فرار دختران از خانه

مقدمه و پيشگفتار
رسول اكرم (ص)مي فرمايد:« مَن‏ْ عَرَفَ نَفْسَه‘ فَقَدْ عَرَفَ رَبّهِ»
ما يك علم داريم و يك شناخت و در اينجا حضرت نفرمودند «من علم نفسه » بلكه فرمودند « من عرف …….» در عرفان انسان را به حقيقت عالم « ملكوت عالم » سوق مي دهند . البته در همين عالم ، نگاه ظاهري به خلقت انسان وشناخت دستگاههاي بدني و قدرتهاي روحي براي هر صاحب انصافي كافي است تابه وجود خالق متعال پي برد و او را بشناسد، لكن شناخت عرفاني از انسان و درواقع پي بردن به بعد ملكوتي وحقيقت آدميت . آنجا كه در قران كريم مي فرمايد :« اِنّي جاعل‘ في الارِض خلفية» ( يعني قدرت و تواناني انسان جايي است كه مي توانند به عنوان خليفه پرودگار روي زمين باشد » اما همين انسان به دليل داشتن اختيار در انتخاب سرنوشت مي تواند همچو حيوانات بلكه پست تر از ايشان باشد .
دليل اشاره به مباحث عرفاني:
علت اشاره كوتاه به مباحث مذكور اين است كه ما انسان وآنچه در حول او مي گذرد را از ريشه بررسي كنيم تا به شاخه نرسيم و نه بالعكس .اينكه چه مي شود بر موجودي با اين عظمت و پيچيدگي اتفاقاتي رخ مي دهد كه او را درچالشهاي بزرگي قرار مي دهد و اين اتفاقات را چه بايد بناميم ؟
پناهگاه دين و اعتقادات :
در اين رهگذر كساني از كنارآنچه بر ايشان مي گذرد با طعأنينه واستواري حركت مي كند كه به نوعي انسان معتقد تلقي مي شوند يعني معتقدين مخصوصاً آنان كه به دين و قوانين الهي متمسّك و پيوسته اند ناملايمات وفشارهاي دنيا در اشكال مختلف روي ايشان تأثير نداشته بلكه ايشان را قوي و محكم تر مي نمايد . به گفته حكما : انسان به اعتقاد زنده است . در سايه اعتقاد به دين انسان موحد ومعتقد خود را هميشه در معرض امتحانات الهي مي بيند و لحظه اي از اين موضوع غافل نمي شود زيرا مي داند امتحانات و بلايابه عنوان سنت پرودگار محسوب مي شوند وطبيعي است كه اين چنين باشد .
اگر قرار بود صرف ادعا تنها به زبان كسي را معتقد ومؤمن ناميد ديگر همه خود را از اين گونه معرفي كردند .
« هر نفسي طعم مرگ را مي چشد وشما را در بديها وخوبيها آزمايش مي كنيم وسرانجام به سوي ما باز گردانده مي شويد .»
آن چنانچه در كلام نوراني وحي ملاحظه مي كنيد كه ضمن حقي بودن مرگ براي همگان ، موضوع امتحان به واسطه بديها وخوبيها مطرح مي شود وجايي ديگر در سوره مباركه كهف مي فرمايد :«اَيّهم اَحْسَن‘ عملاّ»و نفرمود اَكْثَرَ عَمَلاً ،پس معلوم مي شود كه ملاك تأييد وانتخاب عمل در امتحان كمّيت است نه كيفّيت و اين اشاره اي است به نيّت و هدف انسان از انجام هر عملي كه در ضمن امتحان مشخص مي گردد(…..لِنَبْلوَ هم اَيّهمْ اَحْسَن‘ عَمَلاّ ):آنها را مي آزماييم كه كدامشان بهتر عمل مي كنند .
در اينجا مي خواهيم نتيجه گيري بحث خود را بيان كنيم :
بحث خود را باز باسوالاتي عنوان مي كنيم ؟
آيا راه بهتري غير از فرار نبود ؟ آيا براي كار خود با كسي مشورت كردند ، آيا به اين فكر نكرديم كه خداي متعال شاهد بر احوال هست؟ آيا غير ازاين است آنچه ما به عنوان عفت وپاكدامني براي خانم دم مي زنيم بر گرفته از تعاليم ديني ومذهبي ماست ؟الّا كساني كه به دين ومذهب اعتقادي ندارند و به اسم آزادي وحق حيواني وذاتي براي خود به هيچ ننگ وعاري قائل نيستند و اصلاً آيا پيگيري راه بهتري كرديم ونتجه نگرفتيم و ياخود سرانه و ازروي جهل وناداني اين راه را برگزيديم ؟
كسي كه با اعتقاد باشد وبخواهد راه صحيح راپيدا كند قطعاّ به اين مسئله برخورد مي كند كه خداي متعال هر كسي را بسته به آنچه هست مورد ابتلاو امتحان قرار مي دهد . واين كه امروز من دچارچنين مشكلي شده ام از ديد پرودگار غائب نيست (‌و اگر غير از اين فكر كنيم در واقع مشرك وكافر هستيم ) پس من بايد به فكر حفظ و صيانت اخلاقي وجسمي ام باشم و در صورتي كه دچار جبر و اذيتي بشوم و از دو حال خارج نيست : يا اين كه كفاره اعمال و رفتار گذشته ام مي باشد و يا براي بالا رفتن درجه و مقام در قيامت است كه هر دو شيرين وگوارا است .
جالب اينجاست كه كساني كه فرار را انتخاب مي كنند بعضاً براي حفظ عفت و پاكدامني اين كار را مي كنند ولي آيا در بيرون از خانه وضعي بهتر پيدا كرده اند ؟آيا غير از اين است كه از چاله اي در آمده و به چاهي افتاده اند با ما در اين مقاله علل هايي كه موجب به فرار دختران از خانه مي شود ونقش خانواده در اين پديده و راه حل هايي كه براي جلوگيري از اين معضل مي توان اشاره كرد پيشنهاد مي كنيم .
فراري كيست ؟
به چه كساني مي توان فرار گفت ؟آيا ترك چند ساعته محل سكونت بدون اطلاع والدين را مي توان به حساب فرار گذاشت ؟ آيا وقتي دختر يا پسري براي گريز از محيط نا آرام وزجـر آور خانـواده اش ازدواج اجبـاري تن دردهد اين را مي تــوان به حساب فـــرار
گذاشت ؟
رمضانعلي قادري عضو هيأت علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي در اين مورد مي گويد : همه اينها را مي توان به نوعي فرار ناميد . هر كاري كه موردقبول انسان نباشد وبراي گريختن از موقعيت نامناسبي كه در آن قرار دارد بپذيرد، فرار محسوب مي شود. اما در معناي خاص ميتوان گفت فرار عبارت از ترك محل سكونت بدون اجازه والدين به مدت حداقل يك شبانه روز است .تحقيقات نشان ميدهد كه فر ار و بزهكاري دو روي يك سكه هستند و عموماً جوانان فراري براي بر آوردن نيازهاي اوليه خودمجبور به سرقت ،فروش مواد مخدر واعتياد هم مي شوند . و هر چند جوامع پيشرفته تر مي شود مشكلات خانواده ها نيز بيشتر مي شود از جلمه نشانه هاي آن افزايش طلاق وازدواجهاي مجدد است . همان طور كه آمار نشان مي دهد اين نوع خانواده ها مشكلات خاصي از قبيل ناسازگاري فرزندان با نامادري و يا ناپدري دارند كه اگر خانواده ها نتواند اين تعارض ها را حل كنند فضاي مسموم و نامساعدي درخانه حكمفرما خواهد شد كه نهايتاً منجر به فرار كودكان و مخصوصاً جوانان از منزل خواهد شد كه البته آمار فرار پسران بيشتر از دختران است و آن هم به دليل آزادي هاي اجتماعي است كه براي پسرها وجود دارد .
ولي دختران به نوعي ديگر به فرار از خانه تن مي دهند و آن ازدواج اجباري است آمار وتحقيقات تجربي نشان مي دهد كه متأسفانه تعداد زيادي از اين ازدواج ها اجباري بعداً منجر به طلاق مي شود: قادري مي افزايد اگر بخواهيم به آمار فرار از منزل اشاره كنيم بد نيست به تحقياتي كه در سالهاي مختلف در كشورهاي آمريكا و كانادا انجام شده است اشاره نمود:
آمار جوانان فراري در آمريكا و كانادا :
در آمريكا بر اساس يك تحقيق انجام شده در دهه 80 ده درصد جوانان 12-17 ساله حداقل يك بار در زندگي خود فرار كرده اند وحدود3 درصد بيشتر از يك بار فرار كرده اند وچند سال بعد بر اساس تحقيقي ديگر 13 درصد جوانان دبيرستاني حداقل يك بار از منزل خود فرار كرده اند. در سال 1983 حدود چهار هزار جوان فراري در كشور كانادا به خانواده هايشان تحويل داده شده اندكه اكثريت آنهابين 14 تا 17 ساله داشته اند و حدود يك سوم آنها كمتر از 14 سال داشته اند و 10 درصد كمتر از 10 سال داشته اند .
انواع فرارها :
بر اساس تحقيقات انجام شده در كشورهاي مختلف سه نوع فرار را مي توان نام برد :
1- فرار به منظور اعتراض به خانواده : در اين نوع فرار جوانان به نوع ارتباط باخانواده ها ومحيطي را كه در آن زندگي مي كنند قبول ندارد.ممكن است والدين به ظاهر تمامي امكانات مادي رابراي فرزند خود فراهم كرده باشند اما از نظر عاطفي به او توجه كافي و لازم را مبذول نداشته اند و در اين صورت او با فرار خود به خانواده هشدار مي دهد كه از اين وضعيت راضي نيستيم .
2- فرا ر براي آزادي بيشتر و زندگي ايده آل خود : گاهي جوان خانواده را مانع پياده كردن آمال و آرزوهاي خود مي داند بنا براين محيط خانه را براي آزادي بيشتر ترك مي كند كه البته مورد بيشتر درپسرها ديده مي شود.
3- فرار براي ساختن آينده اي بهتر: اين نوع فرار ها دراصل به خاطر آينده سازي و پيشرفت در زمينه هاي اقتصادي وفرهنگي است كه جوان شهر و يا روستاي خود را ترك مي كند تا در شهري بزرگ بتواند به پيشرفت قابل توجه دست يابد . درانواع فرارهاي مذكور دو گروه اول و دوم گرايش بيشتري به بزهكاري دارند اما در گروه سوم جوانان كمتر به سوي بزهكاري مي روند مگر مجبور شوند .
بررسي پديده فرار دختران :
خانم يزدانفر مشاور روان شناس باز پروري در مورد دختران فراري مي گويد :
عوامل فرار از منزل را به سه گروه مي توان تقسيم كرد : عوامل فردي ـ عوامل خانوادگي – عوامل اجتماعي .
عوامل فردي به مسايل شخصي بر مي گردد يعني مسايلي مانند پختگي شخصيت يا ناپختگي آن ، داشتن شخصيت سالم يا غير سالم ،قدرت تفكر منطقي ياغير منطقي ، داشتن اعتقاد به نفس زياد و يا كم ، شكست هاي تحصيلي ، اختلالات رواني وغيره……
در رابطه به مسايل خانوادگي مي توان از اموري چون عدم ارتباط صحيح اعضاي خانواده با هم ،وجود ناپدري يا نامادري ،طلاق، تعدد زوجات ، وجدايي عاطفي بين پدر ومادر نام برد .
در بعد مسايل محيطي ، چگونگي ارتباط فرد با گروه همسالان ،وجود دوستان ناسالم و ناباب، مهاجرت از روستا و شهرهاي كوچك، وجود رسانه هاي گروهي وچگونگي آموزش دهي آن ها ، مي تواند علل بسياري از فرارها باشد ولي بيشترين فرارها مي تواند مربوط به كساني باشد كه شخصيتي نا پخته واعتقاد به نفس كمي دارند و يا به علت اختلال شخصيتي تمايل به انجام اعمال زشت وضد اجتماعي دارند.
خانم يزادنفر ضمن اشاره به آمار اينگونه فرارها مي افزايد ( سال 76)
50 درصد فرارها را دختراني انجام داده اند كه اعضاي خانواده شان داراي سابقه زندان بوده اند4/3 درصد اين دختران تحصيلات دانشگاهي دارند – 6/2 درصد تحصيلات ديپلم و 6/46 درصد تحصيلات مقاطع پاييني دارند. اين روانشاسان بعد از بررسي انگيزهاي فرار و ياد آوري اين كه نزديك به نيمي از نوجوانان فراري زماني اقدام به ترك منزل كرده اند كه پدر و مادرشان از يكديگر جدا شده اند ،توصيه مي كند كه والدين بايد دريابند كه درقبال فرزندان خود وظايفي دارند كه عمل كردن به آن موجب مي شود كه بسياري از حقوق خود را ناديده بگيرند واگر مشكلي دارند كه به آنها اجازه مي دهند زندگيشان رابه هم بريزند تا حد امكان از آن بگذرند و تحمل بار شكست خودشان را به دوش ناتوان بچه ها نگذارند ولي به هر حال اگر تزلزل زندگي شدت اختلاف به آن به حدي برسد كه تداوم مرافعه ها خيلي بيشتر از طلاق روي بچه ها اثر منفي بگذارد، باز هم شر ط اين است كه اول منافع فرزندان در طلاق مطرح و تعيين وتكليف شود و نيز پدر ومادر وظايف سنگيني درباره شناسايي دوستان فرزندانشان به عهده دارند كه سهل انگاري در اين مورد نيز منشأ بسياري از انحرافات است .اين نظارت بايد درست وحساب شده با شدت اثر مثبت بگذارد.
كاوشي درباره علل وپيامد فرار دختران فراري:
دكتر باقر غباري روانشانس واستاد دانشگاه تهران در مورد علل انحراف زنان جوان وفرار دختران معتقد است :
مهم ترين عاملي كه بايد بدان اشاره كرد خانواده است . ابتدا بايد ببينيم خانواده اي كه دختران فراري درآن رشد كرده اند درچه سطحي قرار دارند . اصولاً اگر پدر ومادر ،خودشان ثبات عاطفي داشته باشند ورفتارشان با بچه ها مناسب باشد آنها در مقابل انحراف و لغزش مقاوم مي شوند .
عامل ديگري كه در اين رابطه مي توان نام برد اجتماع داشت كه بعد از خانواده مسئوليت دوم را درساختن شخصيت افراد به عهده دارد .مدرسه خوب ،معلم خوب، ومدير خوب بايدقبولي آموزش جوان و نوجوان باشد . اين آموزش ها بايد به ثبات عاطفي جوانان كمك كرده وموجب شود عزّت نفس آن ها بالا برود ونيز به ارزش ها ي مذهبي پاي بند شوند .
عامل سوم رسانه هاي گروهي چون صدا و سيما ،روزنامه ها وتمام افرادي است كه به نحوي مي توانند اطلاعات را به گوش جوانان برساند وچنانچه اين مسئوليت خطير خود را به درستي انجام ندهند ،نسل جوان ما به ويژه دختران دچار لطمه خواهندشد .
مسأله ديگر اجتماعي چون كوچه وخيابان است كه انحراف و فساد در اين اماكن بيشتر رخ مي دهد . به طور مثال : مواد مخدر در اين مسير ها بيشتر در دسترس افراد قرار مي گيرد . لذا چنين محيط هايي به دختران و زنان كه از آسيب پذيري بيشتري برخوردارند لطمه شديدتري وارد مي كند .
دكتر غباري مي افزايد : اگر جامعه بتواند مسلمانان خوب ،مشاور خوب ، مدير وسرپرست خوب پرورش دهد نمي توان از تأثير نفوذي كه همسالان بر روي فرد دارند غافل بود.
مذهب نيزعامل ديگري است كه چنانچه پايه مذهبي فردي ضعيف باشد آسيب پذيري او در برابر انحرافات بيشتر است .
فقر عاطفي
طبق آماري اعلام شده در طول سال گذشته مجموعاً 11 هزار و 905 نفر مظنون به فرار از مناطل شناسايي شده اند كه البته 3/14 درصد اين افراد را دختران تشكيل داده اند كارشناسان معتقدند كه معضلاتي چون فرار از خانه وبزهكاري بيش از هر چيز پيامدهاي فقر عاطفي است .دكتر سام آرام جامع شناس واستاد دانشگاه مي گويد :
فقر عاطفي بدون مقدمه بروز نمي كند والدين بايد بياموزند كه هر گونه علايم آسيب شناختي كه در رفتار و حالات فرزندانشان بروز مي كند بايستي مورد توجه قرار بگيرد و با مشاوران يا مدكاران اجتماعي خانواده در ميان بگذارند .وي مي افزايد وقتي ساختار خانواده به شكلي است كه براي اعضاي خانواده ايجاد امنيت نمي كند مي تواند فرزندان را از خانواده فراري دهد و در اين صورت ممكن است خود اسير گروه هايي منحرف اجتماعي شود . متأسفانه بسياري از والدين روش هاي تأمين غذا و لباس فرزندان خود را مي دانند ولي روش هاي تأمين اهميت آن ها را نمي دانند دليل آن هم اين است كه آن ها نمي توانند موقعيت فرزندان خودشان را درك كنند وخود را به جاي نوجوانانشان قرار دهند . بايدتوجه داشت تأمين اهميت فرزندان از اهميت ويژه اي برخوردار است .وي سپس مي افزايد : وجود روابط سالم بين والدين و فرزندان ،پر كردن اوقات فراغت كودكان ونوجوانان ،رشد ايمان و اعتقاد مذهبي ، وجوددوستان وهمسالان مناسب با نظارت والدين و همچنين پاسخ دادن هاي معقول به سؤالات نوجوانان از مهم ترين مواردي است كه از فقر عاطفي جلوگيري مي كند .
بررسي نقش خانواده در فرار دختران :
افسانه قندهاريزاده كارشناس ارشد روانشناسي باليني و مشاور خانواده ،نقش خانواده را در فرار دختران از منزل مؤثر دانسته ومي گويد: يكي از مهمترين عوامل موثر در فرار دختران ، روش تربيتي نارسا يا اختلال درشبكه ارتباطي خانواده است .
تحقيقات نشان مي دهد كه روش ها ي منظبط كردن كودكاني كه در آينده از خانواده فراركرده اند ،سست ، غير منطفي ، و يا بسيار سختگيرانه ومعمولاً همراه با تنبيه بدني بوده است .
والديني كه با كودكان خود مهربان نيستند يا آن ها كه از نظررواني يا فيزيكي از فرزندان خود سوء استفاده مي كنند بيشتر احتمال دارد كه پديده فرار براي فرزندانشان رخ دهد همچنين يكي از متغيرهاي خانوادگي كه با فرار دختران ارتباط بسياري دارد عدم نظارت والدين است بدين معني كه والدين ازنوجوانان خود نپرسند كه به كجا مي رود وچه موقع به خانه باز مي گردد وندانند كه فرزندانشان بيشتر اوقاتش را دركجا مي گذراند وبا چه كساني معاشرت دارد . به طور كلي خانواده هاي فرزندان بزهكار در خانه مقررات كمتري دارند و والدين بر فعاليتهاي آنها نظارت ندارد واز همه مهمتر پدر ومادر در مقابل رفتار غير قابل تحمل آنان برخورد قاطعانه اي نشان نمي دهند . و نيز پژوهش ها نشان داده اند كه دختران فراري رابطه بسيار ضعيفي با پدران خود داشته اند و آنها را به عنوان الگويي غير قابل قبول ارزيابي مي كنند و بعضي از اين دخترها هم بدون پدر بوده اند در حالي كه فرار دختران با جدايي و طلاق والدين بستگي دارد، با اين حال بروز بزهكاري در خانوده هايي كه پدر و مادر حضور دارند اما نسبت به يكديگر سرد و بي تفاوت هستند . يا مرتباً با هم دعوا و مرافعه مي كنند بيشتر از خانواده هاي تك والدي است كه روابط گرم و صميمانه اي بين والد و كودك وجود دارد. قندها ريزاده در پايان مي افزايد :
آشكار شده است كه بزهكاران اغلب با والدينيشان ارتباط كلامي ندارند و پدر و مادر احساسات خود را بروز نمي دهند تا جايي كه فرزند تصور مي كند بين او و ساير خواهران و برادران تفاوت وتبعيض قايلند وحتي در مواقعي تصور مي كنند كه پدر و مادر واقعي او نيستند و اين مسايل منجر به خلأ عاطفي شديد شده و زمينه ساز بزهكاري مي شوند . همچنين والديني كه خود مشكلات عاطفي دارند يا آنهايي كه خلافكارند بيشتر احتمال دارد كه كودكان بزهكار داشته باشند .
هشدار به خانواده ها :
دكتر صمدي راد استاد دانشگاه علامه طباطبايي در مورد فرار دختران ازمنزل هشدارداد و اظهار داشت درعلل ترك منزل ،37درصد از دختران فراري ،اختلاف با پدر و كتك خوردن از وي را علت ترك منزل عنوان كرده اند درحاليكه 1/15 درصد اختلاف با برادر و كتك خوردن از وي 15/15 درصد اختلاف وكتك خوردن از مادر،13 درصد دوست ناباب، 6/5 درصد نيز ازدواج اجباري راعلت فرار خود از منزل عنوان كرده اند .
خادم باشي كارشناس علوم اجتماعي ومسئول هسته مشاوره دايره اجتماعي نيروي انتظامي در اين باره مي گويد : در بررسي وجمع بندي پرونده هاي دختراني كه به علت فرار از منزل به اين قسمت آورده مي شوند ، عمده ترين علل در جامعه 400 نفري به اين شرح است :
اعتياد والدين – طلاق –تبعيض بين فرزندان و ترجيح دادن فرزندان پسر بر دختران – فقر وتنگناهاي اقتصادي كم سوادي و بي سوادي والدين وحتي خود فرد – وجود نامادري – محدويت يا آزادي زياد و تنبيهات بدني اين كارشناس اضافه مي كند وقتي دختري از كانون گرم خانواده فرار مي كند جذب دوستان ناباب مي شود و در نتيجه ابزار محبت هاي ساختگي ،باندهاي خلاف او را در دام مي اندازد .
مهديزاده كارشناس ارشد امور اجتماعي نيز در اين مورد مي گويد :
فرار دختران علل وعوامل خاصي دارد .وجود تنش در خانواده ،مشكلات اقتصادي ،روابط بين فردي ،وجود ناپدري ونامادري در خانواده – بد رفتاري والدين – دوستان ناباب – عشق هاي خياباني از عمده ترين عوامل اين پديده مي باشد .
وي با اشاره به اين كه دوستي هاي خياباني 70 درصد از علل فرار راتشكيل مي دهد اضافه مي كند گرايش دختر به ارتباط بر فرار كردن با جنس مخالف دراثر خلاف عاطفي وكمبود محبت مي باشد كه همه اينها از خانواده ناشي مي شود .اگر بخواهيم بين عامل خانواده عامل فردي و ديگر عوامل تقسيم بندي داشته باشيم عامل خانواده 50 درصد و عامل فردي 20 درصد را به خود اختصاص مي دهد .
مهديزاده تأكيد مي كند كه البته نبايد فرار را با انحراف يكسان داشت زيرا هميشه فرار به دلايل انحرافي نيست چرا كه گاه خانواده منشأ آسيب وانحراف محسوب مي شود و در حقيقت فرار نوعي رفتار مثبت است ودختر مي خواهد خود را از مهلكه نجات دهد . وي با اشاره به اين مسأله كه آمار دختران فراري مسلماً از 410 نفر طي امسال ( 79) بيشتر است مي افزايد :
طي 5ماهه امسال 300 دخترو زن آسيب ديده به مراكز باز پروري (مشهد ) تحويل داده شده اند كه اكثر آنها را فراريان تشكيل داده است .
وي مي گويد :
آمار فرار دختران از 25-30 سال بر 16-20 سال كاهش يافته است و اين نشانه خوبي در جامعه نيست .
« پيشنهادهاي براي جلوگيري و درمان فرار دختران »
1- تقويت ارزشهاي معنوي وسست گردانيدن ارزشهاي مادي در كودك وخانواده .
2- بالا بردن سطح شعور اجتماعي وسوادجامعه از طريق ايجاد كلاسهاي آموزشي در نقاط فقير نشين و يا در مراكز رفاه خانواده به ويژه براي والدين .
3- بالابردن سطح آگاهي وبينش خانواده براي پاسخ گويي به احساسات وعواطف فرزندان خود .
4- آگاه كردن نقش خانواده به نقش خوددر برابر فرزندان ، به وسيله آموزش هاي لازم از طريق رسانه هاي گروهي و تلقين الگوهاي صحيح رفتاربه آنان
5- توسعه خدمات مددكاري در سطح خانواده .
6- آگاه كردن والدين به رعايت حالات عاطفي فرزندان خود .
7- بهسازي محيط اجتماعي نوجوانان ( از خانواده ………..) از طريق تأمين رفاه خانواده ،تا بتواند نيازمنديهاي كودكان خود را پاسخ گويد و از عهده تعليم وپرورش صحيح كودكان خود بر آيد .
8- از ميان بر داشتن تبعضيات طبقاتي از جامعه
9- اجراي برنامه هاي آموزشي از طريق رسانه هاي گروهي ، براي جلوگيري از مهاجرت به شهرها .
10- توجه به مدرسه وتربيت معلم به عنوان يكي از عوامل سازندگي اجتماعي .
11- ترجمه و تأليف كتابهاي آموزنده براي نوجوانان
12- فراهم كردن امكانات لازم براي تحصيل تاسطح عالي از سوي دولت ، صرف نظر از موقعيت خانواده .
13- از ميان بردن بد بيني دانش آموزان نسبت به عدم موفقيت آينده و تأمين زندگي آينده براي آنان .
14- كنترل و نظارت بر باشگاهها ، قهوه خانه ها ومراكزي كه احتمال انحراف در آنها مي رود .
15- ايجاد كلاسهايي براي با سواد كردن و بالا بردن سطح دانش و سواد آموزي افراد جامعه به خصوص نوجوانان ، از طريق پيكار با بي سوادي .
16- خدمات رفاهي اجتماعي براي پر كردن كمبودهاي عاطفي نوجوانان و كودكان
17- كمك به نوجواناني كه از خانواده طرد شده اند ، از طريق ايجاد مراكز مددكاري مخصوص.
18- آگاه كردن مربيان و آموزگاران و آناني كه به نحوي با كودكان ونوجوانان درتماس اند به نقش خود .
19- تبديل محيط آموزشي به محيطي صميمانه و دلپذير كه بتواند نوجوانان را به خود جلب كنند .
20- پر كردن اوقات فراغت نوجوانان
21- توجه كافي به انتخاب سر پرستان و نظارت وكنترل همه جانبه جهت رفاه وتندرستي كودك ونوجوان .
22- هيچ گونه تبعيضي در مورد نوجوانان نبايد روا داشت و نبايد موردبي رحمي و استثمار قرار گيرد .
23- درمان بي درنگ ونقص جسماني يا رواني
24- جمع آور ي و لگردان ،خلافكارانم و بزهكاران .
25- فراهم ساختن امكان برخورداري از سيفا ،راديو وتلويزيون وفيلم هاي آموزنده وتفريحي براي هم .
چكيده مقاله :
پديده فرار دختران از خانه يك ناهنجار اجتماعي است كه هر روز از طريق رسانه هاي جمعي و رسانه هاي فردي شاهد چنين پديده هستيم .
به طور كلي فرار از منزل گريز از موقعيتي دردناك است به سوي موقعيتي كه فرد درآن شرايط بهتري را تصور مي كند و احساس خوشايندي به آن دارد .
بر اساس تحقيقات سه نوع فرار را مي توان نام برد .
1- فرار به منظور اعتراض به خانواده : در هنگامي كه فرد ارتباطي با خانواده ومحيطي كه درآن زندگي مي كند قبول ندارد .
2- فرار براي آزادي بيشتر وزندگي ايده آل خود: جوانها وخانواده ها را مانع پياده كردن آرزوهاي خود مي دانند و با ترك محيط مي خواهند به آزادي دست پيدا كنند .
3- فرار براي ساختن آينده اي بهتر : اين نوع ترك خانه براي پيشرفت در زمينه هاي اقتصادي و فرهنگي است .در انواع فرارهاي مذكور دوگروه اول و دوم گرايش بيشتري به بزهكاري دارند اما در گروه سوم جوانان كمتر به سوي بزهكاري مي روند مگر مجبور شوند.
مهم ترين عامل در انحراف زنان ودختران جوان خانواده است كه مي توانند با رفتارشان در انحراف واشتباه كردن فرزندان خود نقش موثري داشته باشند .
وعامل ديگر اجتماع است كه بعد از خانواده مسئوليت دوم را در ساختن شخصيت افراد به عهده دارد .
عامل سوم رسانه هاي گروهي است كه مي تواند جوانان را به درستي آگاه كنند .
مسأله ديگر اجتماعي چون كوچه وخيابان است كه انحراف و فساد در اين اماكن بيشتر رخ مي دهد .
مذهب عامل ديگري است كه چنانچه پايه مذهبي فردي ضعيف باشد آسيب پذيري او در برابر انحرافات بيشتر است .
فرار يكي از پيامدهاي فقري عاطفي است . فقر عاطفي مي تواند فرزندان را از خانه فراري دهد و در اين صورت ممكن است خود اسير گروه هاي منحرف اجتماعي مي شود.
وجود روابط سالم بين والدين و فرزندان ،پر كردن اوقات فراغت ، رشد ايمان از مهم ترين مواردي است كه مي تواند از فقر عاطفي جلوگيري كرد. يكي از مهم ترين عوامل مؤثر در مزار دختران ،روش تربيتي نارسا يا اختلال در شبكه ارتباطي خانواده است .
روش هاي منظبط كردن كودكاني در آينده از خانواده فرار كرده اند،تست ، غير منطقي و يا بسيار سختگيرانه ومعمولا همراه تنبيه بدني بوده است . همچنين يكي از متغيرهاي خانوادگي كه با فرار دختران ارتباط بيشتري دارد و عدم نظارت والدين است ، عمده ترين علل فرار دخترا ن در جامعه به صورت زير است :
اعتياد والدين ،طلاق ،تبعيض بين فرزندان وترجيح دادن فرزندان پسر بر دختر، فقر وتنگناهي اقتصادي ، كم سوادي و بي سوادي وحتي خود فرد ،وجود نامادري، محدوديت يا آزادي زياد و تنبيهات بدني .
يكي از پيامدهاي دختري كه از كانون گرم خانواده فرار مي كند اين است كه جذب دوستان ناباب مي شود و در نتيجه ابزار محبت هاي ساختگي ، بارزهاي خلاف او را در دام مي اندازد .
و براي پيشگيري و درمان اين معضل مي توان كارهاي زير را انجام داد :
1- تقويت ارزشهاي معنوي و سست گردانيدن ارزشهاي مادي در كودك و خانواده .
2- بالا بردن سطح آگاهي و بينش خانواده براي پاسخ گويي به احساسات وعواطف فرزندان خود .
3- آگاه كردن نقش خانواده به نقش خود در برابر فرزندان ، به وسيله آموزش هاي لازم از طريق رسانه هاي گروهي و تلقين الگوهاي صحيح رفتار به آنان .
4- آگاه كردن والدين به رعايت حالات عاطفي فرزندان خود .
5- از ميان برداشتن تبعيضات طبقاتي در جامعه .
6- اجراي برنامه هاي آموزشي از طريق رسانه هاي گروهي ، براي جلوگيري از مهاجرت به شهرها .
7- توجه به مدرسه و تربيت معلم به عنوان يكي از عوامل سازندگي اجتماعي .
8- ترجمه وتأليف كتابهاي آموزنده براي نوجوانان .
9- فراهم كردن امكانات لازم براي تحصيل تا سطح عالي از سوي دولت ،صرف نظر از موقعيت خانواده .
10- از ميان بردن بد بيني دانش آموزان نسبت به عدم موفقيت آينده و تأمين زندگي آينده براي آنان .
11- كنترل و نظارت بر باشگاها ،قهوه خانه ها ومراكزي كه احتمال انحراف در آنها مي رود .
12- درمان بي درنگ نقص جسماني يا رواني .
13- هيچ گونه تبعيضي در مورد نوجوانان نبايد روا داشت و نبايد مورد بي رحمي واستثمار قرار گيرد .
14- پر كردن اوقات فراغت براي نوجوانان .
15- خدمات رفاهي اجتماعي براي پر كردن كمبودهاي عاطفي كودكان ونوجوانان .
16- و……..
نتيجه گيري :
پديده دختران فراري يك ناهنجاري اجتماعي گسترده است كه متأسفانه روز به روز در حال افزايش مي باشد و براي مقابله با آن بايد به صورت ريشه اي عمل كرد .
در خصوص علل بروز اين پديده در جامعه مي توان فقر اقتصادي در خانواده مهمترين علل بروز اين پديده است و اين در حالي است كه فقر فرهنگي ،اختلافات شديد خانوادگي ، وجود شكاف عميقي رفتاري بين والدين و فرزندان وهمچنين سخت گيريها و آزادي هاي بي مورد برخي از خانواده ها وهمچنين پايه اعتقادات مذهب ضعيف .
براي پيشگيري از اين معضل اولاً بايد تمامي دستگاه ها وسازمانهاي ذي ربط بصورت هماهنگ و ريشه اي عمل كنند و در درجه دوم شناسايي خانواده هايي كه از نظر اقتصادي داراي مشكلاتي هستند ضروري است . حل مشكل اقتصادي ومعيشتي آنها توسط دولت هم مي تواند راهكارهاي مناسبي باشد و در درجه سوم تقويت مراكز مشاوره هاي در مدارس دختران وهمچنين ايجاد مراكز مشاوره اي رايگان براي خانواده ها و دختران در سطح شهر وآگاه كردن خانواده ودختران از پيامدهاي چنين تصميمي از جمله اقداماتي است كه مي توان به كاهش اين پديده كمك كند .
و آمار جهاني نشان مي دهد كه 90 درصد دختران فراري دوباره به خانه باز مي گردند لذا با توجه به اين مسايل، ديدگاه جامعه وخانواده درباره دختران فراري نبايد يك ديدگاه منفي و يك طرفه باشد چرا كه از لحاظ حقوقي فرار جرم نيست بلكه ولگردي جرم است .
پس بايد با آن ها رفتار بهتري نشان داد واشتباهات گذشته راجبران كرد تا ديگر شاهد چنين معضلي در خانواده و در جامعه نباشند.