در1370بخش امور مالی صندوق‌بین‌المللی‌پول در راستای اصلاح نظام مالیاتی ایران ، اجرای سیاست مالیات بر ارزش افزوده را به عنوان یکی از عوامل اصلی افزایش کارایی و اصلاح نظام مالیاتی پیشنهاد کرد . با توجه به نظرات کارشناسان صندوق‌بین‌المللی‌پول ، مطالعات و بررسی‌های متعددی دراین زمینه در وزارت اموراقتصادی‌ودارایی صورت پذیرفت و اجرای مالیات بر ارزش افزوده در سمینارها و کمیته‌های مختلف علمی با حضور کارشناسان داخلی و خارجی مورد تأکید قرار گرفت ، اما درعمل به‌اجرا درنیامد . وزارت اموراقتصادی‌ودارایی درراستای طرح ساماندهی اقتصادی کشور ، انجام اصلاحات اساسی در سیستم مالیاتی ازجمله حذف انواع معافیت‌ها، حذف انواع عوارض و گسترش پایه‌ی مالیاتی را با تأکید خاص بر کارایی نظام مالیاتی ،شروع کرد و مطالعات جدید امکان‌سنجی دراین زمینه به‌عمل آورد . با توجه به اهمیت بسط پایه‌ی مالیاتی به‌عنوان یکی از اصول اساسی سیاست‌های مالی طرح ساماندهی اقتصاد کشور ، معاونت درآمدهای مالیاتی وزارت اموراقتصادی‌ودارایی، مطالعات علمی متعددی را با درنظرگرفتن خصوصیات فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی کشور در زمینه‌ی اجرای مالیات برارزش افزوده ،از دی1376 آغاز کرد . لایحه‌ی مالیات بر ارزش افزوده، اکنون با درنظرگرفتن اثرات اقتصادی ناشی از اجرای این مالیات با اصطلاحات و بازنگری‌های متعدد به مجلس ارائه شده است .
با این پیش‌درآمد به سراغ سخنان سخنرانان همایش یک‌روزه‌ی مالیات برارزش افزوده که باشگاه وزارت کار و با متولی‌گری خانه‌ی صنعت تهران انجام گرفت ، می‌رویم .
در ابتدای این همایش دکترغنیمی‌فرد به‌عنوان دبیرخانه‌ی صنعت پشت تریبون رفت و سخنرانی کرد.ایشان سخنان خود را این‌گونه آغاز کردند که نمایندگان مجلس ، بزرگواران و مسؤولان ! بدیهی است اگر گروهی به یک قطعه زمین در منطقه‌ای وارد شوند بعد از پیاده‌شدن در آن‌جا اگر قصد استقرار داشته باشند ناچارند امکانات زندگی‌کردن را برای خود در آن محل فراهم کنند ، باید مقداری از زمین را شخم بزنند و دانه بکارند ، بعد از آن آبیاری کنند و خلاصه، محصول آن را جمع کنند. باید کسی از آن زمین پاسداری کند که حیوانات وحشی آنرا پایمال نکنند و پس از جمع‌کردن محصول آن را آماده‌ی مصرف کنند ،انجام همهی این امور مستلزم کار و پرداخت دستمزد است چون همهی مردم در کاشت آن زمین نفع دارند پول را باید نماینده‌ای از مردم جمع‌آوری کند و به کسانی که کارهایی مطابق دستور انجام داده‌اند پرداخت کند. به این نماینده، اصطلاحاً، دولت گفته می‌شود، پولی را که پرداخت می‌شود مالیات می‌گویند و آن‌ها که از محصول استفاده می‌کنند مؤدیانی هستند که اگر سهم خود را پرداخت نکنند حق استفاده از محصول را به دست نمی‌آورند .
پس، برای آن‌که همه از محصولاتی که به دست می‌آید استفاده کنند باید به آن‌ها تفهیم شود که در برابر استفاده از محصول باید مالیات بپردازند ،در یک جامعه‌ی بزرگ که وسائل آموزش‌وپرورش را برهمین‌اساس برای ملت خود ترتیب داده است . بهتر است در همان مسیر آموزش‌های اولیه به نوآموزان یاد داده شود که خرج زندگی خود را خودشان باید بدهند و در برابر خرجی (مالیات) که می‌دهند باید گیرنده آن محصولی را که تهیه می‌کند یا خدماتی را که انجام می‌دهد به آن‌ها ارائه کند و طی سالیان متمادی در سطوح مختلف برخورداری از شعور اجتماعی تا سطح تحصیلات عالی، باید این آموزش ادامه یابد تا هر دانش‌آموخته‌ای در هرسطح دادن مالیات را هزینه‌ی زندگی اجتماعی خود را بداند و پرداخت آنرا به‌عنوان یک فریضه‌ی اجتماعی تلقی کند .
شبیه همین آموزش، باید به مأموران جمع‌آوری مالیات داده شود و در مقاطع مختلف به آن‌ها یادآوری شود همانطور که چشم‌پوشی از گرفتن مالیات از گروهی ناپسند است زیاده‌خواهی نیز غیرمعقول و باعث بدبینی جامعه می‌گردد، این بدان‌خاطر آورده شد تا مفهوم شود در وضع فعلی که جمع‌آوری مالیات ولزوم پرداخت آن برای جامعه ما کاملاً معرفی نشده است تنها آوردن طرح‌هایی برای انواع مالیات‌های پیچیده و برقراری آن، بدون توجه به آثار آن برروی فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی مردم، جز ایجاد بدبینی و راه‌یابی برای فرار مالیاتی هنر دیگری را عرضه نمی‌کند .
درمورد لایحه‌ی معروف به مالیات برارزش افزوده مطالب زیر باید مورد توجه قرار گیرد :
1. آمادگی مردم از نظر فرهنگی برای پرداخت این مالیات ،
2. آمادگی مردم از نظر اقتصادی برای پرداخت این مالیات ،
3. آمادگی سازمان امور مالیاتی برای جمع‌آوری این مالیات ،
4. آمادگی واحدهای اقتصادی درگیر برای جمع‌آوری این مالیات ،
که تقریباً می‌توان گفت تنها گروهی از نخبگان وزارت اموراقتصادی‌ودارایی با تماس با مشاوران خارجی درمورد برقراری طرح مزبور قانع شده‌اند که چنین مالیاتی قابل وصول است.
در پیاده‌کردن لایحه پس از تصویب مجلس ، گرفتاری‌های حقوقی متعددی وجود دارد که بایستی قبل از اجرا، راه‌حل آن‌ها کاملاً مشخص شود که چندمورد آن در زیر آورده شده است.
1. تاریخ تعلق مالیات به کالای مورد معامله با توجه به موجودی‌های اولین‌دوره‌ی اجرا ،
2. تأثیر برگشتی‌ها ، فروش اعتباری ، تخفیف‌های تجاری و تفاوتقیمتهای خرید با تفاوتقیمتهای فروش برای محاسبه‌ی مالیات متعلقه . مثال‌های آورده شده در دفترچه‌ی توجیهی طرح هیچ‌یک، از مصداق عملی برای ادامه‌ی کار برخوردار نیستند.
3. درگیربودن بخش فعال اقتصادی با ایرادهای سنتی مأمورین مالیاتی نسبت به ثبت دفاتر و صدور اسناد و جریمه‌های سنگین این لایحه ،
4. تعهد اجباری فعالان اقتصادی برای وصول و ایصال مالیات ( که با مفاد متن بندچهاراصل43قانون اساسی مباینت دارد. ) ،
5. هزینه‌بربودن تجهیزات و گروه محاسبه و وصول و ایصال مالیات‌ها و ایراداتی که در جلسات مشترک با گروه محترم وزارت امور اقتصادی‌ودارایی و کمیسیون اقتصادی مجلس درمیان گذارده شده است .
لذا پیشنهادات زیر جهت اجرایی‌شدن لایحه‌ی مزبور ارائه می‌گردد:
1. مسکوت‌ماندن این لایحه برای مدت اقلاً 6سال تا در این مدت فرهنگ‌سازی برای مؤدیان و برای مأموران انجام گردد واین به‌شرط آن است که قسمتی از سازمان امور مالیاتی با پی‌گیری، فرهنگ‌سازی مزبور را عملی کند.
2. تنظیم سازمان توزیع در کشور، به‌نحوی که پرداخت‌کنندگان مالیات بتوانند مالیات‌های پرداخت‌شده‌ی خود را از دست‌های بعدی دریافت کنند .
3. تجهیز فروش‌گاه‌ها به‌نظام کاربری ماشین‌های الکترونیک فروش‌گاهی .
4. ضمناً باید شرایطی به‌وجود آید تا دست‌کم مالیات در پای صندوق فروش‌گاه‌ها از خریداران نهایی ( مصرف‌کنندگان ) گرفته شود تا آنچه را وصول می‌شود بتوان به عنوان درآمد قطعی دولت به‌حساب آورد .
اجرای خام این لایحه، پس از قانونی شدن باعث ایجاد تورم معادل نرخ مالیات مصوبه به علاوه‌ی دودرصد هزینه‌های جمع‌آوری و نگه‌داری محاسبات آن برروی قیمت کالاها می‌شود که متعاقباً درآمد قشر حقوق‌بگیر باید به تبع این گرانی به‌همان نرخ بالا برده شود که این روی قیمت‌ها اثر می‌گذارد و درشرایطی که آثار این گرانی‌ها برای حقوق‌بگیران ترمیم نشود به همان نسبت فروش کاهش می‌یابد و باعث افت میزان تولید و گسترش بیکاری می‌شود.
پس از پایان سخنرانی غنیمی‌فرد نوبت به آقای شاهیعربلو، نماینده و رییس کمیسیون اقتصادی مجلس رسید تا پشت تریبون برود و به‌عنوان یکی از صاحب‌نظران در عرصه‌ی تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی کشور سخنانی را در رابطه با مالیات و نحوه‌ی گرفتن آن عنوان کند.
ریشه فقر بیکاری است
وی گفت :سرمایه‌گذاری به‌عنوان یک ارزش باید نهادینه شود و برای آن فرهنگ‌سازی شود. ریشه‌ی فقر، بیکاری است و به‌جرأت می‌توان گفت که 95درصد جرایم ریشه در بیکاری دارد و فقط پنج‌درصد ریشه در عوامل دیگر دارد.
وی افزود: بیکاری را نمی‌توان با یارانه ،کمیته امداد ، بهزیستی و … حل کرد . ما، همه باید به هرطریق ممکن سرمایه‌گذاری را تبلیغ کنیم . این درحالی است که سرمایه‌گذار اگر پولش را در بانک بگذارد، سود کلانی دریافت می‌کند. درحالی که سرمایه‌گذاری در صنعت در بهترین و عالی‌ترین وضعیت، فقط 10درصد سود دارد. هرچند که در اغلب موارد سرمایه‌گذاری در صنعت پایاپای هم نمی‌شود و واقعاً رسیک است . ولی سرمایه‌گذار فقط به این امید به میدان پا می‌گذارد و پولش را می‌آورد که به او احترام بگذارند و بدانند که او می‌توانسته پولش را در راه بی‌‌خطرتر و بدون ریسک به کار ببرد اما آمده و اشتغال‌زایی کرده، ریسک کرده و در صنعت سرمایه‌گذاری کرده است . رییس کمیسیون اقتصادی مجلس افزود : درست است، مشکلات هست اما الان فرقی که با گذشته وجود دارد این است که حرف شما به گوش مسؤولان می‌رسد . اغلب مقامات ترازاول کشور عقاید خوبی درباره‌ی سرمایه‌گذاری دارند و به نظرات کارشناسی گوش می‌دهند، حتی رییس قوه‌ی‌قضاییه عقاید بسیار خوبی درباره‌ی سرمایه‌گذاری دارد .
وی سپس به سراغ قانون مالیات بر ارزش افزوده رفت و گفت :اینکه شما این‌جا جمع شده‌اید، نشان‌دهنده‌ی آن است که از وضع این قانون نگران هستید اما این‌گونه نیست که ما هم چشم‌بسته و نظرات‌راگوش‌نکرده ، کاری انجام دهیم . قانون مالیات برارزش افزوده هزارویک عیب دارد و ما هم این را می دانیم و برای همین آن را نگه داشته‌ایم . باید وزرا و کارشناسان بیایند جلسه بگذاریم، بحث کنیم ، عیب و ایرادهای آن را برطرف کنیم . باید مشخص شود که این قانون را برای تمام کالاها وخدمات وضع کرده‌ایم یا مثلاً برای صدقلم کالای مشخص وضع شده است و اگر این چنین است بیایند این صدقلم را مشخص کنیم و بگویند برای چه این کالاها انتخاب شده‌اند و پس از آن اصلا بگویند چه‌گونه می‌خواهیم عمل کنیم . این قانون هنوز خیلی حرف دارد و اگر الان کسی بگوید قانون تصویب شده است و تمام شده است، کم‌لطفی کرده است . ( در این‌جا حضار به‌شدت آقای شاهیعربلو را مورد تشویق قرار دادند و بدین ترتیب خشنودی خود را از این سخنان نشان دادند. )
شاهی عربلو افزود : آقای غنیمی‌فرد به عنوان دبیرخانه‌ی صنعت تعامل نزدیکی با کمیسیون اقتصادی مجلس دارند و در جریان امور قرار دارند .ما الان می‌گوییم هرکس دفتر و دستک دارد هرچه می‌گوید قبول است .
وی گفت: مجلس تصویب کرد که هر صنعتی که حسابرس قانونی داشته باشد هرچه آن حسابرس نوشت همان قبول است و همان ملاک است و ممیز حق دخالت ندارد و باید آن را قبول کند. این مصوبه‌ی مجلس این است که ممیز به صنایع مراجعه کنند و دفتر بخواهند و براساس همان مدرک و دفتری که مؤدی ارائه می‌دهد و اظهار می‌کند، مالیات بگیرند و تنها درصورتی که دفتر و دستک وجود نداشته باشد ممیز وارد می‌شود و بگوید چه‌کار کردی .
وی افزود : ماهم این قضیه را خیلی محدود کرده‌ایم . می‌خواهیم راهی پیدا کنیم که صاحبان صنایع با راحتی خیال سرمایه‌گذاری کنند و کار کنند و شما مطمئن باشید هیچ قانونی را بدون‌نظر صنعت‌گران و کارشناسان به تصویب نمی‌رسانیم .
شاهیعربلو در پایان گفت :الان هم اعلام می‌کنم که به نام 12امام صنعت‌گران و صاحبان صنایع، 12نماینده را از میان خود انتخاب کنند تا نظرات تولیدکنندگان را بیاورند در کمیسیون باهم جلسه بگذاریم تا مشکلات برطرف شود .
در حال حاضر در کمیسیون به‌روی صنعت‌گر باز است و تمام صنایع می‌توانند بیایند و مشکلات خود را بگویند تا ما هم، به‌عنوان نماینده‌ی شما در مجلس، این مشکلات را پی‌گیری و حل کنیم . مالیات بر ارزش افزوده هم از این موارد است که تا دغدغه‌های صاحبان صنایع ازبین نرود، اجرایی نمی‌شود .
سخنران بعدی همایش، دکتر عدالتیان، رییس اتاق بازرگانی تهران، بود . ایشان سخنان خود را این‌گونه آغاز کرد که مالیات بر ارزش افزوده سوق‌دادن مالیات از تولیدبه‌مصرف است یا به‌تعبیری از بنگاه‌های اقتصادی به سمت خانوار است . خوب اگر قرار است این‌گونه شود باید مالیات با عنوان ارزش افزوده اضافه شود .باید هفت‌درصد از مالیات‌بردرآمد کم شود. به تعبیر بهتر، به‌جای آن‌که مالیات‌بردرآمد کم شود از 25به18درصد کاهش یابد .
وی افزود : دولت این مالیات را به‌چشم یک منبع درآمد نگاه می‌کند. درحالی که باید ببینیم آیا وضع این نوع مالیات که در واقع مالیات‌برخانوار است واقعاً عدالت‌اجتماعی است؟ اما چرا می‌گوییم عدالت اجتماعی به‌خاطر آن‌که از زمان اجرایی‌شدن این قانون، هر خانوار محروم هم باید مالیات برارزش افزوده را پرداخت کند یعنی در جاهایی که حتی تولید از مالیات معاف است خانوار باید این مالیات را پرداخت کند .
عدالتیان گفت : ادعای اینکه ارزش افزوده عدالت اجتماعی است حرف بی‌‌موردی است. چراکه خانواده‌ها از فردای وضع این قانون باید هفت‌درصد کمتر مصرف کند درحالی که به نان و بنزین همین افراد داریم یارانه می‌دهیم ، بعد می‌خواهیم هفت‌درصد مالیات اضافه‌تر بگیریم اگر این‌ها می‌توانند این مالیات را بدهند، پس چرا به آن‌ها یارانه می‌دهیم؟ خوب همین یارانه را قطع کنید، درآمدش هم خیلی بیشتر از مالیات است .
رییس اتاق بازرگانی تهران افزود :مالیات برارزش افزوده زمانی مفهوم پیدا می‌کند که همه‌چیز مثل یارانه و … مفهوم درست پیدا کند . یعنی باید اول تکلیف بنزین و یارانه‌ی آن را مشخص کنیم بعد به سراغ مالیات بر ارزش افزوده برویم .
وی گفت :تا امروز دولت بدون هیچ شریکی سر سود تولید نشسته بود و 25درصد سود را می‌گرفت و حالا دولت با این مالیات بر سرسفره‌ی خانواده‌ها هم می‌نشیند و از هر لقمه هفت‌درصد مالیات می‌گیرد . این درحالی است که قرار بود نفت را به سر سفره‌ها ببریم تا کمکی کرده باشیم نه اینکه هفت‌درصد هم از سفره‌ی آن‌ها مالیات بگیریم .
عدالتیان افزود : اگر قرار است این مالیات گرفته شود بایستی خیلی‌چیزها نظم پیدا کند یعنی تولید باید منظم باشد ، کارگر باید بتواند پول رفت‌وآمد ، خریدهای خانه و … را از دولت پس بگیرد یعنی هرگونه مخارجی که برای رفتن به سرکار هزینه کرده است باید بتواند پس بگیرد مثل آلمان .
وی افزود : درحال حاضر قاچاق بی‌‌داد می‌کند، دولت اول بیاید جلوی قاچاق کالا را بگیرد بعداً ادعای مالیات برارزش افزوده داشته باشد . الان پنجاه‌درصد اصناف ما جواز فعالیت ندارند و بدون هیچ مجوزی فعالیت می‌کنند و اصلا هم قابل شناسایی نیستند . حالا چه‌جوری برویم پای صندوق و از آن‌ها مالیات برارزش افزوده بگیریم ؟ تجار اجازه نمی‌دهند شما در حجره‌اش صندوق بگذارید واز صبح‌تاغروب هرچه را که می‌خرد و می‌فروشد را کنترل کنید . چرا که در حال حاضر نمی‌توانید بازار را مجبور کنید که قیمت روی جنسی که پشت ویترین می‌گذارد بزند. وقتی دراین حداقل، شفافیت وجود ندارد چه‌گونه می‌خواهید که صندوق بگذارید و مالیات بگیرید؟
آقایان دیواری کوتاه تر از صنعت پیدا نمیکنند.
وی افزود : پس دولت می‌رود سراغ جاهایی مثل کارخانه‌ها که جلوی چشم است و تمام فشار را روی دوش صنعت‌گر و تولیدکننده وارد می‌کند، چراکه آن‌ها نمی‌توانند کارخانه‌های خودشان را پنهان کنند. پس چه می‌شود؟ می‌روند دبی سرمایه‌گذاری می‌کنند و این یعنی خروج سرمایه از کشور و این یعنی بیمارترشدن این اقتصاد بیمار .
سخنران بعدی، رییس کنفدراسیون صنایع، یعنی آقای ظهیری بود .
ایشان سخنان خود را این‌گونه آغاز کردند که مسأله‌ی مالیات برارزش افزوده وقتی نطفه‌اش در وزارت دارایی گذارده شد ، آمدند به بهانه‌ی مردمی‌کردن آن در اتاق بازرگانی جلسه گذاردند. درآن‌جا همهی استدلالی که آقای غنیمی‌فرد دراین‌جا گفتند هم گفته شد و هزاران دلیل کارشناسانه و مستند ارائه دادیم اما رفتند وکار خودشان را انجام دادند . در مجلس هم دیواری کوتاه‌تر از صنعت پیدا نکردند .
وی ادامه داد: الان باید تمام نیرو را در مجلس بگذاریم که جلوی این تیر خلاص را به صنعت بگیریم . ظهیری افزود :اصل قضیه این است که بعد از تجمیع عوارض حالا آمده‌اند مالیات‌برمصرف وضع کرده‌اند درحالی که وقتی دولت به مردم اتکا واعتماد کرد و باب خوداظهاری را باز کرد، دیدیم که به گفته‌ی دولت، درآمدش از محل مالیات افزایش پیدا کرد، چراکه مردم پاسخ اعتماد واطمینان را می‌دهند .
وی گفت : در کشورهای پیشرفته‌ی دنیا مثلاً از گوشت مالیات نمی‌گیرند چون جزو نیازهای اولیه‌ی مردم است اما از سیگار 60درصد مالیات می‌گیرند و این درست است و کسی هم حرفی ندارد ، اما اینکه بیایند فقط از صنعت‌گر و تولیدکننده مالیات بگیرند این خطرناک است و باید از آن دور شد .
فروتن سخنران بعدی ، خانه‌ی صنعت را همچون مجلس، خانه‌ی ملت خواند و گفت انتظارمی‌رود که خودمان را و خانه‌ای که به عنوان خانه‌ی صنعت می‌نامیم دست‌کم نگیریم . ملت ما و شالوده‌ی آن، صنعت ما، این موضوع را نباید به سکوت بگذارند که سکوت در این مقطع برای صنعت بسیار خطرناک است و شاید این آخرین نفس‌هایی است که صنعت می‌کشد و ما با این گفت‌وگوها سعی در نجات آن داریم و امیدوارم که به مقصود هم برسیم .
وی گفت :همهی شما این مطالبی را که من می‌گویم بارهاوبارها شنیده‌اید اما تکرار این موارد خیلی‌‌خوب است مثل خورشید که هرروز طلوع می‌کند و این تکرار لذت‌بخش است و در هر تکراری جمله‌ای می‌آموزیم .
فروتن افزود : ما عاشقیم و مثل خورشید نور می‌تابانیم و عاشقانه کار می‌کنیم و کار جوهره‌ی من‌وتو حاصل اندیشه‌ای است که از ما برمی‌آید و عاشق را خستگی نیست . من به عنوان نماینده‌ی هشت‌هزار واحد تولیدی و صنعتی حدود پنجاه‌سال است کار می‌کنم و چندسالی هم هست که در خانه‌ی صنعت در خدمت شما عزیزان هستم .درمورد تجمیع عوارض بگویم که به وزیر هم که گفتیم، گفتند در کمیسیون حل می‌شود که البته نشد و نام آن را از مالیات عوض کردند و گذاشتند عوارض و کار خودشان را انجام دادند . برای شیر یارانه می‌دهند از این‌طرف عوارض وضع می‌کنند . یعنی شریک جدایی‌ناپذیر صنعت ما ، عوارض ومالیات است .
ما داریم از فروش، سه‌درصد عوارض تجمیع می‌دهیم و در بعضی صنایع 16تاسی‌درصد عوارض می‌دهیم که این در شأن دولت نیست . البته دولت باید مالیات بگیرد اما جای‌گاه آن صنعت نیست . در کشورهای آزاد و کمونیستی مالیات از مصرف گرفته می‌شود. انتهای صنعت مصرف‌کننده است، چون نمی‌توانند از مصرف‌کننده مالیات بگیرند یقه‌ی صنعت را گرفته‌اند . ورودی هر چیزی باید متناسب با خروجی آن باشد . الان در کشور، صنعت شده است ورودی هر اتفاقی که قرار است بیافتد اماخروجی آن چه ؟ آیا آن امنیت فکری‌وشغلی که صنعت‌گر باید داشته باشد وجود دارد ؟ ما به‌عنوان تولیدکنندگان مملکت عرض می‌کنیم آنچه ما را به کار واداشته است اجبار است نه امنیت فکری وشغلی . برای ما اگر امنیت فکری باشد، خروجی آن هم درست می‌شود . ما به وزیر هم گفتیم ما ارز نفتی نمی‌خواهیم، بلکه 23درصد حق بیمه‌های اجتماعی را از ما نگیرید تا ما صنعت را زنده کنیم . الان کالای ما در تهران تولید می‌شود ، اما اجازه‌ی توزیع کالا نداریم،چرا؟ چون طرح ترافیک نداریم . ما حاضریم همه‌جوره با دولت همکاری کنیم اما به‌شرطی که وضعیت توزیع ما درست شود نه اینکه جنس در تهران تولید شود اما توان توزیع در همین تهران نداشته باشیم . خوب وقتی نتوانیم بفروشیم از کجا بیاوریم مالیات بدهیم .
وی در پایان گفت : نه اینکه دل‌شان نسوزد؛ همه فکر می‌کنیم تا مشکلات حل شود اما مشکل این‌جاست که در کشوری زندگی می‌کنیم که همه خودشان را عقل کل می‌دانند . ما مدیریت دل‌سوز اگر داشته باشیم دیگر هیچ‌چیز نمی‌خواهیم .
منافع صنفی همان منافع ملی است
سخنران بعدی در همایش مالیات برارزش افزوده آقای کیخسروی، عضو شورای مرکزی خانه‌ی صنعت ایران، بود .
وی سخنان خود را این‌گونه آغاز کرد که درمجموع صحبت‌ها، مطالب خوبی گفته شد و اگر تمام حاضران هم بیایند و سخنرانی کنند موضوع تازه‌ای دارند .
کیخسروی گفت : این‌جا جا دارد که از چهار مقاله‌ای که در اقتصاد پویا نوشته شده بود درمورد مالیات بر ارزش افزوده ، انتقاد کنم و بگویم یک‌طرفه به قاضی رفته‌اید و اگر کسی از منافع صنفی خود دفاع کرده باشد کار بدی نکرده و درواقع وظیفه‌ی اصلی را انجام داده است ومنافع صنفی در قالب منافع عمومی مملکت معنا پیدا می‌کند .
وی افزود :این‌گونه القا کرده بودند که خانه‌ی صنعت مخالف پرداخت مالیات است در حالی که سخنان عزیزان نشان داد که نه‌تنها این‌گونه نیست بلکه می‌گوییم از پول نفت نباید برای کارهای جاری دولت استفاده شود، بلکه می‌گوییم هزینه‌ها را کاهش دهیم و این میسر نیست مگر با کوچک‌شدن دولت و این نمی‌شود مگر با رونق‌گرفتن صنعت و تولید که درنتیجه هزاران کار ایجاد می‌کند. درحالی که الان کارمند دولت مجبور است برای تأمین هزینه‌های خودش به دنبال کار دوم و سوم باشد و جای دیگران را می‌گیرد که باید به فکرحل‌کردن آن بود . باید به افزایش درآمد هم فکر کرد اما آیا افزایش درآمد با فشار به صنعت و افزایش مالیات حاصل کنیم ؟ آیا این راه‌حل است که دیگر نتوانند نفس بکشد و با این فشار صنعت را کاملاً ازمیدان‌به‌در کنیم ؟ یا با تعدیل مالیات و البته نه حذف آن، کسی نمی‌گوید مالیات حذف شود بلکه ما می‌گوییم آن را تعدیل عادلانه کنید و هرروز یک مالیات جدید برای تولیدکننده وضع نکنید. کاری کنیم سرمایه‌های مملکت را به سمت‌وسوی صنعت و تولید سوق دهیم که تعداد مالیات‌دهنده‌ها زیاد شوند.
نکته‌ی بعدی این است که وقتی با مسؤولان دراین‌مورد صحبت می‌کنیم ،می‌بینیم که اشکالات را خیلی بهتر از ما می‌دانند ولی می‌گویند شما اجازه دهید کلیات مطلب تصویب بشود بعد درمورد جزئیات آن چکش‌کاری کنیم . من نمی‌دانم چه‌گونه می‌شود وقتی کسی کلیات چیزی را قبول ندارد درمورد جزئیات آن صحبت کند .
کیخسروی ادامه داد : قانون مالیات برارزش افزوده یعنی مالیات‌گرفتن از ارزش‌آفرینان مملکت و اگر این را با قانون مالیات‌برمصرف مقایسه کنیم، می‌بینیم دست واردکنندگان کالاهای وارداتی را بیشتر باز می‌کند و اگر این مالیات پای صندوق هر فروش‌گاه گرفته شود آن وقت کالای قاچاق و غیرقاچاق همه مالیات می‌دهند. ما هم خواستار این عدالت هستیم و این در قانون مجامع صنفی هم تصویب شده است که صندوق باید نصب شود امّا عملاً می‌بینیم انجام نمی‌شود . ولی فشار را بر تولیدکننده وارد می‌کنند و تیرخلاصی است که بر قلب صنعت و صنعت‌گر زده می‌شود .
اگر مالیات برارزش افزوده را فقط تولیدکننده بپردازد و قادر به گرفتن آن از مصرف‌کننده نباشیم، باعث بالارفتن قیمت کالاها می‌شود و قدرت رقابت کالاهای ما را در بازارهای جهانی از بین می‌برد و در بازار داخلی نیز باعث بالارفتن تورم می‌شود که مخالف سند چشم انداز بیست‌ساله است .
پس از کیخسروی نوبت به آقای مهندس صدری رسید که پشت تریبون قرارگرفت و سخنان خود را این‌گونه آغاز کرد که بحث مالیات برارزش افزوده بعد از جنگ‌جهانی دوم، به‌علت نیاز به بازسازی و شفافیت در پرداخت مالیات، با مفهوم کاهش در پرداخت مالیات، به وجود آمد . اما در این‌جا هدف، گرفتن پول از جامعه است و چون دستش به کسی نمی‌رسد می‌آید سراغ تولیدکننده‌ای که کارخانه‌اش را نمی‌تواند پنهان کند . در کشور ما فعلاً فرار از مالیات افتخار است ، مثل برره شدیم که اول برویم اقساط را با بهره‌اش بدهیم بعد بیاییم وام بگیریم .
وی افزود :ماده 41 قانون مالیات‌های مستقیم می‌گوید اگر من مالیات ندهم از ورثه‌ی من می‌گیرند درحالی که در ژاپن نرخ سپرده ثابت سه‌درصد است دولت 35درصد مالیات می‌گیرد درحالی که در ایران سپرده می‌شود به خودشان و ورثه‌ی‌شان از مالیات معاف است. آن وقت می‌آیند از کسی که سرمایه‌اش را برای تولید واشتغال‌زایی به کار انداخته است مالیات می‌گیرند .
صدری افزود : سایت بیزینس‌آن‌لاین گزارشی منتشر کرده است درباره‌ی ایران که در آن گفته به‌علت افزایش بی‌‌رویه نرخ مواد اولیه، ورشکستگی روزافزون شرکت‌های تولیدی ایران را فراگرفته است و درآخر گفته که شرایط امروز ایران به‌هیچ‌عنوان مناسب سرمایه‌گذاری نیست . وزارت کشور هم گفته است نرخ مالیات بر ارزش افزوده را هرچه‌قدر می‌خواهید بگیرید ما می‌رویم یک‌درصد خودمان را می‌گیریم . وزارت صنایع هم می‌گوید در کمیسیون پنج رای وجود دارد و ما یک‌رای داریم پس کاری نمی‌توانیم بکنیم . وی سپس به برخی تخلفات در بودجه و شرکت‌های دولتی اشاره می‌کند و می‌گوید درصورتی که جلوی این‌ها گرفته شود دیگر نیازی به فشار مضاعف به تولیدکننده وجود ندارد . شما بروید صحبت‌های آقای افروغ و کوچک‌زاده، نمایندگان مجلس، را بخوانید و ببینید پول‌هایی که از من و شما می‌گیرند کجا می‌رود .
صدری گفت : من که سی‌درصد برای کارگرم به سازمان تأمین اجتماعی می‌دهم و حالا دوباره بروم مالیات ارزش افزوده بدهم یا پول برق را که در هزینه‌های تولید آمده ؟ این در کجای دنیا وجود دارد . در بقیه‌ی دنیا، دولت‌ها جلوی هر نوسانی را به عنوان سپر اول می‌گیرد که به تولیدکننده‌اش فشار نیاید آن‌وقت این‌جا با ما چه‌کار می‌کنند؟! ما نه‌تنها قدرت رقابت در بازارهای خارجی را ازدست داده‌ایم بازار داخلی را هم به کالاهای قاچاق واگذار کرده‌ایم . واعظ مالیات بر ارزش افزوده در همین‌جمع گفته که متأسفانه آنچه من طرح‌ریزی کردم به بی‌راهه رفته است و این خواسته‌ی ما نبوده است، چراکه هدف امروز در جامعه‌ی ما فقط پول‌گرفتن بادلیل و بدون‌دلیل است . سخنران بعدی مهندس بهلولی بود که پشت تریبون قرار گرفت . وی ابتدا گفت :که باید از خانه‌های صنعت تشکر کرد که چنین همایشی را برای چنین موضوع مهمی برگزار کرده‌اند .
ایشان افزود : در حدود 33سال مستقیماً در زمینه‌ی مالیات اشتغال‌زایی داشتم و در این راه تحقیقات هم برای شناسایی مالیات به‌طور عملی‌وعلمی انجام داده‌ام که مالیات برارزش افزوده را هم شامل می‌شود. بحران اقتصادی دنیا را دست‌خوش تحولی عظیم کرد و مالیات، ارزش ویژه‌ای یافت .
وی گفت :انواع مالیات‌ها نه از نظر تحصیل درآمد بلکه از روی تأثیر آن برمصرف و پس‌انداز مورد توجه قرار می‌گیرد و از وسایل توزیع مجدد ثروت بین طبقات مختلف اجتماعی است و دارای اثراتی برروی آن است و دولت‌ها نباید به‌منظور رفع نیازهای خود و درآمد دولت به آن نگاه کنند .
ایشان ادامه داد : قدر مسلّم آن است که قانون باید از عرف و عقاید جامعه تبعیت کند تا مورد پذیرش جامعه قرار گیرد وگرنه واکنش جامعه را به‌دنبال دارد و درنتیجه مالیات با توجه به ظرفیت‌های مالیاتی جامعه باید وضع گردد که موجب بی‌‌ثباتی و عدم امنیت شغلی در جامعه نشود. منظور از ظرفیت مالیاتی، توان کشور در تحمل مالیات‌هاست . اصولی که باید در وضع مالیات مورد توجه قرار گیرد، عبارتند از : اصل عدالت، یعنی مالیات باید متناسب با توانایی افراد جامعه باشد و حتی بخشودگی مالیات در بعضی‌موارد لازمه‌ی اصل عدالت مالیاتی است . همچنین مالیات‌هایی که موجب عدم سرمایه‌گذاری می‌شود که جامعه از آن لطمه می‌خورد بایستی برقرار شود. با این‌حال ترمیم مالیات آسان‌تر از وضع مالیات جدید است . مالیات بر ارزش افزوده تمام این زیان‌ها را یک‌جا دارد .
وی افزود: با توجه به خصایص مالیات‌های غیرمستقیم، رعایت عدالت در آن غیرممکن است که با اصل عدالت دولت در تضاد است و موجب تشدید فشار بر افراد فقیر می‌گردد .
اثرات بدفرجام این مالیات را برروی سرمایه‌گذاری ، پس انداز ، سطح اشتغال‌زایی و منابع تولید و توزیع نیز نباید نادیده انگاشت .
بهلولی گفت : نتایج این مالیات نه‌تنها بر تولیدکننده و مصرف‌کننده، بلکه برخود دولت هم اثر منفی می‌گذارد و مالیات پرداختی توسط افراد ضعیف بیش از افراد ثروتمند است . توجه‌ی نمایندگان مجلس را به اثرات قوانین مشابه، مثل تجمیع عوارض جلب می‌کنم . در تمام مکاتب اقتصادی، وضع این‌گونه قوانین از طرف دولت مانند انداختن تیری در تاریکی است که نمی‌شود فهمید آیا به هدف می‌خورد یا قلب صنعت را هدف قرار می‌دهد .
گزارش بانک جهانی نشان می‌دهد که عملکرد دولت‌های گذشته‌ی ما میان 19کشور خاورمیانه و شمال‌آفریقا، رتبه‌ی 18را به‌دست آورده است و باید مراقب وضع قوانینی این چنینی باشد . دولت باید جلوی فرار مغزها و سرمایه‌ها را بگیرد و زمینه‌های جذب آن‌ها را نیز فراهم آورد .
وی در پایان گفت : مبنای اطلاعات ما ضعیف و آلوده به اشتباهات فاحش است که احتمال تصمیم‌گیری‌های غلط را افزایش می‌دهد . اصل قدرت پرداخت ، سهولت انتقال و … پایه‌های لرزان مالیات برارزش افزوده را تشکیل می‌دهد که تحمیلی ناروا و بی‌‌جهت به تولیدکننده و صنعت‌گر است و وظیفه‌ی مجلس است که جلوی این فشار مضاعف بر صنعت را بگیرد . همانطور که افراد وقتی از مقدار معینی درآمد‌شان بالاتر می‌رود باید مالیات دهند همان‌گونه هم دولت باید به افرادی که زیرخط‌فقر زندگی می‌کنند کمک کند و این مواردی است که رعایت نمی‌شود .
در‌پایان سخنان ایشان خانه‌ی صنعت قطعنامه‌ای را درنه ماده صادر و قرائت کرد که متن آن به شرح زیر است :
قطعنامه :
برای آن‌که لایحه‌ی مالیات برارزش افزوده اجرایی شود باید : 1- این قانون مطابق آنچه از مفهوم و طریقه‌ی اجرای آن مستفاد می‌شود (قانون مالیات افزوده برارزش ) نامیده شود ،چون ایجاد ارزش افزوده پدیده‌ی مطلوبی است که برای ایجاد ثروت ملی و رفاه بیشتر مردم مورد تأیید همهی محققان اقتصادی بوده است و معمولاً دولت‌های پیشرفته بر فعالیت‌های مفید مالیات وضع نمیکنند.
اجرای این قانون بایستی حداقل 6سال مسکوت بماند تا :
• واحدهای تولیدی (به‌خصوص کوچک و متوسط )از قدرت بیشتری برخوردار شوند و آن‌گاه به پرداخت مالیات مجبور گردند .
• مؤدیان و مأموران مالیاتی کاملاً با فرهنگ مالیات آشنا گردند که نه از پرداخت مالیات بگریزند و نه بیش از مالیات واقعی چیزی از مردم بخواهند .
2- از تفسیر مفاد مواد قانون حتی، به نفع دولت، احتراز شود تا وصول این مالیات مانند مالیات‌های مستقیم درگیر تفسیر کلمات کش‌دار نشود و عدالت مالیاتی پایمال نگردد .
3- این مالیات درپای صندوق فروش‌گاه‌ها ازمصرف‌کنندگان نهایی دریافت شود تا موجب ایجاد هزینه‌های اضافی نگردد .
4- تکلیف موجودی‌های اولین دوره‌ی اجرای قانون مشخص شود که خریدهای قبل از شمول این مالیات، مجبور به پرداخت مالیات اضافی نشوند .
5. کالاهای مشمول نیز درطبقه‌بندی شود؛ اول از کالاهایی که مورد استفاده‌ی طبقات مرفه‌تر واقع می‌شود مالیات گرفته شود و به‌تدریج به طبقات پایین‌تر تعمیم داده شود .
6. از خدمات حسابداران رسمی برای مواردی که اختلافی بین مؤدی و وزارت‌دارایی و اموراقتصادی به‌وجود می‌آید استفاده شود .
7. مطلقاً از روش تشخیص خودسرانه استفاده نشود و در مواردی که مودی از ارائه مدارک خودداری می کند از نظرات انجمن‌های مربوطه غیردولتی استفاده شود .
8. پرداخت مالیات به‌عنوان افتخاری برای افراد ملت تلقی شود و برای کسانی که مالیات‌های خود را منظم می‌پردازند نوعی تقدیر به‌عمل آید .
9. این قطعنامه در همایش “ نگاهی بر مالیات ارزش افزوده ” بررسی و مورد تصویب حاضران قرار گرفت .
دومین همایش بررسی مالیات بر ارزش افزوده بدون حضور مقامات مالیاتی برگزارشد.
دومین همایش بررسی مالیات بر ارزش افزوده کارآفرینان سراسر کشور نیز بدون حضور مدیران سازمان مالیاتی و طراحان لایحه‌ی مالیات بر ارزش افزوده در تهران ودر محل باشگاه خانه‌ی کارگر در هژدهم دی برگزار شد.
مقامات و مدیران سازمان مالیاتی کشور قبل از این در اولین همایش کارآفرینان سراسر کشور که دو هفته‌ی قبل درتهران برگزار شد به‌رغم اعلام موافقت برای حضور،در آن ،شرکت نکرده بودند.
در این همایش که یکشنبه با حضور بیش از پانصدنفر از کارآفرینان عضو خانه‌های صنعت‌ومعدن استان‌های کشور برگزارشد.
یک کارآفرین گفت: ما از تصویب لایحه‌ی مالیات برارزش افزوده نگران هستیم و این نشست‌ها برای اعلام دلایل نگرانی کارآفرینان از تصویب این نوع مالیات است.
دکتر غنیمی‌فرد، رییس خانه‌ی صنعت‌ومعدن ایران برگزاری رشته همایش‌های مالیات برارزش رابرای اطلاع‌رسانی از عواقب تصویب این قانون و تأثیر مخرب آن بر تولید و توسعه کشور خواند.
وی گفت:ما صنعت‌گران عاشق میهن خود هستیم و به کشورمان عشق می ورزیم و تلاش داریم با مطرح‌کردن نگرانی تولیدکنندگان ازتصویب مانعی دیگر برای سرمایه‌گذاری و رشد تولید، جلوگیری کنیم.
دکترجمشیدعدالتیان، نایب رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران، نیز با اشاره به حضور گسترده تولیدکنندگان دراین همایش گفت: مالیات برارزش افزوده در تمامی دنیا از مصرف‌کننده‌ی نهایی گرفته می‌شودو نظام توزیع را ساماندهی می‌کند اما در کشورما چه اتفاقی اقتاده است که قاچاقچیان و دلالان و توزیع کنندگان که باید بیشترین سهم را در پرداخت مالیات داشته باشند نگران نیستند و تصویب آن تولیدکنندگان را نگران کرده است.
وی گفت :تصویب لایحه‌ی مالیات ارزش افزوده با مضمون کنونی و بدون آماده‌سازی زیر ساخت‌های لازم بیش از همه تولید کنندگان را با مشکل مواجه می‌کند.
حضرت حجت الاسلام شاهیعربلو رییس‌کمیسیون اقتصادی محلس ضمن استقبال از دریافت نظرات کارشناسی تولیدکنندگان در رابطه با مالیات ارزش افزوده ازعدم حضور مدیران مالیاتی کشور در این نشست انتقاد کرد. وی گفت: برای آن‌که از نظرات عمومی بتوان برخودار شد بایستی تشکل‌ها به بازی گرفته شوندتا نظرات کارشناسی دولتی تعدیل گردد.
وی گفت :ما می‌دانیم که لایحه به‌شکلی که در کمیسیون اقتصادی مجلس مطرح است هنوز نیاز به اصلاحات فراوانی دارد که من به عنوان رییس‌کمیسیون اقتصادی از شما صنعت‌گران دعوت می‌کنیم تا با کار کارشناسی خود نظرات خود را نسبت به لایحه مزبور اعلام کنید . دکتر بهشتی، دبیر کنفدراسیون صنعت، نیز طی سخنان خود با اشاره به انجام تحقیقات گسترده این تشکل در رابطه با مالیات برارزش افزوده مخالفت تشکل مزبور را با تصویب لایحه‌ی مالیات برارزش افزوده اعلام کرد .
در این نشست همچنین روسای خانه‌های صنعت و معدن اصفهان،خراسان رضوی، مازندران، کردستان ، عضو هیأت‌مدیره‌ی اتحادیه‌ی سراسری تعاونی‌های تولیدی و چندتن از روسا و اعضای هیأت‌مدیره‌ی انجمن‌های مختلف سخنرانی کردند .
در حاشیه‌ی این همایش تومارهای چندده‌متری خانه‌های صنعت و معدن استان‌های کشور، که به امضای تولیدکنندگان رسیده بود، در مخالفت با تصویب لایحه‌ی مالیات برارزش افزوده به نمایش گذاشته شد و شرکت‌کنندگان نیز تومار دیگری را برای ارائه به مجلس در این رابط آماده کردند .
در پایان این همایش تولیدکنندگان بر لزوم ادامه‌ی این نشست‌ها برای رساندن پیام بخش تولید به نمایندگان مجلس و دولت تأکید کردند.