سرصفحه
آداب و رسوم مازندران
نوروزخوانی
عید نوروز
مراسم تیرماه سیزده
مراسم وَرْف چال (جاه برف)
مراسم ماه محرم
عید غدیر
مراسم تمنای باران
آفتابخواهی
گهوارهبندی
مراسم ازدواج
چهارشنبه سوری
جشن نوروزماه
آیین سنتی ۲۶ عید ماه
شب یلدا
آداب ماه رمضان
عید قربان
مراسم بارانخواهی
گرفتن ماه و خورشید
دندانسری
شب چله مازندران
نوروزخوانى
نوروزخوانان معمولاً پانزده روز قبل از فرا رسيدن عيد نوروز به داخل روستاها مىآيند و با خواندن اشعار در مدح امامان و ترانههاى محلي، طليعه سال نو را به آنان مژده مىدهند.
نوروزخوانان چند نفر هستند که يک نفر اشعار را مىخواند، يکنفر ساز مىزند. و نفر ديگر کولهکش (بارکش) مىگويند به در خانههاى مردم مىرود و مىخواند:
باد بهارون بيمو / نوروز سلطون بيمو / مژده دهيد به دوستان / گل به گلستون امد / بهار آمد خوش آمد / على با ذولفقار آمد، خوش آمد / نوروزتان نوروز ديگر / شما را سال نو باشد مبارک
صاحبخانه نيز با دادن پول، شيريني، گردو، تخممرغ و نخود و کشمش از آنان پذيرايى مىکند.
چهارشنبه سورى
از مراسم به جامانده در ايران زمين، چهارشنبهسورى است که در پايان چهارشنبه هر سال برگزار مىشود؛ صبح روز چهارشنبه آشهفت ترشي درست مىکنند. آشى که هفت نوع ترشى مانند آب نارنج، آب ليمو، آب انار، سرکه، گوجهسبز و آب ازگيل در آن مىريزند و بعد از آماده شدن بين همسايهها پخش مىکنند. غروب روز چهارشنبه، ۵ تا ۷ بوته آتش درست مىکنند و در حالى که آواز مىخوانند با آرزوى شادى و خوشى براى خود و خانواده خود، از روى آتش مىپرند. آنها مىخوانند:
چهارشنبهسورى کُمّي، پارسال دُسورى کُمّي، امسال دُسورى کُمّى
عيد نوروز
هنگام تحويل سال افراد خانواده دور سفره هفتسين، که با ظرافت و سليقهٔ خانم خانه چيده شده، مىنشينند و در حالى که پدر خانواده دعاى تحويل مىخواند، منتظر تحويل سال نو مىشوند.
در گذشته که امکانات ارتباطى مانند راديو و تلويزيون نبود با تيراندازى يا گفتن اذان سال جديد را به همه اعلام مىداشتند.
بعد از اين که سال نو شد کسى که به عنوان مادر مه انتخاب شده، با مجمعى که در آن قرآن، آيينه، آب، سبزه و شاخههاى سبز جوان قرار دارد، وارد خانه مىشود. چهار گوشه اتاقها را آب مىپاشد، قرآن را کنار سفره هفتسين مىگذارد و شاخههاى سبز (درخت آلوچه) را به اين نيت که سال سرسبز و خوش و خرمى براى خانواده باشد، جلوى در اتاق آويزان يا روى طاقچه مىگذارد.
در اين روز مادر خانه، غذاى عيد -سبزى پلو با مرغ يا گوشت- درست مىکند. علاوه بر آن غذايى به عنوان خيرات براى اموات مىپزند و بين مردم پخش مىکنند.
در غروب شب اول سال، به اين اعتقاد که چراغ خانه آنها هميشه روشن و نورانى باشد، به سردر خانهها شمع يا شعله آتش آويزان مىکنند.
جشن نوروزماه
مردم مازندران در اواسط مردادماه جشنى به نام نوروزماه دارند. وقتى که اولين محصول برنج زودرس رسيد، بعد از جمعآورى و درو، با همان برنج غذا درست مىکنند و در خارج از روستا، جشن پايان کار مىگيرند. اين مراسم درست مانند سيزده به در است و در اعتقاد دارند که اين روز را حتماً بايد بيرون از روستا به سر برد. در واقع اين جشن يک نوع سپاسگزارى به درگاه خداوند است.
مراسم تيرماه سيزده
از ديگر مراسم سنتى و رسمى مازندران تيرماه سيزده است که در اواسط آبان هر سال برگزار مىشود. البته روايات مختلف در مورد تيرماه سيزده وجود دارد.
۱. مىگويند که شب تولد حضرت على (ع) است.
۲. مىگويند پيروزى کاوه بر ضحاک و جشن مهرگان است.
در اين شب همه خانواده کنار هم جمع مىشوند و تا پاسى از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانههاى بزرگترها سپرى مىکنند. جوانان هم با در دست داشتن ترکهاى بلند که کيسهاى به انتهاى آن بسته شده است، همراه کودکان به در خانهها رفته و با سروصدا و کوبيدن چوب به در خانهها و لالبازى از صاحبخانه تقاضاى هديه مىکنند. به آنها پول، ميوه، شيرينى داده مىشود.
هنگامى که لال به همراه گروه خود در کوچهها شروع به حرکت مىکند اين اشعار را مىخواند:
لال بيَمو، لال بيَمو / پارسال و پيرار بيَمو / چل بَزِن ديگه بَزِن /لال اِنه لالک اِنه / پيسه گُندِه خوانهنه / سال و ماه ارزون نَوِه / لال مار رسوا نَوِه / لال اِنه لالک اِنه / پار بُوردِه امسال اِنِه
معنى: لال آمده، لال آمده / پارسال و امسال آمده / چرخ نخريسى را حرکت بده، به ديگ بزن / لال مىآيد، لال کوچک مىآيد / کسى که شيرينى پيس گنُدِه مىخواهد، مىآيد / سال و ماه ارزان نمىشود / لال بزرگ رسوا نمىشود / لال مىآيد، لال کوچک مىآيد / پارسال رفته، امسال مىآيد.
آيين سنتى ۲۶ عيد ماه
آيين ويژه سنتى ۲۶ عيد ماه طبرى هر سال در تاريخ ۲۸ تيرماه شمسى در بيشتر روستاهاى استان برگزار مىشود.در روستاى امامزاده حسن سوادکوه اين مراسم با آداب خاصى انجام مىشود. اين رسم به جشن مردگان نيز معروف است.
براساس سنت رايج و باورهاى مردم؛ در زمانهاى قديم فريدون پادشاه پيشدادى به خونخواهى پدرش جمشيد شاه، ضحاک پادشاه را سرنگون مىکند. مردم خبر پيروزى را در شب با آتش زدن بوتهها به يکديگر اطلاع مىدهند و فرداى آن روز با برپايى جشن و مسابقه کشتى اين پيروزى را گرامى مىدارند.
امروزه نيز اهالى روستاهاى اطراف همگى به امامزاده حسن مىآيند و علاوه بر خيرات کردن براى اموات خود و روشن کردن شمع روى مزارها، تماشاگر مسابقه کشتى سنتى لوچو مىشوند. در اين روز کشتىگيران سوادکوه در اين محوطه گرد مىآيند و به مصاف هم مىروند.
در مناطق جلگهاى جشن مردگان در آرامگاهها برگزار مىشود.
مراسم وَرْف چال (جاه برف)
يکى از مراسمهاى قابل توجه در ارتباط با آب در روستاى اسک واقع در جاده هراز مراسم ورف چال است. اين مراسم در يکى از روزهاى جمعه، در فاصله اول تا پانزده ارديبهشت ماه که آخرين برفهاى زمستانى در حال ذوب شدن است، انجام مىشود. تاريخ اجراى اين مراسم قبلاً از طرف بزرگان محل به اطلاع عموم رسانده مىشود. در اين روز کليه مردان محل جهت انجام مراسم ورف چال واقع در دامنه کوه دماوند پس از صرف صبحانه با همراه داشتن غذاى ظهر و بساط ميوه و چاى از روستا خارج مىشوند. در اين روز هيچ مردى حق ماندن در روستا را ندارد و امور روستا در اين روز در دست زنهاى محل است که با اجتماع در مساجد و نقاط ديگر به اجراى برنامههايى مانند عروس و داماد، شاه-وزير بازى و … سرگرم هستند. از ورود هر مردى به داخل روستا جلوگيرى مىشود. در صورتى که مردى به تذکرات و اخطار آنها توجهى نکند و داخل روستا شود به شدت با چوب به وسيله زنهاى محل تنبيه مىگردد.
مردان روستا پس از رسيدن به محل ورف چال که از دوران گذشته چاهى در آنجا براى جمعآورى برف به وسيله شخصى به نام سيد حسن ولي حفر شده و مقبره او نيز در روستاى نياک محل زيارت اهالى منطقه است، اقدام به جدا کردن قطعات برف از کوه مىکنند و هرکس به توانايى خود مقدارى از قطعات آخرين برف زمستانى را به داخل چاه مىريزد.
مراسم ورف چال
پس از پُرشدن چاه از برف و پوشانيدن در چاه، مردان به صرف ناهار و چاى و ميوه در اطراف چاه مىپردازند و نماز به جاى مىآورند. سپس همگى به روستا باز مىگردند. اين مراسم ريشه در مبارزه با کمآبى براى مسافران و دامها در فصل تابستان دارد. با توجه به اين که منطقه مورد بحث در گذشته يکى از مناطق دامدارى محسوب مىشد، دامدارها براى تأمين آب مورد نياز دامها در فصل تابستان که برفهاى روى کوه آب مىشد، اقدام به ذخيره برف در اين چاه مىکردند تا در موقع کمآبي، آب مورد نياز دامها را فراهم کنند. امروزه منطقه مورد بحث اهميت گذشته خود را از نظر پرورش دام از دست داده ولى اين سنت قديمى همچنان در بين اهالى محل ادامه دارد.
شب يلدا
شب اول زمستان را گَت چله مىنامند. در اين شب بنا به سنت ديرين همه افراد خانواده دور هم جمع مىشوند و با خوردن هندوانه، ماست و ميوه و آجيل سرماى فصل زمستان را از خود دور مىکنند. اعتقاد بر اين است که با خوردن ماست يا هندوانه در شب يلدا، هرگز در زمستان سردشان نخواهد شد. در اين شب دختران دم بخت با پوشاندن صورت خود، از هفتخانه چيزى مىگيرند، اگر کسى آنها را نديد و نشناخت، حتماً به آنچه نيت کردهاند، خواهند رسيد.
مراسم ماه محرم
کليه تکايا، مساجد و خانهها از چند روز پيش از ماه محرم سياهپوش مىشوند و از روز اول محرم مراسم عزادارى آغاز مىشود. مردم در دسته و هيأتهاى زنجيرزنى و سينهزنى به مساجد و تکايا مىروند و کسانى که نذر دارند نذورات خود را اعم از آش، خرما، شربت و غذا … بين مردم پخش مىکنند.
در روستاى نوا از شهرستان آمل، مراسم نخلگرداني معمول است. از روز اول تا هفتم مردم به عزادارى مىپردازند و سعى دارند تا در اين روز کليه نذورات خود را ادا کنند. در روز هفتم همه مردم به کنار نخل مىروند و به آن سلام مىکنند. اعتقاد بر اين است که نخل، تابوت امام حسين (ع) است. در روز هشتم نخل را بيرون مىآورند و در محلهها مىگردانند. مردم نيز همراه نخل مىروند. به اين مراسم اصطلاحاً نخلگرداني مىگويند.
کسانى که نذر شير دارند در روز هشتم، نهم، دهم، همراه نخلگردانى شير بين مردم پخش مىکنند. نخل را به در هر خانه که مىبرند، صاحبخانه نذر خود مانند شربت، خرما، شير، دود کردن اسپند را به جا مىآورد. اگر نذر قربانى داشته باشند، قربانى مىکنند.
در روز نهم و دهم محرم همين مراسم صورت مىگيرد. در شب دهم عاشورا، که شام غريبان است، نخل را دور محله مىگردانند و همه مردم پابرهنه و شمع به دست همراه نخل به امامزاده مىروند و تا صبح به سينهزنى و عزادارى مىپردازند.
تا چند سال پيش مراسم تعزيهخواني نيز در محرم برگزار مىشد. امروزه در روستاها کم و بيش تعزيه خوانده مىشود.
آداب ماه رمضان
ماه رمضان به ماه مبارک نام برده مىشود چون ماه تهذيب نفس و اخلاق است و همه سعى دارند که با اداى فرايض دينى و برپايى نماز جماعت، از ثواب اين ماه بيشتر بهرهمند شوند. در اين ماه صلهٔ رحم را به جاى آورده و به فقرا و محرومان و آشنايان افطارى مىدهند.
در شبهاى قدر و احيا که شب نزول قرآن است، در روضهخوانى شهادت حضرت على (ع) شرکت کرده، به سوگوارى مىپردازند. زنان و مردان شبهاى قدر را احيا نگه مىدارند، تا صبح بيدار مىمانند، دعا مىخوانند و قرآن بر سر مىگذارند.
عيد غدير
در اين روز خاص عيد سادات است مردم به ديدن سادات مىروند و سکهاى را به عنوان تهکيسه يا پارچه سبز و سفيد رنگ از دست سيد يا سيده، به عنوان تبرک دريافت مىدارند.
عيد قربان
عى د قربان يکى از بزرگترين اعياد مسلمانان است که ياد و خاطرهٔ حضرت ابراهيم و اسماعيل را در اذهان زنده مىکند.
در اين روز گوسفند يا بره قربانى را حنا مىبندند و تا آفتاب نزده قربانى مىکنند. کسانى که نذر دارند به هر نيتى که باشد، انگشت به خون مىزنند و به پيشانى مىمالند. همچنين اعتقاد دارند در روز عيد قربان بعد از قربانى کردن نبايد از خانه خارج شوند و سر کار بروند. در منزل همکارى انجام نمىدهند تا قربانى آنها رد بشود.
مراسم تمناى باران
از آنجا که اساس معيشت و کشاورزى برپايه آب است، بنابراين کم و يا زياد بودن باران و آب مشکلاتى را ايجاد مىکند. اگر باران ببارد و دچار کمبود آب بشوند، مراسم خاصى را به جا مىآورند تا خداوند دعاى آنها را مستجاب کرده و باران بفرستد.
مراسمى که براى تمناى باران دارند به اين شرح است: اهالى روستا همگى به امامزاده، مسجد يا ميدان بزرگ روستا و يا خارج از روستا مىروند. دعا مىکنند و ملا يا سيد گوشهاى از جلد قرآن را خيس مىکند يا منبر را به اين نيت که باران بيايد، با گلاب مىشويد. علاوه بر اين مرسوم است که همه مردم شير و برنج جمع مىکنند و با آن شيربرنج درست کرده، مىخورند و مقدارى از آن را با اين باور که باران ببارد، روى پشتبام مىريزند.
مراسم بارانخواهى
يکى از مراسم رايج به هنگام خشکسالي، مراسم بارانخواهى است. به زبان محلى اين مراسم را شيلون يا شيلان مىنامند. به اين منظور ابتدا از اهالى محل مواداوليه براى پخت شيربرنج و يا آش موردنظر آنها، جمعآورى مىشود. در روز معين اهالى در مکان مقدسى مانند مسجد، تکيه، امامزاده و يا در اطراف درخت مقدس جمع مىشوند و پس از پخت آش به وسيله زنهاى محل، مراسم دعا و روضهخوانى انجام مىشود و از خداوند طلب باران مىکنند. پس از صرف آش مراسم به پايان مىرسد. از ديگر عقايد مردم منطقه در اين زمينه، گذاشتن پايه منبر در آب و يا ريختن آب به روى فردى سيد است.
آفتابخواهى
اگر بارندگى زياد باشد براى اين که باران بند بيايد، نام هفت يا چهل کچل را بر کاغذ مىنويسند و آن را به بندى آويزان مىکنند تا باد بخورد و باران قطع شود. يا با خواندن دعا و نذورات مختلف از خداوند طلب آفتاب و درآمدن خورشيد مىکنند.
در روستاى کرات کياسر شهرستان ساري، اگر باران ببارد و مانع فعاليت کشاورزى شود، زنهاى روستا به طور جمعى شعر زير را مىخوانند: باران کو، باران کو، باران بىپايان کو، گندم که زير خاکه، از تشنگى هلاکه، يا حضرت سليمان، روز آفتاب و شب باران
در روستاى ولويه کياسر سارى هنگامى که باران به مدت چند روز ادامه داشته باشد، براى بند آمدن آن بچههاى روستا قوطىهاى حلبى را به نخى مىبندند و دو سر نخ را مىگيرند و در کوچههاى محل راه مىروند و دسته جمعى شهر زير را مىخوانند: قوطى قوطى آفتاب کن، يک مشت برنج تو آب کن، ما بچههاى گرگيم، از سرمايى بمرديم، يا قران يا کتاب، فردا بشه آفتاب
در روستاى کليج کلادودانگه در هنگام بارش زياد باران، بچههاى محل لباس کهنه مىپوشند و با جارو گل و لاى کوچهها را به هم مىزنند و مىخوانند: بابروم – بابردم، امروز آفتاب، فردا آفتاب، پيرا (پس فردا) آفتاب آنگاه افراد هر خانواده به بچهها موادغذايى و يا شيرينى مىدهند.
در روستاى علىآباد دودانگه منطقه سوادکوه، وقت بارش زياد باران، اهالى محل پارچهاى را از امامزاده شاهزاده حسين مىربايند پس از آفتابى شدن هوا آن پارچه را به اضافه پارچه ديگر به امامزاده پس مىدهند.
گرفتن ماه و خورشيد
گرفتگى ماه و خورشيد را ظل (تاريکي) مىنامند و معتقدند که اژدهايى جلوى آن را گرفته است. در اين حالت براى رهايى و برطرف شدن تاريکى از ماه، به پشتبامها مىروند، بر ظرف مسى مىکوبند و با تفنگ تيراندازى مىکنند. علاوه بر اينها نماز آيات مىخوانند و دعا مىکنند.
گهوارهبندى
در بيشتر نقاط شهرى و روستايى استان رسم بر اين است که در دهمين روز تولد نوزاد، عدهاى از بستگان و آشنايان براى صرف ناهار دعوت شوند. پس از ناهار و چاى و شيرينى مادربزرگ و يا قابله کودک را در گهواره مىبندند. در بعضى مناطق اگر نوزاد فرزند اول باشد، اين وظيفه را مادربزرگ طرف مادرى به عهده مىگيرد. سپس مدعوين پولى به عنوان هديه در گهواره، طفل مىگذارند.
در بعضى از روستاهاى شهرستان نور پس از خوابانيدن نوزاد در گهواره، بستگان طرف مادرى نوزاد، روى گهواره گردو يا نبات مىشکنند و يا گهواره را چند بار به شدت تکان مىدهند. اين کار به اين دليل انجام مىشود که در طول زندگى بين پدر و مادر نزاعى رخ داد، گوش طفل به سر و صدا عادت کرده باشد.
دندانسرى
يکى از مراسم دوران کودکى مراسم دندانسري است که همزمان با ظاهر شدن اولين دندانهاى طفل برگزار مىشود. در اين مراسم مادر کودک شيربرنج يا آشى که انواع حبوبات در آن وجود داشته باشد مىپزد و کاسهاى از آش را به خانه فاميلها و دوستان مىدهد. معمولاً رسم است که افراد هنگام پس دادن کاسه، هديهاى مانند جوراب، روسرى يا پول در آن مىگذارند.
مراسم ازدواج
خواستگارى از دختر توسط اقوام نزديک داماد صورت مىگيرد. بعد از رضايت خانواده عروس فرداى آن شب غذا و شيرينى تهيه ديده براى خانواده عروس مىفرستند. براى مراسم اره گيرون يا همان بله برون به خانه عروس مىروند و با دادن انگشتر به عروس در واقع او را براى پسرشان نشان مىکنند.
در همان شب بلهبرون ميزان شيربها (زر) را نيز معين مىکنند. بعد از اين مراسم دوران نامزدى آغاز مىشود که معمولاً از ۶ ماه تا ۲ سال طول مىکشد.چند روز مانده به عروسى مقدمات آن را فراهم مىسازند، به خريد مىروند و براى عروس، داماد، پيراهن، پارچه و … مىخزند.براى دعوت کردن مردم به عروسي، زنى را به عنوان خبرگير به خانههاى مردم مىفرستند تا همگى را براى عروسى دعوت نمايد.
يک روز قبل از جشن، از خانه داماد تمام مخارج جشن عروسى از قبيل برنج، مرغ، گوشت، روغن به نام خرجبار را بار اسب مىکنند و همراه چند گوسفند پاىکوبان به خانه عروس مىفرستند. مردم نيز کمکهايى به نام سورى در مجمعهاى مسى گذاشته و روى آن را با پارچههاى رنگى مىپوشانند و آن را بر سر گرفته به خانه داماد مىبرند.
شب قبل از عروسى حنابندان مىگيرند. صبح روز حنابندان، عروس و داماد جداگانه با جشن و پاىکوبى به حمام مىروند. دلاک در حمام به عروس و داماد شربت و شيرينى مىدهد و اسپند دود مىکند. سپس عروس و داماد جداگانه سوار بر اسب، همراه دوستان به خانه مىروند.شب حنابندان عروس و داماد جداگانه در خانه خود، مراسم حنابندان را انجام مىدهند. در خانه عروس، خواهر يا يکى از دوستان عروس حنا در دست عروس مىگذارد و در خانه داماد نيز دوستان داماد، در دست او حنا مىگذارند.
روز عروسى و عقدکنان، خانواده عروس و داماد جداگانه به ميهمانان ناهار مىدهند.
بعدازظهر عروسي، داماد به همراه فاميل و دوستان براى آوردن عروس به طرف خانه عروس راه مىافتد. داماد از قبل اسبى را تزيين مىکند تا عروس را روى آن بنشاند. وقتى به خانه عروس رسيدند، خانواده عروس با نقل و شيرينى و دود کردن اسپند به استقبال آنها مىرود. پدر يا برادر عروس، نانى را به کمر عروس با شال سفيد يا سبز بسته و عروس را سوار اسب مىکند. پسر بچهاى را در بغل عروس مىنشانند به اين نيت که اولين فرزندشان پسر باشد و پسر بچه ديگرى آيينه به دست جلوى اسب عروس راه مىافتد.
در بين راه دوستان داماد با پاىکوبى و تيراندازي، در شادمانى داماد سهيم مىشوند. گاهى نيز با گذاشتن مسابقه اسبدواني، بر هيجان عروسى مىافزايند.
وقتى که به در خانه داماد رسيدند داماد از اسب پياده شده و نارنج، انار، يا سيبى را در دست مىگيرد و به سمت عروس پرت مىکند، عروس بايد آن را بگيرد و سپس آن را باهم بخورند.
عروس ابتدا وارد خانه نمىشود، مگر اينکه پدر داماد سکهاي، يک رأس گاو يا زمينى را به عنوان رونما يا پاناز به عروس بدهد. وقتى عروس وارد خانه شد، مادر و خواهرهاى داماد اسپند دود مىکنند و نقل و نبات و شيرينى به همراهان مىدهند. تمام مهمانان شام را در خانه داماد مىخورند و پس از خوردن شام آنجا را ترک مىکنند. تنها زنى به نام عروس مار همراه عروس مىماند.
صبح روز بعد از عروسي، عروس بايد صبحانه را آماده کند و به خانواده داماد بدهد. خانواده داماد نيز لباس، پول، پارچهاى را به عنوان خلعت به عروس مىدهند. سه روز بعد از عروسي، عروس و داماد به عنوان سلام به مادرزن، به خانه عروس مىروند که به آن زن مار سلام مىگويند. جهاز عروس را يک روز قبل از عروسى به خانه داماد مىبرند.
شب چله مازندران
از اول بر دال ماه که برابر با دىماه خورشيدى است تا ده روز بعد از شهريور که برابر بهمنماه است چلهٔ بزرگ و از يازدهم بهمن تا آخر آن چلهٔ کوچک است. دو روز آخر چلهٔ بزرگ و دو روز اول چلهٔ کوچک به چهارچهار معروف است و معتقد هستند که اين چهار روز با هم دعوا و کشمکش دارند و اين چهار روز نمودار بدى يا خوبى چهار فصل سال و هر روز متعلق به يک فصل است. و اين چهار روز هرطور گذشت فصلها هم به همان ترتيب مىگذرد فرضاً اگر روز اول چهارچهار باران ببارد فصل بهار بارندگى زياد خواهد بود و اگر آفتابى باشد، بهار خشک است و اگر ابرى و مهآلود باشد هوا معتدل است و بههمين ترتيب کيفيت سه روز ديگر ملاک و مأخذ خواهد بود بارى سه فصل بعدي.
بعد از چلهٔ کوچک هم چلهٔ پيرزن عجوز مجوز مىآيد که مدت آن هفت روز است و هوا بهشدت سرد و برفى مىشود.
منابع :
سایت آفتاب
www.aftab.ir
سایت تبیان
www.tebyan.com
سایت دانشنامه رشد
www.daneshnameg.roshd.ir
موتور جستجو گر گوگل
www.google.com
