5- چه راههايي را براي حفاظت اسناد اطلاعاتي پيشنهاد مي كنيد؟
1- محافظت در مقابل آتش سوزي
پيشگيري از خطرات آتش سوزي از اهم دلمشغوليها به هنگام ساختمان و آمايش يك كتابخانه است : به كارگيري مصالح نسوز و نصب وسايل الكتريكي مطمئن بسيار. انتظامات داخلي بايد دقيق باشد و اتخاذ برخي از تدابير امنيتي ضروري است : آتش خاموش كن ، درهايي كه به طور خودكار بسته مي شوند ، ممنوعيت كشيدن سيگار در مخزنها ، ممنوع بودن انباشتن كاغذ يا مواد اشتعال روي زمين .
سيستمهاي مختلفي براي اطلاع از آتش سوزي وجود دارد : به كمك چشم نوري يا تغييردر يونها . پيشرفته ترين سيستمها ، دستگاههاي اطلاع از دود را با افزايش حرارت در خود جمع دارند .
يك سيستم آژير صوتي وصل به نزديكترين اداره آتش نشاني بايد نصب شود .
شناخته شده ترين تجهيزات اطفاي حريق « اسپرنيكلر»ها يا آتش نشانهاي آبي خودكار هستند . عيب آنها ناشي از خسارتي است كه آب به مواد كتابخانه اي مي زند . سيستمهاي ديگر از گاز كربنيك يا يك گاز هالوژن براي خاموش كردن سريع آتش استفاده مي كنند . في المثل گاز هالوژن 1301 ، هيدروكربوري است داراي هالوژن مركب از« برومو تري فلوئور متان » كه اثري در كتابها به جاي نمي گذارد و سمّي نيست . به مدلهاي ديگر اطفاي حريق در بازار اشاره مي كنيم :
دستگاهي كه آب را با فشار به صورت پودر ميپاشد ، برف كربنيك يا پودر خشك .
2 – محافظت در مقابل سرقت
محافظت در مقابل سرقت از وظايف نيروي انتظامي است . با اين همه در آمايش كتابخانه يا انبار مي توان نكاتي را رعايت كرد : پنجره مشبك ، ميله هاي آهني ، در يا شيشه نشكن و سيستم هشدار دهنده .
• در سالنهاي مطالعه اي كه خواننده دسترسي مستقيم به كتاب دارد ، كتابها و مجلات را به صورتي روز افزون به پاستيل يا روباتهاي مغناطيسي مجهز مي كنند . در صورتي كه اين روباتهاي مغناطيسي بر خلاف مقررات از زير دستگاه مراقبت كه در خروجيهاي نصب شده بگذرد ، زنگ اخبار به صدا در مي آيد . اين سيستم در صورتي مؤثر است كه خواننده داراي سوء نيت اين پاستيل يا روبان را از كتاب جدا نكند كه در اين صورت ، مي توان شيء مسروقه را بدون ترس با خود ببرد . حافظ كتاب نيز بايد به سهم خود اين اتيكت را در جايي نصب كند كه به كتاب لطمه اي وارد نشود .
مسؤوليت حافظ كتابخانه
اعمال قواعد عملي كه بايد در كتابخانه به اجرا درآيد ، از صلاحيتهاي حافظ كتابخانه است . اين قواعد از سويي به پرسنل فني – براي تعيين روش كار- واز سوي ديگر به خواننده كه بايد آگاه شود يا حتي آكوزش ببيند ، راجع است .
لوازم و وسايل
همان گونه كه قبلاً توضيح داديم ، كتابها را نبايد به صورت فشرده در قفسه ها جاي داد ؛ چرا كه جلد آنها صدمه مي بيند و هوا براحتي در اطراف آنها جريان پيدا نمي كند . با اين همه ، بايد به اندازه كافي استوار نگه داشته شود تا تغيير شكل نيابد . همچنين اهميت دارد كه وقتي مي خواهند كتابي بردارند براحتي از ميان ديگر كتابها بلغزد . در مواقعي كه بايد چندين كتاب از مخزني برداشته شود ، بايد از چرخ دستي استفاده شود .
الف- تذكرات كلي
بايد مراقبت كرد كه سيستم چيدن وانتظام كتابها ، حداكثر حمايت از اسناد را امكانپذيرسازد .قفسه بندي و پايه ها نبايد زاويه هاي تندي كه مي تواند به جلد كتاب صدمه بزنند ، ايجاد كنند . نخستين و آخرين كتابهاي هررديف بايد توسط صفحه اي مقوايي يا چوبي فاقد ميخ يا پيچ ، حمايت شوند . استفاده از كتابگيرهايي كه به شكل گونيا هستند و بخشي از آنها زيركتابها ميروند توصيه نمي شود . بخش عمودي آنها بايد به اندازه كافي ضخيم و مرئي باشد تا موقع چيدن كتابهاي ديگر ، آنها را پاره نكند .
در خصوص نحوه قرارگرفتن قفسه ها ، بويژه بايد مراقب بود آنهارا به ديواره هاي بيروني يا پايه اي تكيه ندهيم . آنها را هرگز روي رادياتورها يا مستقيماً روي كف يا كفپوش قرار ندهيد . بنابراين بايد فضايي در پشت و زيروجود داشته باشد تا جريان هوا در اطراف قفسه ممكن شود . همچنين قفسه ها بايد به موازات راستاي هوايي كه از كولر ميوزد ، اما عمود بر پنجره هاي موجود ، باشند تا جريان هوا در اطراف آنها تسهيل شود .
ب- قفسه ها
اين سؤال همواره مطرح بوده است كه قفسه هاي فلزي بهتر است يا قفسه هاي چوبي ؟ هردو مدل داراي ويژگيهاي مناسب هستند ؛ اما هيچكدام رضايت كامل فراهم نميسازند .
قفسه هاي چوبي كه در ساختمانهاي قديمي رايج است ، مدتهاي مديد ممنوع بوده است . آنها قابل اشتعالند و بويژه از حشرات صدمه مي پذيرند . با استفاده از فنون جديد مي توان آنها را غير قابل اشتعال و مقاوم در مقابل قارچها و حشرات كرد . قفسه هاي چوبي داراي اين امتياز هستند كه از تقطير رطوبت جلوگيري مي كنند وعامل تنظيم آن به شمار مي آيند . از آنها مي توان استفاده كرد به شرط آنكه دو يا سه قشر رنگ آكرليك روي آنها كشيده شود تا كتابها را از مواد حاصل از تجزيه ليگنين و ديگر موادي كه مي توانند جا به جا شوند ، محافظت كند .
قفسه هاي فولادي بايد تعدادي سوراخ داشته باشد تا جريان هوا تسهيل و از تقطير رطوبت جلوگيري شود . آنها را براي جلوگيري از زنگ زدگي بايد رنگ كردوبهتر است رنگ لعابدار زده شود . قفسه ها را تقريباً هميشه به صورت موازي يكديگر و در دو رو انتظام مي دهند . توصيه مي شود ميان آنها به جاي صفحات پر از شبكه هاي ساده استفاده شود تا جريان هوا بهبود يابد .
ج- گنجه هاي كتابخانه
در كتابخانه هاي خصوصي ، كتابها گاه در گنجه ها يا ويترينهاي بسته نگهداري مي شوند . ما استفاده از آنها را توصيه نمي كنيم ؛ زيرا مانع از تهويه كافي مي شوند . راه حل آن است كه سوراخهايي با درپوشي از چوب پنبه يا فيلتر تعبيه شوند تا جريان هوا امكان پذير شود .
گاه لازم مي شود كتابهاي پر ارزش و برخي از اسناد را در گاوصندوق نگهداري كرد . در اين وضعيت تهويه و كنترل درجه حرارت و رطوبت عملاً ناممكن مي شود . در اين حالت اجباري بايد با استفاده از ژل سيليس از تغيير احتمالي رطوبت جلوگيري و محل را تهويه كرد .
د- «كمپاكتوس» ها
از چند سال پيش قفسه هاي جديدي پديدار شده است . و اين سيستم متحركي است كه روي ريل سوار شده يا روي آن آويزان است . اين سيستم با حذف راهروهاي آمد وشد ، به سطح مخزنها بازدهي بيشتري مي دهد . با اين همه هزينه زيادي دربر دارد و كم دوام است . مطالعه شرايط اقليمي اين «كمپاكتوس» ها ، پايايي درجه حرارت و رطبت نسبي در داخل آنها را به اثبات رسانده . آنها همچنين در مقابل آتش و حمله موجودات ذره بيني بخوبي محافظت مي شوند . عيب اصلي آنها هواگيري ضعيف يا فقدان آن است .
مراقبت از كلكسيونها
الف – چند مورد خاص
به حسب نوع سند لازم است نحوه چيدن خاص ، نيز مراقبتهاي ويژه اي در پيش گرفت .
كتابهاي پر ارزش
در مورد كتابهاي پرارزش ، بهترين شيوه محافظت ، نگهداري آنها در جعبه هاي غيراسيدي ، يا راه ساده تر، در وسط يك لفاف است ؛ گرچه استفاده از لفاف چندان رضايت بخش نيست ؛ زيرا عطف كتاب به جايي تكيه ندارد و در هربار خارج كردن و گذاشتن د رلفاف كتابها در اثر سايش صدمه مي بينند . از لحاظ نظري همه كتابهاي قديمي و پر ارزش بايد در جعبه گذاشته شوند . اين كار عملاً ناممكن است . آثاري كه مرمت آنها به دلايل اقتصادي يا فني مطرح نيست ، حق تقدم دارند .
هنگامي كه اين عمليات غير ممكن است يا وقتي كتاب در نوبت تعمير است ، بايد با بستن جلد كتاب به آن از بروز خسارت شديدتر يا اتلاف بخشي از جلد جلوگيري كرد . براي اين كار، مي توان از يك روبان نخي يا كتاني استفاده كرد و كتاب را از چهار طرف با آن بست ، بدون اينكه فشار زيادي به آن وارد شود . محل گره را بايد در جايي زد كه اثري روي جلد كتاب باقي نگذارد .
كتابهاي باارزشي ك جلد آنها با با گل ميخها يا برجستگيهايي آذين شده براي آنكه كتابهايي كه به آنها تكيه دارند صدمه نبينند بايد در لفاف پوشاند تمام كتابهايي كه جلد آنها صدمه پذير است ، نيز آنهايي را كه به تازگي تعمير شده اند بايد در جعبه نگهداري كرد .
2 – اسناد بايگاني
اين گروه كاغذهاي بايگاني شده شامل طيف وسيعي از اسناد مي شود : مكاتبات ، متون رسمي و قانوني اعم از اسناد مالي و غيره . آنها غالباً قطع بسيار متفاوت دارند و بندرت مجلد شده اند ؛ حداكثرآنكه دسته بندي شده اند . براي محافظت آنها از نور و گرد و غبارو براي آنكه طبقه بندي آنها عملاً تسهيل شود ، اسناد بايگاني را در جعبه ها مي چينند .
كيفيت جنس اين جعبه ها بسيار مهم است . مقوا بايد خنثي يا كمي قليايي و فاقد خمير چوب مكانيكي باشد . جعبه هاي بايگاني در بازاريافت مي شود . آنها اشكال و اندازه هاي مختلف دارند . اسناد را بايد به كمك اوراق واسطه اي از كاغذ غيراسيدي از يكديگر جدا كرد . در هر حال با توجه به قيمت بالاي جعبه ها يا پوشه هاي بايگاني كه تحت عنوان بدون اسيد فروخته مي شود ، بايد توصيه اخير را رعايت كرد تا اسناد در تماس با مقواي اسيدي قرار نگيرند . اگر اسناد در وضعيت وخيم و بسيار صدمه پذير باشند ، بايد جعبه ها را به صورت افقي روي طبقات قرار داد .
اسناد داراي قطع بزرگ
در مورد كتابها و اسناد داراي قطع بزرگ ، بايد قفسه هايي عميقتر كه طبقات آن داراي فاصله زيادتري باشند ، پيش بيني كرد. كتابهاي خيلي پهن را به پشت مي خوابانند ، به طوري كه از داخل قفسه بيرون نزند . اسناد ديگر نظير آفيشها ، نقشه ها ، طرحهاي معماري و … را معمولاً جلد نمي كنند و به دليل قطع غير معمول ، به صورت خوابيده يا لوله كرده نگهداري مي كنند .
اسنادي را كه ميتوان به صورت خوابيده نگه داري كرد بايد در جعبه هاي بزرگ پهن كه آستري از كاغذ خنثي دارند يا دركشوهاي خاص اين كار نگه داري كرد . در هر جعبه يا كشو حداكثر ده تا دوازده سند مي توان گذاشت . اسناد بايد به كمك ورق كاغذهايي كه در اندازه برابر با قطع جعبه يا كشو بريده شده اند ، از يكديگر جدا شوند.
اسنادي را كه مي توان لوله كرد ، دور مقواي محكم لوله شده اي كه روپوشي از كاغذ حفاظت كننده به عرض سند دارد ، لوله مي كنند . وقتي لوله شدند ، آنها را با كاغذ ديگري كه پهناي بيشتري دارد مي پوشانند و سپس قسمتهاي اضافي را به داخل لوله تا مي زنند . همچنين مي توان قبل از لوله كردن سند يك برگ كاغذ خنثي روي آن گذاشت . اين ورق كاغذ حد فاصل ميان سند خواهد بود . لوله ها را به صورت خوابيده در يك صندوق يا روي زمين قرار مي دهند .
4- آثار هنري روي كاغذ
در اين گروه طرحها ، گراورها ، پاستلها ، سياه قلمها ، آبرنگها و ديگر آثار گرافيك روي كاغذ ، جاي دارند .
ترديد نيست كه قبل از چيدن اين آثار بايد روي آنها گردگيري كرد و تمام اجسام خارجي را زدود . با تماس دست ، ناپاكيها به آنها منتقل مي شوند و اثر هنري را به گونه اي جبران نا پذير آلوده مي كنند . پاكتها ، روكشهاي پارچه اي و اجسام از جنس مقواي اسيدي را بايد از آنها دور كرد . نوار چسبهاي خشك شده ، سنجاقها و گيره ها با دقت جدا شوند .
ساده ترين روش عبارت است از جدا كردن آنها به كمك ورق كاغذ خنثي و گذاشتن آنها در يك جعبه يا كشو . گذاشتن آنها در پوشه نيز روش خوبي است .
در مورد گراورها و نقاشيهايي كه غالباً به نمايش گذاشته مي شوند ، يك قاب مقوايي – همواره از مقواي خنثي ـ بايد در نظر گرفته شود . چندين قطع استاندارد متناسب با قطع جعبه هاي محل نگه داري انتخاب خواهند شد . در اين صورت ، مي توان از مدل مشهور به سولاندر (solander) كه بسيار مقاوم و كاربردي است ، استفاده كرد. وقتي اين جعبه بازمي شود ، درپوش و پشت آن كاملاً باز مي شود و بيرون كشيدن قاب مقوايي را براحتي امكانپذير مي سازد .
ب- فتوكپيها
مي توان از خساراتي كه دستگاههاي فتوكپي به كتابها مي زنند ، با جايگزين كردن نسخه هاي بدل – عكس يا فتوكپي با كيفيت عالي (كار پرسنلي آگاه و با تجربه ) – به جاي نسخ اصلي ، جلوگيري كرد . اكنون مدلهاي جديد دستگاههاي فتوكپي به بازار آمده . آنها مجهز به سيني چرخنده اي هستند كه صفحه مورد نظر كتاب را با زاويه اي 90 درجه روي آن قرارمي دهند ، اين سيني به سوي منبع تكثير كه آن هم با زاويه 90 درجه در كتاب جاي مي گيرد ، بالا مي رود . در هر گردش تنها يك صفحه كتاب كپي مي شود . پس از كپي گرفتن و چرخش سيني از صفحه دوم در صورت نياز كپي گرفته مي شود .
در راستاي همين طرز فكر، كتابهاي پرارزش را بايد دور از دسترس همگان نگهداشت ؛ مگر آنكه مراجعه به اصل براي تحليلهاي نسخه شناختي يا كتابشناختي ، ضروري باشد .
ج – نمايشگاهها
اسناد گرافيك اصيل يا كمياب را نبايد هرگز به صورت دائمي به نمايش گذاشت : حداكثرمهلت 30 روز است . وانگهي حافظ اسناد ، بايد اطمينان يابد كه آنها را طبق معيارهاي مربوط به درجه حرارت و رطوبت و نور به نمايش گذاشته اند . اگر كتاب در صفحه اول يا آخر باز شده بايد بويژه مراقب بود كه به جلد آن فشار وارد نشود ؛ بلكه بعكس بايد زير جلد خالي باشد . براي آنكه يك كتاب را به صورت باز از وسط به نمايش گذاريم بايد از پايه اي به شكل از جنس شيشه نشكن (پلكس گلاس) يا چوب رنگ شده با روپوشي از مقواي بدون اسيد ، استفاده كنيم . دو صفحه رو را كه مي توان به كمك نوار ظريفي از فيلم پوليستر شفاف به صفحات ديگر بست .
3 – آموزش به خواننده
حافظ كتابخانه يا كتابدار مي تواند تعدادي اطلاعيه چاپي ( روي كاغذ خنثي ) پيش بيني كند و در موقع امانت دادن كتاب به شكل برگه هايي لاي كتاب به خواننده بدهد . اين سفارشها شامل نحوه حمل و نقل ، دستكاري كتاب ، ممنوعيت نوشتن در كتاب و جز اينها خواهد بود و به اين ترتيب همكاري خوانندگان براي صيانت از مواريث مكتوب جلب مي شود . حافظ كتابخانه همچنين مي تواند با نصب آگهي ( در سبكي جدي يا به صورت طنز ) در محل ديد ، به خواننده تذكر دهد كه كتابها را با مراقبت مورد استفاده قرار دهند .
برخي قواعد اوليه را مي توان با كمك تصاوير گوشزد كرد : نحوه بيرون آوردن كتابها از داخل قفسه بدون اينكه به شيرازه يا عطف كتاب صدمه وارد آيد ، خود داري از حمل كتاب بيش از مقداري كه مي توان با مراقبت كامل حمل كرد .
مسؤوليت مرمّـتگر و صحّـاف
مرمت و بازسازي كتابها مستلزم آگاهي ، مهارت و تجربه اي است كه تنها با مطالعه راهنماها و دستورالعملها به دست نمي آيد . تمامي عمليات مرمّت را بايد به سرويس متخصص اين كار سپرد .
مضار اقدامات اوليه اي كه انجام مي شود ، غالباً بيش از فوايد آن است . حتي اگر استفاده از نوار چسب ضروري بنمايد ، آنرا توصيه نمي كنيم . ورقه هاي شفافي كه به خيثي شهرت دارند ، سالهاي اخير در بازار پيدا شده ، بويژه تحت نام فيلموپلاست P و آسلان . ماده اصلي آن كاغذ صد در صد شيميايي بدون اسيد است . چسب آن صمغي است آكرليك كه به آن مقداري ماده قليايي اضافه شده : كربنات كلسيم . قبل از پذيرفتن يا توصيه استفاده از آنها، بايد آنها را تجزيه و تحليل و مقاومت و بي زيان بودن آنها را بررسي كرد .
تا اين مهم به انجام برسد ، ساده ترين و كم خطرترين راه حل ـ چرا كه قابل جبران ـ همان استفاده از چسب گياهي و نوارهاي كاغذ ژاپني است . اگر ضرورت افتد كه از چسب استفاده شود بايد چسب آميدون ( نشاسته ) يا چسب سنتيتيك را كه ماده اصلي آن سلولز است و در بازار به نام تيلوز شهرت دارد ، ترجيح داد . ديگر چسبها نظير چسبهاي سفيد وينيلي براي استفاده در عمليات مرمت ممنوع است ؛ زيرا صدمات آنها جبران ناپذير است . همچنين براي ديگر مواد كاغذي و مقوايي بايد از توصيه هاي فوق پيروي كرد تا به بهترين وجه ممكن نگه داري شوند .
در مورد چرمها ، نوع دباغي به گونه اي چشمگير بر حساسيت آنها به عوامل بيولوژيكي تأثير مي گذارد . چرم دباغي شده با كروم نسبت به چرم دباغي شده با مواد گياهي مقاومت بيشتري دارد .
مسؤوليت خوا ننده
سرانجام آن كه بي مناسبت نيست به خوانندگان آينده توصيه كنيم حداقل احترام را براي كتابها قائل شده و آنها را پاكيزه نگه دارند .
همچنين آنها مي توانند ب اعلام صدماتي كه كه در كتابها مشاهده مي كنند با مديريت كتابخانه كتابخانه همكاري كنند . نيز قواعدي ابتدايي را كه به طرق مختلف ، آفيش اخطار ، فيشه هايي در خود كتاب ، توصيه مي شود ، رعايت خواهند كرد . از جمله سفارش خواهد شد كه كتابها را با دقت و مراقبت دست بزنند ، كتابها را با گرفتن كلاهك از قفسه بيرون نكشند ، موقع مطالعه اسناد از خوردن و آشاميدن خودداري كنند ، در كتابها چيزي ننويسند ، اگر گرفتن كپي از كتاب ضروري است ، روي جلد كتاب فشار وارد نياورند و هر گونه آسيبي كه در كتابها مشاهده مي كنند ، به مسؤولان اطلاع دهند تا آنها بتوانند كتابها را مرمّت كنند ، هرگز كتاب را در دسترس كودكان يا در كنار حيوان خانگي قرار ندهند .
6- مصاحبه با يك رزمنده
خاصرات محمد رضا كافي رزمنده در جبهه سال 1362
اولين سال جبهه سال 62 بود قبل از رفتن به جبهه من محصل بودم اولين باري كه به خرمشهر وارد شدم شهر مخروبه بود همه ساختمانها ويرانه شده بود در سال 62 خرمشهر آزاد شده بود تمام شهر به وسيله هواپيماهاي كروز بمباران شده بود بعد از آنجا وارد اهواز شديم ما را با هواپيماهاي باري C130 وارد اهواز كردند. هواي داخل هواپيما تقريبا خنك بود وقتي هواپيما فرود آمد ما پياده شديم ناگهان مثل اينكه سطل آب جوش به رويمان ريختن و سوختيم، هواي اهواز آنقدر گرم بود كه اين حس به ما دست داد. در آنجا آنقدر گرم بود كه از گرما پوست طاول مي زد و مي ريخت از آنجا به پادگان رفتيم و پلاك پوشيديم و اسلحه برداشتيم و به جزيره مجنون رفتيم دراه به هورالهويزه برخورد كرديم هور به جايي گفته مي شود آب مدتي راكد بماند و ني از درون آن بيرون بيايد آب درون آن فوق العاده اسيدي بود به طوري كه درون آن مي رفتيم جاهاي حساس بدن طاول مي زد و انگشتر نقره اي يا عقيق كه به دست داشتيم سياه مي شد. فقط براي خنك كردن خود از انجا استفاده مي كرديم آب انجا قابل آشاميدن نبود ايران جاده خالي اخداث كرده بود بر روي آب كه به وسيله كاميونها و غلطكهايي خاك را بر مي داشتند روي آب مي ريختند تا جايي كه خاك بر روي سطح آب برسد و به وسيله دستگاه غلطك روي آن مي كوبيدند. 30 كيلومتر جاد هبه همين وسيله ساخته شد و به وسيله دستگه محصوصي ني هايي كه در سر راه بود مي خواباند از اين كار درعمليات خيبر استفاده مي شد ما شبانه آتيش بار را بر روي دشمن پاشيديم بروري دشمن با تمام تجهزات دشمن كمي گيج شد. ما به وسيله رزمندههاي غواص و بچه هاي گروه تخريب و رزمنده هاي ديگر كه حدود 200 نفري مي شدند حمله كرديم چند نفر غواص اولي با شعار الله اكبر شورع به حمله كردند و به مقام والي شهادت دست يافتند بقيه بسيجي ها و رزمندها به بالاي خاكريز رفتند و شروع به تير اندازي كردند. ناگهان با يك توپ و تانگ و چند آر پي جي تعداد زيادي از رزمندها به شهادت رسيدند يك رزمنده با يك آر پي جي يك تانك دشمن را زد و همچنين دوست من كه رزمنده بسيار شجاع بود با يك ار پي جي به درون يك سنگر دشمن كه پر از افراد دشمن بود شليك كرد و همه آنا را به هلاكت رساند ناگهان چند تانك عراقي شروع به حمله به طرف ما كردند ما سريعا عقب نشيني كرديم تانگها كم كم نزديك ما مي شدند ناگهان به دستور رئيس گروه بر روي جاده هايي كه روي آب ساخته شده بود چند ديناميك جاي گذاري كرديم و آن منطقه را تخريب كرديم و نگذارشتيم تانكها از آن ور جاده آبي به اين ور جاده راه يابند . كم كم وسائل را جمع كرديم داشتيم آن محل را تخليه مي كرديم چون دشمن از جا و مكان ما باخبر بود كاميون ها رسيده بودند كاميون ها شيشهاي خود را در آورد و با گل خود را به رنگ قهوه اي رنگ خاك در آورده بودند رانند كاميون معمولا كم سن سال و بدون داشت تصديق پايه يك پشت كاميونها مي نشستند و رانندگي مي كردند عملات ولفجر 8 كنار رودخانه غرخير شروع عمليات در شب بود دشمن در ان ور درياچه خاك ريزهايي براي خود زده بود و ما هم دراين ور درياچه خاكريز زده بوديم عواصان ما براي اينكه به بلاي دفعه قبل دچار نشوند تونلي در زير رودخانه زده بودند بچه هاي تخريب اول رفتند و مين ها و بمب ها و ميدان موانع را از سر راه برداشتيم چون تله هاي انفجاري زيادي در آنجا گذارده شده بود. غواص ما در زير آب ماند ما آتشي تهيه آتش باري سنگين با آر پي جي 7 رگبار تانك توپخانه خمپاره زن و بيسيتم، غواصان توانستند از بالاي خا كريز آنها عبور كنند.غواصان به آن طرف خاكريز رسيدند و پس از زدن علامت شروع عمليات همه گروه حمله كردند، عراقي ها كه گيج شده بودند نمي دانستند چه بكنند من با اسلحه كلاش تيز اندازي مي كردم و به دنبال سرپناهي بودم كه ناگهان نوري به طرفم آمد و به فاصله نيم متري از كنار سرم گذشت پس از چند دقيقه فهميدم كه يك ار پي جي بوده كه پشت سرم منفجر شده بعد از اينكه بچه ها تمام منطقه را گرفتند به چيزي عجيبي برخوردند كه بچه هاي تخريب آنها را مي شناختند نام آنها خورشيدي بود عراقي ها آن را ساخته بودند تا كسي نتواند با ماشين آلات از آنجا عبور كند. آنها ميله هاي گرد را بصورت دايره اي شكل به هم پيچيده بودند و يك توپ ميله ميله بزرگ را ساخته بودند 3 نفر از بچه هاي تخريب با اسلحه ها هم زمان به 3 نقطه از اين خورشيدي گلوله زدند ناگهان آن توپ گرد به چند عدد ميل گرد ساده تقسيم شد ما در اين عمليات پيروز شديم در همين عمليات بود كه فاو به تصرف ما در آمد موقعي كه در فاو مستقر شديم از فاصله 10 تا 20 كيلومتري ارتش عراق با 60 الي 70 تانك به ما حمله كرد تانك ها ه شدت به طرف خاك ريز شليك مي كردند جوري شليك مي كردند كه يك نقطه از خاكريز سوراخ مي شود و تانكها مي توانستند عبور كنند يك رزمنده دلاور بر پشت كاميون نشست و شروع به خاكريزي كرد ناگهان يكي از توپهاي دشمن به صندلي بغل راننده خودر و او به شهادت رسيد سرگروه كه يك سرهنگ بود كه سريع جاي او را گرفت و شروع به كندن كرد، 5 دقيقه نگذشته بود كه او هم به شهادت رسيد و توپ دشمن درست روي سرش خورد. نامش حسين پور بود خدا بيامرزدش، در همين عمليات بود كه قراگاه تاكتيكي اشكر امام رضا به محض آمدن آن زيان برد بعد به آنجا رسيدم دوستان به محض ديدن من خوشحال شدند و گفتند: رضا پيدا شده من گفتم من گم نشده بودم ناگهان بي سيم صدا كرد و سراغ سيد محمد كاوياني را گرفت فهميدم كه او گم شده 5 روز بعد از مسجدالسليمان تماس گرفت و گفت من سالمم فقط يك تركش كوچك در بدنم است و نصف صورتم با گلوله زخمي شده بر مي گردم حالم كه خوب شود بر ي گردم.
شب فرا رسيد بچه ها در قرار گاه بودند نوبت نگهباني چند جوان رسيده بود من با آنها چند نارنجك دادم و گفتم هر صدايي كه شنيديد ضامن آنها را در آورده و پرتاب كنيد حتي صداي جابجا شدن سنگ و كلوخ چون آنقدر عراقي ها نامرد بودند كه از نوجوانان هم نمي گذشتند و با چاقو گردن آنها را مي بريدند صبح كه شد به پيش آنها رفتنم و ديدم خوشبختانه همه آنها سالم هستند به درون قراگاه رفتم دشمن در فكر پاتك زدن به ما بود و ما از همه چيز بي خبر در چادر پزشكان افراد زياد معلول و زخمي نزديك به شهادت بودند كه پزشكان براي كمك به آنان از جان و دل مي كوشيدند ما مهمات و مواد دارويي و بهداشتيمان تمام شده بود يكي از رزمنده هاي جوان سريع به اتاق قرارگاه رفت و بيسيم را برداشت تا بگويد مهمات و مواد غذايي و بهداشتي ما تمام شده ناگهان جلوي او را گرفتم و گفتم دشمن تمام سخنان ما را از طريق بيسيم مي شنود بايد مواظب باشي و رمزي صحبت كني دفترچه رمز بر روي ميز بود گفتم برو آن را بياور و رفت و آورد. براي درخواست مهمات و مواد غذايي با اين رمز ا پايگاه صحت مي كردم علي علي اكبر ، اكبر به گوشم،10-14 يعني درخواست كمك مواد غذايي و بهداشتي و دارويي.
شب كه رسيد دشمن برنامه حمله را بر پا كرد من و رزمندها در چادر پزشكان بوديم ناگهان صداي دويدن 2 نفر به گوش رسيد سريع به بيرون رفتيم و ديديم يك سرهنگ و سرباز بيسيم به پشت دارند فرار مي كنند گفتيم چه شده آنها گفتند دشمن پاتك زد يا ضد حمله كرده من و چند نفر از بچه هايديگر با اسلحه جات به جلو رفتيم و نزديك سنگرها شديم سنگرها را كه زده بوديم همه آنها پر نبود بلكه جنبه فريب بود 9 نفر از بچه هاي تخريب خط را نگه داشته بودند يكي از سنگرها رگباري بست سريعا خود را به سنگر بغلي مي رساند و آر پي جي زد. 9 نفر خط را نگه داشتند و نگذاشتند دشمن از خط بگذرد و آن را فريب دادند ما هم به كمك آنها رفتيم و از پيشروي دشمن جلوگيري كرديم.
اين بود جزئي از خاطرات من حالا كمي از وظيفه خود در جبهه بگويم من در جبهه وظيفه پزشك و رزمنده را داشتم به صورت ديگر ما در جبهه همه كار را مي كرديم و همه با يكديگر متحد و كارها را با هم انجام مي داديم و در جبهه از خودگذشتگي و ايثار هاي زيادي به چشم مي خورد.
7-پيامبر اكرم(ص) فرمود:«نجات المومن في حفظ لسانه» يعني نجات مؤمن در حفظ زبانش است. چند حديص ديگر درباره حفظ و نگهداري كنيد.
1- قال ابوالحسن الرضا (ع): من علامات الفقه الحكم و العلم و الصمت باب من ابواب احكمه ان الصمت يكسب المحبه انه دليل علي كل خير.
اما رضا (ع) فرموده اند: از نشانه هاي فقاحت بردباري و علم و حاموشي است، همانا خاموشي يكي از درهاي حكمت است همانا خاموشي محبت مي آورد و راهنماي هر امر خيري مي باشد.
2- قال باقر (ع): انما سيصنا الخرس.
امام باقر (ع) فرموده اند: شيعيان ما بي زيانند.
3- عنه عن عثمان بن عثمان بن عيسي قال: حضرت اباالحسن صلوات الله عليه و قال له رجل، اوصي فعال له: احفظ اسانك تعز و لاتمكن الناس من فياذك فتذل رقبتك.
مردي بحضرت ابوالحسن (ع) عرض كرد: مرا سفارشي فرما! فرمود: زبانت را نگهدار تا عزيز باشي و افسار خود را بدست مردم مده كه خوار و زبون شوي.
4- قال صادق(ع): قال لقمان لانبه: يا بني ان گفت زعمت ان الكلام من فصه، فان السكوت من ذهب.
امام صادق (ع) فرموده اند: لقمان به پسرش گفت: پس جان اگر خيال مي كني سخني از نقره است بدانكه خاموشي از طلا است.
5- قال رسول الله صلي الله عيله و آله و سلم: امسك لسانك جانما صدقه تصديق بما علي انفسك ثم قال: و لايعرف عبدحقيقه الايمان حتي يحزن من لسانه.
رسول خدا (ص) فرموده اند: زبانت را نگهدار، زيرا نگهداري زبان صدقه ايست كه بخود ميدمي چون خاموش تو را از بلا نگهداري مي كند.سپس فرمود: هيچ بنده اي مقيقت ايمان را نشناسد. تا برخي از زبانش را نگهدارد.
6- قال صادق (ع): ما من يوم الاوكل عصو من اعضا الجسد يكفر اللسان نقول فسدتك الله ان نعذب فيك.
اما صادق (ع) فرمود: روزي نيست جز اينكه هر عضوي از اعضا تن در برابر زبان فروتني كنند و بگويند: تو را به خدا مبادا به سبب تو عذاب ببينيم.
7- قال علي (ع) : رب قول انفذ من صول.
حضرت علي(ع) فرموده اند: چه بسا يك كلمه، اثرش از جولان و دلاوري ها زيادتر باشد.
8- جا رجل الي النبي صلي الله عليه و آله و سلم فقال: يا رسول الله اوصي، فقال، حفظ لسانك، قال ايا رسوله الله اوصي فقال: احفظ لسانك، قال: رسول الله اوصي فقال، احفظ لسانك، ويمك و هل يكب الناس علي مناخر هم في النار الاحصائد السنيهم.
مردي خدمت پيامبر (ص) رسيد و عرض كرد: مرا سفارشي كن، فرمود: زبانت را نگهدار. گفت: يا رسول اله! مرا سفارش كن فرمود: زبانت را نگهدار گفت: يا رسول الله مرا سفارشي كن، فرمود: زبانت را نگهدار.
9- قال رسول الله: من كم بخسب كلامه من عمله كثرت خطاياه حضر عذابه.
رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: كسيكه سخنش را از عملش نشمارد، خطاهايش زياد ود و عذابش فرا رسد.
10-قال رسول الله(ص): ان كان في شي سوم فقي اللسان.
اگر در چيزي نحسي باشد در زبانست.
11- قال صادق(ع): في حكمه آل داود: علي العاقل ان يكون عارفا بزمانه مقبلا علي شانه حافظا للسانه.
امام صادق (ع) فرمود: در حكمت آل داود است كه بر عاقل لازم است كه به وضع زمان خود آشنا باشد و سرگرم كار خود بوده ، زبانش را حفظ كند.
12- قال صادق (ع):لايزال العبد المومن يكتب محسنا مادام ساكتا، فاذا تكلم كتب محسنا اومسيئا
امام صادق(ع) فرموده اند: بنده مومن تا زمانيكه خاموش باشد يكوكار نوشته مي شود و چون سخن گويد نيكوكار يا بدكار نوشته شود.
قال رسول الله (ص) فرمودند: هر كه سخنش را از كردارش بيند(يعني سخنش را از كردارش مارد و آنرا بيشتر از هر كارش داند سخن گفتنش كم شود، مگر درباره آنچه برايش سودمند باشد.
15- قال صادق (ع): كان مسيح (ع) يفول لاتكثرر الكلام في غير ذكر الله، جان الذين نكثرون الكلام في غير ذكر الله قاسيته قلوبهم و لكن لايعلمون.
امام صادق (ع) فرمودند: حضرت عيسي (ع) مي فرمود: به ذكر خدا، سخن بسيار نگوئيد زيرا كسانيكه بجز ذكر خدا سخن بسيار گويند، قلبهايشان سخت است و نمي دانند.