بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان
مهمترين ايجاد عامل پوسيدگي دندان و بيمارهاي لثه پلاك ميكروبي مي‌باشد كه در روي سطوح دنداني تجمع مي‌يابد كه بهترين وسيله براي برداشتن آن مسواك و نخ دندان بوده و خميردندان نقش كمكي ايفا مي‌نمايد. چگونگي استفاده شخصي از مسواك اهميت خيلي بيشتري از طرح مسواك دارد ولي عموماً مسواكهاي؛ سركوچكتر بعلت دسترسي بهتر به قسمتهاي خلفي دهان در تميز كردن دندانها مؤثرتر مي‌باشند.
رهنمودهايي براي مسواك زدن:
1- در دست گرفتن مسواك: مسواك را بايد به طور ملايم و راحت در دست گرفت. فشار خيلي زياد باعث خم شدن الياف و دور شدن آنها از ناحيه‌اي كه مسواك زدن مورد احتياج است, مي‌شود.
2- ترتيب مسواك زدن: مسواك زدن بهتر است از سطح مجاور گونه عقب‌ترين دندان موجود در قوس دنداني شروع شده و تا آخرين دندان سمت ديگر قوس ادامه يابد, سپس از سطح مقابل (سطح مجاور زبان ـ سطح مجاور كام) همان قوس برمي‌گردد. همين عمل در قوس مقابل تكرار مي‌شود. در پايان, سطح جونده مسواك زده مي‌شود. در صورت داشتن اين الگو مسواك زدن هيچ ناحيه‌اي از دهان فراموش نخواهد شد. هر بار كه مسواك روي دندانها قرار مي‌گيرد, بايد ناحيه قبلي را كه مسواك زده شده است,‌ هم‌پوشاني كند
3- مدت زمان مسواك زدن: بسته به روش و سرعت مورد استفاده بين 4-10 دقيقه متغير مي‌باشد.
4- تعداد دفعات مسواك زدن: حداقل دو بار مسواك زدن در روز كه همراه با تميز كردن نواحي بين دنداني مي‌باشد,‌ پيشنهاد شده است.
5- روشهاي مسواك زدن: بهترين روش مسواك زدن روشي مي‌باشد كه بهتر پلاك ميكروبي را از روي دندانها بردارد. اما روشهاي زير در دو گروه كودكان و بزرگسالان توصيه مي‌گردد.
روشA :در اين روش,‌ مسواك به طور افقي روي سطح مجاور گونه و زبان دندانها قرار داده مي‌شود,‌ بطوري كه الياف آن عمود بر تاج دندانها قرار گيرند. سپس با حركات كوتاه و موازي افقي به جلو و عقب حركت داده شده و سطح دو دندان مجاور را پوشش مي‌دهد. اين تكنيك مؤثرترين روش براي بچه‌ها مي‌باشد. اما براي بزرگسالان روش چندان مناسبي نيست.
روش B :موهاي مسواك به طور مايل يعني تقريباً با زاويه 45 درجه نسبت به محور طولي دندانها در ناحيه اي كه لثه به دندان چسبيده است،بر روي لثه و دندان قرار مي گيرد،بطوريكه احساس شود،قسمتي از موهاي مسواك به داخل شيار لثه فرو رفته است، سپس در همين حال و با حركات لرزشي كم‌دامنة جلو به عقب حداقل 10 با در هر ناحيه تكرار شود.
6- سطوحي از دندان كه مجاور زبان و كام و سطح پشتي آخرين دندان هر فك مي‌باشد نيز بايد كاملاً مسواك زده شود.
7- به خاطر داشته باشيد پرزهاي زبان محل مناسبي براي باقيماندن باكتريها و ذرات غذايي مي‌باشد. تميز كردن زبان به اين صورت انجام مي‌شود كه درحالي كه زبان بيرون آورده شده سر مسواك در خلفي‌ترين قسمت زبان طوري قرار مي‌گيرد كه كناره الياف بر روي سطح زبان و نوك الياف به سمت گلو باشد. سپس مسواك را با فشار ملايم به سمت جلو تا روي نوك زبان كشيده مي‌شود اين حركت سه يا چهار بار تكرار مي‌گردد.
علم بهداشت، بوي بدن و بخصوص بوي بد دهان بي شك يك از دغدغـه هـاي اغـلب افراد بـشـمار مي رود. سـالانــه ميليون ها تومان صرف درمان بدبويي تنفس ميـگردد. يـك آمار غير رسمي حاكي از آن است كه بيش از200 ميليون نفر در دنيا به اين عارضه دچار مي باشند.

مشكل بوي بد دهان مي تواند به مشـكلي آزار دهـنـده و پردردسر تبـديل گـردد كه حداقل آن تاثير ناگوار آن در روابـط اجتماعي و زناشويي نمايان ميشود.
تنفس بدبو قابل درمان بوده و ميتوان تا حد زيادي آنرا تقليل داد.نكته مهم اطلاع داشتن از منشاء و دلايل اين پديده ميباشد.
تنفس بد بو
تنفس بد بـو نـوع شـديـدي از عـارضـه بـد تنفسي بوده و نبايد آنرا با بوي بدي كه بدليل مصرف مواد غذايي خاص مانند سير و پياز ناشي ميگردد، اشتباه گرفت.
در بيشتر موارد، تنفس بد بو بـخـاطر رعايت نكردن دقيق بهداشت دهان و دندان، در لثه و زبان نشات مي گيرد. باكتريهاي مـختلف و تجزيه شدن مواد غذايي نيز در بوجود آمدن اين عارضه مؤثر ميباشد. تجزيه مواد غذايي منجر به توليد گوگرد و در نتيجه باعث ايجـاد بوي بد خواهد گرديد.
برخـلاف تـصـورات عـامـيـانـه، بـوي بـد دهـان توسـط خـود شـخص قابل تشخيص نبوده و متاسفانه بايد بوسيله ديگران فهميده و در صورت نياز گوشزد شود.
علل تنفس بد بو
همان طور كه قبلا نيز گفته شد، بوي بد دهان مي تـوانـد بـر اثـر رعـايت نـكردن مناسب بهداشت دهان و دندان حادث شود كه در اينجا به نمونه هايي از آن اشاده ميكنيم:
فساد دندانهاگر دندانهايتان را مسواك نكرده و لابلاي آنها را با نخ تميز نكنيد، دچار پوسيدگـي دنـدان خواهيد شد. فساد دندان بخصوص اگر در قسمت ريشه باشد، باعث ايجاد بويي بسيار نامطبوع در دهان ميگردد.
بيماريهاي لثه غفلت نمودن از لثه ها بـمرور زمـان سبب تضعيف آنها خواهد شد. انباشتگي باكتريهاي در قسمتي كه دندانها به لثه متصل مي گردنـد، بـاعث ايجاد مشكلاتي از جمله بوي بد دهان ميشود.

فراواني باكتريهاي ناهوازي باكتريهاي ناهوازي بصورت طبيعي در دهان رشد كرده و وظيفه تجزيه غذاهاي باقيمانده را به عهده دارند. اين باكتريها در برخي شرايط ميتوانند تكثير شده و باعث ايجاد گوگرد و در نتيجه بوي بد گردند.
برخي مـواد غذايي، سبك زندگي و عدم رعايت مناسب بهداشت دهان و دندان ميتواند باعث گـستـرش ايـن ميكروب شود. محل رشد اين باكتري بيشتر در پشت زبان، مجراي بيني و گلو قرار دارد. در برخي افراد اين ميكروب به دليل داشتن زمينه هاي طبيعي و يـ دلايلي كه ذكر شد، بيش از حد لزوم توليد ميگردد.
زرستوميا ( نوعي از پديده خشك شدن دهان ) بزاق نقش مهمي در ايجاد تنفس مناسب ايفا ميكند. وقتي باكتريها شروع به تكثـيـر و زياد شدن در دهان مي نمايند، بزاق باعث تقليل و كاهش آنها خواهد شد. از آنجاييـكه شب هنگام بزاق كمتري ترشح مي شود، تـكـثير و توليد ميكروب در دهان وقتي كه فرد خواب است، بيشتر ميگردد.
بعلاوه كمبـود بـزاق بـاعـث محرومت دهان از اكسيژن كافي شده و منجر به ايجاد شرايط مناسب براي تكثير باكترهاي ناهوازي ميگردد. به همين دليل است كه برخي از افـراد در صبح از تنفس بد بو رنج ميبرند.
نحوه استفاده از نخ دندان
متاسفانه اکثر مردم اطلاعات کافی از نحوه مراقبت از دندانهای خود ندارند و رعايت بهداشت دهان و دندان را در اين خلاصه کرده اند که توصيه بکنند که مسواک بزنيد …. مسواک بزنيد و….. مسواک بزنيد …. در صورتی که مسواک زدن يک بعد محدودی از مقوله بهداشت دهان و دندان ميباشد . حتی نحوه مسواک زدن نيز مهمتر از مسواک زدن ميباشد و کيفيت مسواک زدن مهمترين چيزی است که کمتر بدان توجه ميشود . انشاالله در يک مقاله جداگانه به نحوه صحيح مسواک زدن خواهم پرداخت . رعايت بهداشت دهان و دندان نيازمند داشتن اطلاعات وسيع در اين زمينه است و اين اطلا عات وسيع شامل شناخت اجزاء مختلف و بافت های موثر در سيستم تغذيه ای بدن …. تغذيه و نقش آن در بهداشت دهان و دندان رابطه صحيح با دندانپزشک خانواده ….. ترميم به موقع مشکلات بوجود آمده در سيستم دهان و دندان از جمله پوسيدگی ها و بيماری های لثه ای و ….. ميباشد از جمله عوامل موثر در بهداشت دهان و دندان استفاده از نخ دندان ميباشد که با توجه به اطلاعاتی که در اين ۱۲ سال مطب داری کسب کرده ام به جرعت ميتوانم بگويم که ۹۰ درصد مردم از آن استفاده نميکنند و بيش از نصف افرادی که از نخ دندان استفاده ميکنند از استفاده صحيح از آن بی خبر هستند ….. و اين ضرورتی شد که قبل از مسواک زدن به اين مقوله بپردازيم
راستش مدت زيادی بود که دنبال تصاوير مناسبی بودم که روش استفاده از نخ دندان را بخوبی نمايش دهد …. ولی متاسفانه موفق نشدم…. هر چه کتب علمی در دسترس بود را زيرو رو کردم …. در اينترنت به جستجو پرداختم و …. مطلب بود ولی تصاوير مناسب وجود نداشت …. خلاصه در کارمون رکود ايجاد کرده بود …. يهو به خودم گفتم که چرا خودم دست به کار نشوم ….. يعنی خودم چرا اين عکس ها رو تهيه نکنم ؟ …. چه ايده خوبی …. خلاصه نخ دندان را دادم دست منشی و شروع کردم به عکس گرفتن ….. چقدر خوب شد …. چيزی که ميخواستم
خوب حالا درس رو شروع ميکنيم خوب دقت کنيد …..
از يک نخ دندان مناسب که در داروخانه ها بوفور يافت ميشود يک تکه به اندازه تقريبی ۲۰ الی ۲۵ سانتيمتر ميبريم .به طوری که بعد از گره ردن دو سر نخ دندان حلقه ای تشکيل شود که اين حلقه نخ به درستی در بين انگشتان دو دست قرارگيرد و تسلط کافی به نخ دندان داشته باشيم مانند شکل پائين
همانطور که ميبينيد حلقه نخ دندان را در لای انگشتان به صورتی ميگيريم که انگشتان شست و سبابه آزاد باشد . بزرگ و کوچک بودن حلقه تسلط ما را به نخ دندان کمتر ميکند لذا بعد از مدتی طول نخ دندانی که بايد ببريم و مناسب اندازه انگشتانمان باشد را بدست خواهيم آورد . مانور انگشتان جهت سهولت در کار با نخ دندان خيلی مهم است …. از انگشتان شست جهت استفاده در دندانهای فک بالا و از انگشتان سبابه جهت پاک کرن دندانهای پائين استفاده ميشود
قرار گيری انگشتان بايد به صورتی باشد که فاصله دو انگشت دست بين ۵/۱ الی ۲ سانتيمتر باشد که بهتريت موقعيت تسلط بر نخ دندان است و اين فاصله را با افزايش و يا کاهش قطر حلقه نخ دندانی که ايجاد کرده ايم ميتوانيم بدست آوريم
اين دو عکس پائينی نهوه استفاده از نخ دندان را در فک پائين و بالا بخوبی نشان ميدهد .دفعات اول شايد مانور دادن با نخ دندان حلقه شده کمی مشکل باشد ولی بمرور کار کردن با آن راحت خواهد بود .
نکته خيلی مهم در استفاده از نخ دندان اين است که بعد از تميز کردن يک ناحيه به ازای هر دندان که تميز ميکنيد يک انگشت نخ دندان را در بين انگشتانتان بچر خانيد تا هميشه يک ناحيه تميز از نخ دندان در بين دو انگشتتان قرار گيرد . حلقه بودن نخ دندان اين مزايا را دارد که از کل طول نخ استفاده ميکنيد حتی نزديکی های محل گره زدن نخ . در صورت چرخش مداوم نخ از انتقال مواد عفونی موجود در بين يک دندان به نواحی مجاور جلوگيری خواهيم کرد
اما چند نکته فنی در استفاده از نخ دندان :
۱- نخ دندان را از يک طرف ديواره دندان وارد کرده و موقع خارج کردن از ديواره مقابل خارج کنيد يعنی نخ دندان يک حلقه کامل لای دو دندان مجاور بزند
۲- نخ دندان را حتما به لثه مجاور دو دندان بکشيد تا خوب تميز شود . در اوايل شايد از لثه خون بيايد …. ولی بی توجه باشيد چون بعد از مدتی که لثه خوب تميز شد خونريزی کاهش پيدا خواهد کرد . در صورت ادامه خونريزی حتما به دندانپزشک مراجعه کنيد. احتمالا به جرم گيری نيازمند خواهيد بود
۳- در صورتی که استفاده از نخ دندان همراه با رشته رشته شدن نخ باشد و يا منحر به پاره شدن نخ دندان گردد دو مشکل ممکن است که باعث اين مسئله شود اول پوسيدگی از بين دو دندان … دوم وجود جرم در اون ناحيه . البته پرکردنگی نامناسب هم باعث پاره شدن نخ دندان خواهد بود که در هر سه صورت بايد به دندانپزشک مراجعه و نسبت به رفع مشکل اقدام نمائيد .
۴- بهترين موقع استفاده از نخ دندان در بين مسواک زدن خواهد بود به اين صورت که وقتی مسواک زدن را شروع کرديم و خمير دندان بخوبی کف کرده …. مسواک زدن را موقتا کنار ميگذاريم و نخ دندان را بدست ميگيريم و بعد از استفاده از نخ دندان دوباره مسواک زدن را ادامه ميدهيم ….. اين بهترين روش است .اما اگر حوصله چنين کاری را نداريد ترجيحا بهتر است قبل از مسواک زدن اول با نخ دندان لای دندانها را خوب تميز کنيد بعد مسواک بزنيد
۵- مطمئا باشيد که در صورتی که مشکلی از لحاظ پوسيدگی يا پر کردگی نامناسب داريد يا دچار بيماری لثه هستيد استفاده از مسواک و نخ دندان مشگل شما را حل نخواهد کرد که هيچ استفاده از اين وسايل هم زياد مفيد فايده نيست …. لذا حتما به دندانپزشک خانوادگی خود مراجعه کرده و اول از سلامتی دندانهايتان مطمئن شويد بعد با خيال راحت به بهداشت دهان و دندان خود برسيد و فقط هر سال به دندانپزشک مراجعه کنيد …..
۶- با با تورو به خدا سوال از من بکنيد ….. عصبانی ميشم و ديگه نمينويسم آ…… دندانپزشک مفت گير آورديد و باز باهاش مشاوره نميکنيد ….. بسم الله شروع کنيد …. آره همين سولاتی که به ذهنتان رسيده بپرسيد …. بخدا جواب کامل بهتون خواهم داد؟…. دسدتون درد نکنه
این مقاله اطلاعات کامل در رابطه با بهداشت دهان ودندان برای تمام افراد جامعه به تفکیک اراوه می گردد
مقدمه:
سلامت انسانها و در نتيجه سلامت جامعه نقش مؤثري در توسعه و توانمندي جامعه دارد ،سلامت محور توسعه است و سطح سلامتي جامعه نيز از توسعه يافتگي آن تا ثير مي پذيرد . مهمترين مساله در اين راستا آگاهي و شناخت كامل افراد مي باشد و اين امر ميسر نمي گردد مگر به كمك بهره گيري از روشهاي جديد آموزشي و انجام پژوهشهاي لازم ومتعدد .
با ارتقاء سطح آگاهي عموم مردم در زمينه بهداشت دهان ودندان از طريق آموزش روشهاي صحيح بهداشت و پيشگيري ، فرهنگ سازي وجلب مشاركت آنها ميتوان نگرش و رفتار و عملكرد آنان را در رابطه با سلامت دهان ودندان تغيير داده و با اين افزايش آگاهي ، تغيير نگرش ها ،باورها و در نهايت ايجاد الگوهاي صحيح رفتارهاي بهداشتي مي توانيم قدم مؤثري در تا مين سلامتي جامعه بر داريم .
مطالعات و تحقيقات انجام گرفته نشان مي دهد كه پوسيدگي دندان بطور چشمگيري در بين افراد جامعه شايع است .اين مساله بيانگر اين مهم است كه وجود مشكل پوسيدگي دندان به عنوان يكي از اولويتهاي بهداشتي درماني جامعه امروز بوده و به برنا مه ريزي دقيق آموزشي و بهداشتي درزمينه پيشگيري نياز دارد.
***دهان و ساختمان دندان :
-نقش دهان :
دهان در اعمال زيادي چون صحبت كردن ، خنديدن ، چشيدن ، گاز گرفتن ،جويدن وبلعيدن غذا نقش اصلي را به عهده دارد و اولين قسمت دستگاه گوارش است كه از لبها شروع و به حلق منتهي مي شود ، اولين قدم در عمل گوارش غذا ، خرد كردن و جويدن مواد غذائي است كه وظيفه آ ن به عهده دندانها مي باشد ،دندانها هر يك با شكل ويژه خود به اعمال بريدن (دندانهاي پيش )، پاره كردن (دندانهاي نيش)،نرم وله كردن (دندانهاي آسيا) و نهايتاّ به عمل جويدن غذا كمك مي كنند .
دندانها در عمل جويدن غذا نقش مهمي دارند اگر غذا خوب جويده نشود هضم آن مشكل ميشود
**هر انسان در زندگي خود دو نوع دندان در مي آورد :
۱- دندان شيري
۲- دندان دايمي
*دندانهاي شيري :
رويش دندانهاي شيري معمولا از ۶ ماهگي شروع مي شود و تا حدود ۵/۲ سالگي طول مي كشد تعداد دندانهاي شيري ۲۰ عدد است . اگر رويش دندانهاي شيري چند ماه زودتر يا ديرتر از ۶ ماهگي شروع شود طبيعي است و نبايد نگران شد .ولي اگر بيشتر از ۹ ماه عقب بيفتد بايد ارجاع فوري داده شود.
*دندانهاي دايمي:
از حدود ۵/۵ تا ۱۲ سالگي به تدريج دندانهاي شيري لق مي شوند و مي افتند . هر دندان شيري كه مي افتد ۲ تا ۶ ماه طول مي كشد تا جاي آن دندان دايمي در بيايد .تعداد دندانهاي دايمي ۳۲ عدد است .
***پوسيدگي دندان :
پوسيدگي دندان را در اصطلاح عاميانه كرم خوردگي دندان گويند .پوسيدگي دندان با فعاليت ميكروبهاي داخل دهان در سطح خارجي دندان شروع مي شود .
هر دندان پوسيده يك يا چند علامت زير را دارا مي با شد:
-تغيير رنگ دندان از سفيد به قهوه اي يا سياه
-سوراخ شدن دندان در محل پوسيدگي
-حساس بودن يا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهاي گرم و سرد وترش يا شيرين ويا وقتي كه دندانها را روي هم فشار مي دهيم
-بوي بد دهان.
**علت پوسيدگي دندان :
به طور طبيعي صد ها نوع ميكروب در دهان وجود دارد . بيشتر ميكروبهاي داخل دهان بي خطر هستند .حتي بعضي از اين ميكروبها به هضم غذا كمك مي كنند . وقتي از دندانها به خوبي مراقبت نشود اين ميكروبها با مواد موجود در بزاق لايه نرم بيرنگ وچسينده اي تشكيل مي دهند كه بر روي دندانها مي چسبد وبا آب خالي شسته نمي شود .اين لايه را پلاك ميكروبي مي گويند .باكتريهاي موجود در پلاك از مواد قندي غذاها تغذيه مي كنند و در جريان اين كار اسيد توليد مي شود .اين اسيد توليد شده ميناي دندان را حل مي كند وپوسيدگي ايجاد مي گردد .
*** لثه وبيماريهاي آن :
لثه سالم صورتي رنگ است وكاملا به استخوان فك مي چسبد لبه لثه معمولاتيز است ومثل لايه اي روي دندان كشيده شده است . اگر بهداشت دهان ودندان رعايت نشود بافت نگهدارنده لثه دچار بيماري مي شود .در آغاز بيماري اول لثه پر خون قرمز ومتورم ميشود سپس با پيشرفت بيماري استخوان فك خورده شده ولثه عقب نشيني مي كند به تدريج دندان لق ميشود وخود به خود مي افتد .علت بيماري ماندن پلاك ميكروبي روي دندان به مدت طولاني وتبديل آن به لايه زرد يا قهوه اي كه به آن جرم دنداني گويند ميباشد.
***روش درست مسواك كردن دندانها واستفاده از نخ دندان :
اول :انتخاب يك مسواك خوب :
-موهاي آن از نايلون نرم درست شده بود .
-موهاي آن مرتب ومنظم باشد
دوم :-خمير دندان :
قدرت پاك كنندگي كه باعث براق شدن دندانها مي شود
-خوشبو وخوش طعم كردن دهان و
-افزايش مقاومت دندانها در برابر پوسيدگي به دليل داشتن فلورايد .
*نكته مهم :لازم نيست مسواك كردن حتما با خمير دندان انجام گيرد بلكه اگر خمير دندان در دسترس نباشد بايد حتي با آب خالي مسواك كرد . توجه داشته باشيد كه استفاده از نمك خشك جوش شيرين يا ساير پودرها براي مسواك كردن درست نيست و باعث ساييدگي ميناي دندان و خراشيدگي لثه مي شود ولي استفاده از اب نمك رقيق شده ۰(نصف قاشق چاي خوري در يك ليوان آب جوشيده سرد شده )اشكالي ندارد .
سوم :مسواك كردن درست
۱- مسواك را با آب خيس كنيد وبه اندازه يك نخود از خمير را روي آن قرار دهيد .
۲- موهاي مسواك را به طور مايل (با زاويه ۴۵ درجه )روي سطح خارجي دندانها قرار دهيد به طوريكه نصف موهاي مسواك روي لثه قرار گيرد .در هر بار سعي كنيد مسواك روي دو دندان را به طور كامل بپوشاند .
۳-مسواك را همانطور كه روي دو دندان گذاشته ايد با دقت وملايمت به داخل فضاهاي بين دندانها ولثه فشار دهيد و۱۰ تا ۱۵ بار به سمت سطح جونده بكشيد .
۴-اين كار را براي سطحهاي خارجي و داخلي تمام دندانهاي آن فك انجام دهيد .
۵-براي سطحهاي داخلي دندانهاي جلو مسواك را به صورت عمودي بر روي دندانها قرار دهيد وبا حركات بالا وپايين اين سطحها را تميز كنيد .
۶-براي سطحهاي جونده مسواك را در روي سطح جونده دندانها كمي فشار دهيد تا موهاي مسواك به خوبي به داخل شيار هاي سطح جونده وارد شود . بعد چند بار مسواك را به جلو وعقب بكشيد تا سطح جونده به خوبي تميز شود
۷- چون خرده هاي مواد غذايي وميكروبها روي سطح زبان جمع مي شود بهتر است هر چند روز يكبار روي زبان را هم با مسواك تميز كنيد .براي اين كار مسواك را در عقب زبان قرار دهيد وبه طرف جلو بكشيد .(تميز كردن زبان نقش مهمي براي از بين بردن بوي بد دهان دارد .)
۸- پس از مسواك كردن دندانها وزبان دهان را چند بار با آب بشوييد.
۹- وقتي مسواك كردن دندانها تمام شد مسواك را خوب با آ ب بشوييد ودر جايي دور از آلودگي نگهداري كنيد .
توجه داشته باشيد كه هيچوقت مسواك خيس را در جعبه سر بسته نگذاريد چون هواي داخل جعبه دم مي كند و باعث رشد ميكروبها مي شود .
***استفاده از نخ دندان :
با مسواك كردن نمي توان سطحهاي بين دنداني را به خوبي تميز كرد .براي اين كار بايد از نخ دندان استفاده شود .نخ دندان ، نخ مخصوصي است كه ا ز ابريشم يا نايلون ساخته شده است .قبل از مسواك كردن دندانها بايد با استفاده از نخ دندان سطحهاي بين دنداني را تميز كرد براي استفاده از نخ دندان بايد :
۱-قبل از استفاده از نخ ، دستها را باآب و صابون خوب بشوييد .
۲-حدود ۳۵ سانتيمتر از نخ دندان را ببريد .
۳-دو طرف نخي را كه بريده ايد ،در هر دو دست ، به دور انگشت وسط بپيچيد .
۴-سه انگشت آخر را ببنديد ودو دست را از هم دور كنيد تا نخ محكم كشيده شود .به اين ترتيب انگشت نشانه وشست هر دست آزاد مي ماند .
۵- قطعه اي از نخ به طول ۲ تا ۵/۲ سانتيمتر را بين انگشتا ن شست واشاره هر دست نگاه داريد .
۶-نخ را با حركتي شبيه اره كشيدن ،به آرامي به فضاي بين دندانها وارد كنيد ، مواظب باشيد فشار نخ لثه را زخم نكند .( براي وارد كردن نخ بين دندانهاي فك پايين از دو انگشت اشاره استفاده كنيد ،براي وارد كردن نخ بين دندانهاي فك بالا از دو انگشت شست يا يك شست ويك انگشت اشاره استفاده كنيد .)
۷- نخ را به كناره يكي از دندانها تكيه دهيد وبا ملايمت به زير لبه لثه ببريد . وقتي نخ را تا آنجا كه ممكن است به زير لثه برديد ، به سطح كناري دندان بچسبانيد و چند بار به طرف بالا وپايين حركت دهيد .
۸-نخ را كمي جابجا كنيد و قسمت تميز نخ را در همان محل ، به سطح كناري دندان ديگر بچسبانيد و همين كار را تكرار كنيد . بعد از آن ، نخ را از لاي دندانها خارج كنيد . آن قسمت از نخ را كه براي اين دندانها استفاده كرده ايد جا به جا كنيد و نخ كشيدن دندان بعدي را شروع كنيد . اين كار را براي تمام سطحهاي بين دندانها تكرار كنيد .
۹- پشت آخرين دندان هر فك را نيز مثل دندانهاي ديگر نخ بكشيد
***روش معاينه دهان و دندان:
وسائل مورد نیاز :
چوب زبان ، چراغ قوه و گاز تميز
روش كار :
۱- معاينه شونده را روي يك صندلي بنشانيد .خود شما ،جلو روي او با يستيد ، از او بخواهيد كه دهان خود را كاملا باز كند . با چراغ قوه فضاي دهان را روشن كنيد .
۲- براي اينكه لثه وهمه سطحهاي دندانها را به خوبي معاينه كنيد ،بايد در كار خود نظم داشته باشيد و از يك طرف فك شروع كنيد .
۳- براي اينكه لثه وسطح زباني دندانهاي فك پايين يك طرف به خوبي ديده شود . بايد از بيمار بخواهيد كه زبان را به طرف ديگر ببرد وبا استفاده از چوب زبان آن را نگهداريد.
۴- براي اينكه لثه وسطح لبي دندانهاي فك بالا وپايين را بخوبي معاينه كنيد بايد با چوب زبان ، لبها و گونه را از سطح لثه دور كنيد .
۵- در داخل دهان ولاي دندانها ، به باقي مانده خرده هاي غذا توجه كنيد . اگر در لاي دندانها خرده هاي غذا ديده شود ، نشانه آن است كه شخص از دندانهاي خود خوب مراقبت نمي كند .
۶- همه سطحهاي مختلف را در تك تك دندانها معاينه كنيد ، وجود پلاك ، جرم و پوسيدگي دندان ( از يك لك كوچك قهوه اي يا سياه رنگ گرفته تا سوراخ شدگي دندان ) را بررسي نماييد .
۷-به تمام قسمتهاي لثه ، خوب نكاه كنيد تا در صورت وجود تورم متوجه آن بشويد .
۸-كف دهان ( زير زبان ) ، كام ، داخل گونه ها ولبها را به خوبي نگاه كنيد تا اگر زخم يا هر چيز غير طبيعي ديگر وجود داشته باشد .
۹- نوك زبان را با گاز تميز بگيريد و كمي به سمت خارج از دهان بكشيد . روي زبان ، زير زبان و دو طرف آن را به دقت نگاه كنيد تا در صورت وجود زخم يا غده متوجه آن بشويد .
***مراقبت از دهان ودندان زنان باردار :
بعضي ها مي گويند كه ، زنان با هر زايمان يك دندان خود را از دست مي دهند . اين عقيده درست نيست . مادران زيادي هستند كه ، چون بهداشت دهان ودندان خود را رعايت ميكنند ، در تمام زايمانهايشان حتي يك دندان هم از دست نداده اند .ولي بايد بدانيم كه در دوران آبستني ، تغييراتي در بدن زن حامله پيدا مي شود كه امكان ايجاد پوسيدگي دندان وبيماري لثه را در آنها زيادتر مي كند :
۱-بيشتر زنان حامله ، علاقه زيادي به مصرف مواد قندي وشيريني دارند . مصرف زياد مواد قندي زمينه را براي پوسيدگي دندان وبيماري لثه مساعد مي سازد .
۲-زنان حامله در دوران بارداري ، گاه دچار حالت تهوع واستفراغهاي مكرر مي شوند . استفراغ كردن باعث مي شود كه بزاق دهان آنها اسيدي شود . اسيدي شدن بزاق هم احتمال ايجاد پوسيدگي دندان و بيماري لثه را زياد مي كند .
۳-بيشتر زنان حامله در اين دوران كم حوصله هستند وكمتر به بهداشت دهان ودندان خود توجه دارند .
توجه مهم :
گاهي به دليل رعايت نكردن بهداشت دهان و دندان ، روي لثه زن حامله يك غده پيدا ميشود .
قطر اين غده ممكن است يك سانتيمتر يا بزرگتر باشد . گاهي اين غده دردناك است .اين غده خطرناك نيست وبه آن تومور حاملگي مي گويند .در صورت وجود تومور حاملگي زن حامله را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد .
**روش مراقبت دهان و دندان در زنان باردار :
۱- رعايت بهداشت دهان ودندان را به زنان حامله توصيه كنيد وآ موزش دهيد .
۲- ضمن مراقبتهاي دوران بارداري ، در هر بار مراجعه زن باردار ، ضمن ساير مراقبتها ، دهان ودندان ولثه او را هم بايد به طور كامل معاينه ولزوم رعايت بهداشت دهان ودندان و روش صحيح آن را ياد آ وري كنيد . بنابر اين ، هر زن باردار را در ماههاي سوم تا هفتم هر ماه يكبار ودر ماههاي هشتم ونهم ، هر ماه دو بار معاينه ودر ما ههاي سوم ، پنجم وهفتم حاملگي در فرم مربوطه ثبت کنيد ودر صورت لزوم ارجاع دهيد .
۳- در صورت وجود استفراغ توصيه كنيد كه بعد از هر استفراغ ، دهان را با دقت بشويند وبا جوش شيرين دهانشويه كنند . براي اين كار ،مي توانند نصف قاشق چايخوري جوش شيرين را در يك ليوان آب جوشيده سرد شده حل كنند و با اين محلول غرغره نمايند .
۴- در صورت وجود تورم و خون ريزي از لثه ،ادامه نخ كشيدن ومسواك كردن دندانها ودهانشويه با آ ب نمك رقيق را توصيه كنيد براي دهانشويه با آب نمك ، نصف قاشق چايخوري نمك را در يك ليوان آب جوشيده سرد شده حل مي نمايند ودهان را با اين محلول غرغره مي كنند .
۵- اگر تورم و خونريزي لثه ادامه پيدا كرد ، يا تومور حاملگي يا مورد غير عادي ديگر ديده شد ،بايد فوري به مركز بهداشتي درماني ارجاع داده شود .
۶- پس از زايمان مادران باردار بايد يك بار تا سه ماه پس از زايمان وبار ديگر از سه ماه تا يك سال پس از زايمان توسط شما معاينه شوند ، وضعيت دهان ودندان آنها در پرونده خانوار ثبت گردد ودر صورت لزوم به دندانپزشك يا بهداشتكار دهان ودندان ارجاع داده شوند.
***مراقبت از دهان ودندان كودكان زير ۲ سال :
گاهي ممكن است ، در هنگام تولد ناهنجاريهايي در ناحيه دهان نوزادان ديده شود . مثل :شكاف در ناحيه لبها كه در اصطلاح به آن لب شكري مي گويند . امكان دارد شكاف لبها يك طرفه يا دو طرفه باشد .
شكاف در كام كه ممكن است تنها يا همراه با شكاف لبها باشد .
امكان دارد بعضي از نوزادان هنگام تولد يك يا دو دندان داشته باشند يا تا يك ماهگي دندان در بياورند ، به اين دندانها ،دندانهاي نوزادي مي گويند . اين دندانها ممكن است موقع خوردن شير ، پستان مادر يا زبان نوزاد را زخم كند .گاهي هم ، لق شدن آنها باعث خونريزي وزخم شدن لثه نوزاد مي شود . همچنين ممكن است ، اين دندانها كنده شود وبه داخل حلق كودك بيفتد و خطر جدي ايجاد كند .
وظيفه شما : در اولين مراقبت هر نوزاد ،وقتي مي خواهيد پرونده مراقبت كودك را تشكيل دهيد ، بايد دهان كودك را نيز با ملايمت كامل وبا دقت معاينه كنيد .اگر هر يك از ناهنجاريهائی كه در بالا شرح داده شد وجود داشته باشد ، بايد كودك را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد .
توجه مهم : هر وقت مي خواهيد دهان نوزاد را معاينه كنيد ، حتما اول دستهاي خود را با آب و صابون بخوبي بشويد .
*نكات مهم :
-پستان يا شيشه شير را به مدت طولاني در دهان كودك نگه نداريد .
-مواد شيرين به پستانك نزنند .
-تا آنجا كه ممكن است ، از دادن مواد ومايعات شيرين مثل آب قند ،نبات داغ و … به كودك بخصوص در شب ،خودداري كنند .
– پس از سن ۶ ماهگي بعد از هر نوبت شير دادن ، بخصوص در طول شب ، مقدار كمي آب به كودك بدهند تا دهانش تميز شود .
– حداقل روزي دو بار ، بخصوص بعد از شير يا شربت دارويي يك تكه گاز يا پارچه تميز را به دور انگشت اشاره خود بپيچيد وآن را با آب خيس كنند ، بعد انگشت خود را با ملايمت وبا دقت روي لثه ودندانهاي شير خوار بكشند . لازم است اين كار را ، از همان آغاز رويش اولين دندان شيري انجام دهند .
– قطره آهن را در انتهاي زبان كودك بريزند تا با دندانها تماس پيدا نكند وباعث تغيير رنگ آنها نشود .
– از ماه سوم تولد كودك ، درباره مشكلات مربوط به دندان درآ وردن كودك با مادر صحبت كنيد تادر صورت بروز ناراحتي نگران نشوند . به مادر ياد بدهيد كه براي كمك به رويش دندان وكم كردن ناراحتيهاي كودك مي تواند پس از شستن دست با آب وصابون ، با انگشت تميز لثه كودك را با ملايمت ماساز دهد .
– از ماه ششم تولد كودك ، هر بار كه كودك را براي پايش رشد مي آ ورند رويش دندانها را بررسي و با جدول رويش دندانها مقايسه كنيد . اگررويش دندانها بيشتر از ۹ ماه تاخير داشته باشد او را به مركز بهداشتي درماني ارجاع غير فوري دهيد .
– عده اي از مردم اعتقاد دارند كه موقع دندان درآوردن ، بچه ها دچار اسهال مي شوند وبه اين دليل اين گونه اسهالها را جدي نمي گيرند . ولي اگر هم اسهال همزمان با در آمدن دندان كودك باشد . بايد اسهال را مثل هميشه جدي گرفت ودرمان كرد .
– ***مراقبت از دهان ودندان كودكان ۲ تا ۶ سال :
آنچه كه بايد به مادران وخود كودكان ياد داد :
۱- اهميت دندانهاي شيري در جويدن غذا ، حرف زدن ، زيبايي ، الگو بودن براي رويش دندانهاي دايمي
۲- اهميت پر كردن دندانهاي شيري پوسيده و خودداري از كشيدن آنها .
۳-اهميت تغذيه صحيح وروش استفاده درست از مواد قندي
۴-انتخاب مسواك مناسب ( كوچك ونرم )براي کودكان .
۵-شروع مسواك كردن دندانها ي كودك از ۵/۲ سالگي
اين كار تا پايان ۳ سالگي كاملا به وسيله مادر يا پدر انجام مي گيرد . براي اين كار پدر يا مادر بايد سر كودك را روي زانوي خود بگذارد ( بعد از ۳ سالگي كودك مي تواند روبروي والدين به حالت ايستاده قرار گيرد ) وبا ملايمت وبه آرامي مسواك را روي سطحهاي داخلي وخارجي وجونده دندانهاي كودك به طور افقي حركت دهد .
در كودكاني كه خمير دندان را قورت مي دهند ، بهتر است تا رفع عادت از خمير دندان استفاده
نكنند .
*توجه مهم :
الف – به هيچ وجه نبايد براي مسواك كردن دندان بچه خشونت بكار برد . بلكه بايد با آموزش و
تشويق مداوم كودك، او را به اين كار راضي كرد .
ب –براي آموزش كودكان ، بهتر است والدين در حضور فرزندانشان دندانهاي خود را مسواك بزنند .
۶-نخ كشيدن دندان :
اين كار نيز بايد از ۳ سالگي شروع وبه وسيله پدر ومادر به روشي كه در بند ۵ گفته شد انجام گيرد . از حدود ۸ سالگي ، نخ كشيدن مي تواند توسط خود كودك . ولي با نظارت پدر يا مادر انجام شود . وقتي اطمينان حاصل شد كه كودك مي تواند نخ كشيدن و مسواك كردن را به طور صحيح انجام دهد . پدر ومادر مي توانند انجام اين كار را به خود كودك واگذار كنند .فقط مراقب باشند كه كودك همه روزه با نظم وحوصله اين كار را انجام دهد .
۷-اثرهاي بد ناشي از مكيدن انگشت يا پستانك بعد از سن ۴ سالگي :
مكيدن انگشت يا پستانك فقط تا ۴ سالگي اشكالي ندارد اگر بعد از آن ادامه پيدا كند ، اثر بدي در شكل گيري و رشد دندانها و فكها خواهد شد .
بوی دهان علل و نحوه درمان
فکر ميکنم تاثير نامطلوبی که بوی بد دهان در شخصيت يک فرد ميگذارد با هيچ چيز قابل مقايسه نباشد . خاطره بدی که از فردی که بوی دهان بدی ازش ديديد شايد ماهها در ذهنتان بماند يا شده که احساس کنيد که خودتان دهانتان بو ميدهد آيا در اين صورت ميتوانيد با يک شخصيت معتدل و سالمی با اطرافيان ارتباط بر قرار کنيد …. مطمعناً پاسخ منفی است ….. اين مسائل باعث شد که در يک مقاله جداگانه به اين موضوع بپردازم
منشا بوی دهان که تحت هر شرايطی آزار دهنده است عبارتند از:

بوی موادی که احتمالا در طی روز مصرف کرده باشيم از قبيل سير، پياز، الکل ، سيگار و……
بوی نامطبوع ناشی از بهداشت دهان و دندان ضعيف …..
بوی ناشی از حلق و لوزه ها و سينوس های فکی که در کل تحت نام مجاورات دهان و دندان از آنها ياد ميشود ….
بوی ناشی از بيماريهای سيستميک از قبيل آبسه های ريه ، ديابت ،ناراحتی های گوارشی و غيره
در يک ديد کلی بوی دهان حتما يک علتی دارد و اينطور نيست که بگوئيم دهان فلانی بد بو است و نميشود کاری کرد؟! دهان هر فردی با هر نژاد و مليتی در شرايط سالم نبايد بوئی داشته باشد .آگر بوئی مشاهده ميشود صد در صد علتی دارد که خارج از اين چهار موردی که ذکر شد نميتواند باشد. اين اصل مهمی است که خيلی به آن بی توجه هستند (علی رغم سادگی موضوع) مثلا من افراد زيادی را ديده ام که در مطب به من ميگويد … دکتر هر کاری ميکنم بوی دهانم خوب نميشود؟! مواردی هم که ميشود علت بوی دهان را تشخيص داد و عملا نميشود کاری کرد بسيار نادر است و تنها در يک مورد که بيماران ديابتی آن هم بعضی از موارد ممکن است دهانشان بوی استون مانندی بدهد که عملا نميشود کاری کرد…. بقيه قابل درمان هستند و حداقل قابل کنترل ……
حال به توضيح چهار مورد بالا میپردازيم
بوی موادی که احتمالا در طی روز مصرف کرده باشيم
بوی مواد مصرفی با کاهش مصرف و يا عدم مصرف برطرف شده و اثر پايداری ندارد حتی افراد سيگاری هم بعد از اينکه مدتی از ترک سيگارشان گذشته باشد بدون اينکه احتياج به کار خاصی داشته باشد بوی بد آن بمرور از بين ميرود مواد تندی مثل سير غير از اينکه در محيط دهان خورده ريزه های آن باقی ميماند از طريق سيستم گوارشی هم برای مدتی باعث انتشار بو ميشود .جويدن آدامس و خوب مسواک زدن در کاهش بو موثر خواهد بود .
بوی نامطبوع ناشی از بهداشت دهان و دندان ضعيف
بوی ناشی از عدم رعايت بهداشت دهان و دندان شايعترين نوع بوی بد دهان ميباشد .بخوبی ميدانيد که محيط دهان پر از ميکروارگانيزم های مختلف است که به طور طبيعی در محيط دهان بدون ايجاد مشکل خاصی وجود دارند …. مصرف مواد غذائی اگر منجر به اين شود که خرده ريزه های اين مواد مصرفی در محيط دهان باقی بمانند اين ميکروارگانيسم ها شروع به تجزيه اين مواد کرده و حاصل آن محصولات گازدار مختلف است که بسته به نوع مواد تجزيه شده دارای بوهای متفاوت ميباشد .رسالت اصلی مسواک زدن و استفاده از نخ دندان اين است که محيط دهان را از هر نوع مواد باقی مانده پاک کرده و اين روند را مختل سازد ( روند تجزيه مواد باقی مانده) حال به هر علتی نتوانيم در تميز کردن اين محيط موفق شويم غير از مشکلات دندانی و لثه ای که ممکن است بوجود آيد از عوارض طبيعی آن بوی بد دهان خواهد بود . نواحی که من به تجربه دريافته ام که شکست در تميز کردن آنها منجر به بو گرفتن محيط دهان ميشود را برای شما مطرح ميکنم:
دندانهای پوسيده : پوسيدگی دندانها با توجه به اينکه ايجاد حفره هائی را در داخل دندان ايجاد ميکند عملا مانع تميزکردن اين محيط توسط مسواک گشته علاوه بر اينکه روند پوسيدگی را تسريع ميکند باعث ايجاد محيطی برای رشد ميروارگانيسم هاشده و غذا های مصرفی هم که در اين حفره ها باقی ميماند دست به دست هم داده و باعث بوی دهان ميشود …. اين پوسيدگی ها ممکن است از بين دندانها باشد و يا احتمالا در زير پرگردگی های قبلی بوجود آيد . و شما با ديد مستقيم نبينيد ….. لذا معاينه توسط دندانپزشک و متعاقب آن پر کردن دندانهای پوسيده در رفع بوی دهان موثر خواهد بود
انواع بيماری های لثه : لثه هائی که ملتهب و متورم هستند محيط مناسبی برای تجمغ غذائی و ميکروارگانيسم ها هستند .در ضمن در يک لثه بيمار پاکت هائی بين لثه و دندان ايجاد ميشود که از يک ميليمتر تا چندين ميليمتر ممکن است که عمق داشته باشد و عملا مسواک قدرت تميز کردن اين فضا ها را ندارد و همين امر باعث ايجاد محيط های مناسبی برای توليد گاز های نامطبوع که حاصل عملکرد ميکروارگانيسم ها بر روی غذا های باقی مانده است ميشود …… درمان بيماری های لثه در هر حدی که باشد صددرصد در رفع اين بوها موثر خواهد بود ….. در بعضی بيماری های پيشرفته لثه خود لثه عفونی هم بوی شديدی دارد و ميکروبها شروع به تخريب لثه ميکنند که همراه با بوی تعفن شديد است
نواحی که تميز کردن آن با مسواک و نخ دندان مشکل است: اين نواحی عبارت است از:
ناحيه ديواره پشتی دندان عقل که به خاطر دسترسی مشکل …..تميز کردن آن خوب صورت نميگيرد و حالت تهوع و نبودن فضای کافی برای رشد دندان عقل هم اين وضعيت را تشديد ميکند و همين ناحيه محلی برای تجمع ميکروبی ميگردد
ناحيه سطح زبان بخصوص قسمت خلفی آن که پرز های درازتر و بزرگتری دارد و بعد از غذا خودن در اين نواهی خورده غذائی مانده متعفن شده و باعث بوی دهان ميگردد. مسواک زدن سطح زبان در رفع بوهائی که از اين ناحيه منشا گرفته خيلی موثر خواهد بود
زير پر کردگی های نامناسب و پروتز های ثابتی که در دهان داريد: پروتز هائی که در دهان داريد از هر نوعی که باشد نحوه تميز کردن خاص خودش را دارد که حتما بايد از دندانپزشک خو بپرسيد .پروتز های ثابت هم تکنيک های خاصی را برای تميز کردن لازم دارد که عدم تميز بودن زير آن باعث گير غذائی و آغاز ايجاد بوهای نامطبوع است . اگر پروتز ثابت به طور مناسب ساخته نشود به طوری که غير قابل تميز کردن باشد با هيچ راهی نميشود آنها را تميز کرد و بايد تعويض کردد. پر کردگی های نامناسب بخصوص پر کردگی هائی که با آمالگام صورت گرفته و از ديواره دندان بيرون زده تر پر ميشود را هم نميشود با مسواک و نخ دندان تميز کرد و بايستی تعويض گردد .
در صورتی که تمامی اين مشکلات در محيط دهان و دندان رفع شده باشد ديگر امکان اينکه بوی دهان داشته باشيم نخواهد بود به شرطی که اين بو از ناحيه دهان و دندان باشد …..اکثرا افرادی که از بهداشت خوبی برخوردارند و لی باز از بوی دهان رنج ميبرند به مجاورات دهان که عبارت است از چين های مختلفی که در حلق وجود دارد لوزه ها ،سينوسهای فکی .غافل هستند. پس ميرسيم به قسمت سوم مبحث:
بوی ناشی از حلق و لوزه ها و سينوس های فکی که در کل تحت نام مجاورات دهان و دندان از آنها ياد ميشود
مجاورات دهان و دندان:اگر ته گلوی خود را بخوبی در آينه نگاه کنيد متوجه ميشويد که بعد از اتمام دندانها و هنوز به لوزه ها نرسيده چين های مختلفی وجود دارد که تمامی آنها محيط مناسبی برای گير غذائی ميباشد در ضمن خود لوزه ها بخصوص در افرادی که سابقه عفونت های متعدد در ناحيه لوزه دارند لوزه ها به صورت نمای گل کلمی در ميايد که همراه با شيار های گاهاً عميق است و اين شيار های روی لوزه ها هم باعث تجمع غذائی در اين نواحی ميشود که همه اين محيط ها ميتواند باعث بوهای وحشت ناکی در محيط دهان شود بدون اينکه مشکلی به لحاظ دهان و دندان داشته باشيد .رسيدگی به اين نواحی از مسئوليت های دندانپزشک خارج است و بايد توسط متخصص گوش و حلق و بينی رسيدگی گردد. ما معمولا بعد از اطمينان از نبودن مسئله ای در محيط دهان بيماران را برای چک کردن مجاورات دهان بخصوص لوزه ها و سينوسها به اين متخصصين ارجاع ميدهيم .
بعضی مواقع بيمارانی که لوزه های بزرگ و شيار دار دارند مواد مصرفی مانند آجيل و پسته . تخمه و… در اين شيار ها جايگزين ميشوند.و بوی بدی ايجاد ميکنند که حتی با قرقره کردن معمولی هم برطرف نميشود .معمولا متخصصين گوش و حلق و بينی با دوشيدن اين لوزه ها ( فشار لوزه ها و تخليه و شستشوی آن ) نسبت به اين مشکل اقدام ميکنند . من چند مورد را ديده ام که بعد از اين کار بوی نامطبوع دهان نيز رفع شده است.
از ديگر مجاورات دهان که ميتواند باعث بوی بد دهان شود سينوس های فکی ميباشد. سينوسها حفره هائی در داخل استخوان های مختلف جمجمه واقع شده و توسط مجراهائی به حفره بينی و از آنجا به ناحيه حلق و دهان به طريقی مربوط هستند اين حفره ها در صورت عفونی شدن که در کل به سينوزيت مشهور است با بوی نامطبوعی همراه است که همراه با تنفس بيمار ما متوجه اين بو ميشويم و در صورتی که اين سينوزيت به صورت مزمن در آيد دائما ترشحاتی خواهد داست که اين ترشحات همراه با بوی زننده است و در مواردی از بيماران که از بوی بد دهان رنج ميبرند اين موارد را مشاهده کرده ام که باز اين موارد بايد توسط متخصصين گوش و حلق و بينی درمان گردد.
بوی ناشی از بيماريهای سيستميک از قبيل آبسه های ريه ، ديابت ،ناراحتی های گوارشی و غيره
چهارمين مورد از منشا بوی دهان بيماری های سيستميک و بيماری های گوناگونی است که به ناحيه دهان مربوط هستند . از جمله اين بيماری ها بيماريهای گوارشی و بيماری های تنفسی است ….. من از ذکر جزئيات علمی اين بيماری ها خودداری ميکنم چون اين يک مقاله کاربردی برای عموم هست و زياد تو بهر جزئيات علمی کار نبايد رفت فقط به دو مورد اشاره ميکنم که يکی عفونت های حاد ريوی و آبسه هائی که در ريه ممکن است وجود داشته باشد . اين آبسه های ريوی بوی بدی را هنگام تنفس ايجاد ميکند و در مان آن توسط متخصصين داخلی بايد صورت گيرد . مورد دوم بيماری ديابت شيرين است که ممکن است بوی بدی را ايجاد بکند .بيماری های مختلف گوارشی و معده از جمله سرطان معده در موارد بسيار نادر باعث بوی دهان ميشود مقوله ای تخصصی است و از عوارض بسيار جزئی اين بيماری ها ميباشد که با درمان اين بيماری ها اين بوی دهان نيز برطرف ميگردد
چند نکته در مورد درمان بوی دهان :
به نظر من هر فردی بوی بد دهان را در مورد خودش و سايرين تجربه کرده است .بوی دهان ممکن است مقطعی باشد بخصوص بوهائی که صبح موقع بيدار شدن ازخواب مشاهده ميشود و بعد از خوردن صبحانه و مسواک زدن برطرف ميشود . اين بوی صبحگاهی طبيعی است و و به علت کاهش بزاق در طی شب و در ضمن عدم فعاليت محيط دهان در کل زمينه ای برای فعاليت ميکرو ارگانيسم ها فراهم ميکند که بعد از يک وعده غذا خوردن رفع ميشود . لذا در صورتی که صبح صبحانه نخورده ايد مواظب صحبت کردن خود باشيد
از اطرافيان نزديک خود بخواهيد که اگر بوی بدی از دهان شما متوجه شدن حتما تذکر دهند چون افراد جامعه وقتی متوجه بو ميشوند هيچ وقت به زبان نمی آورند ولی اثر بد شخصيتی خود را ميگذارد…. آشنايان نزديک اين لطف را در حق ما بکنند و تذکر دهند از اين ضربه شديد به شخصيت مان جلو گيری ميکنند.
اگر در فردی متوجه بوی بد شديم بايد سعی کنيم به طور غير مستقيم مطرح کنيم طرح مستقيم ممکن است ضربه روحی شديدی ايجاد کند بخصوص که ارتباط عاطفی با هم داشته باشيم …. اگر هم متذکر نشويم باز رفتار مسئولانه ای نکرده ايم طرح غير مستقيم بهترين وسيله است ….
در صورتی که متوجه شديم که دهانمان بو ميدهد برای درمان اولين مرحله مراجعه به دندانپزشک و مشورت با آن است .دندانپزشک با يک معاينه کامل ميتواند علت بوی دهان شما را تشخيص و درمان کند اين درمان ميتواند شامل جرم گيری آموزش مسواک زدن و استفاده از نخ دندان …. ترميم دندانهای پوسيده و….. باشد ….. در صورت اطمينان از ناحيه دهان و دندان اگر مشکل بوی دهان رفع نگرديد حتما بايد به يک متخصص گوش و حلق و بينی مراجعه کنيد و لوزه ها و حلق و سينوسها ی فکی را چک کنيد حتما مشکل شما حل خواهد شد ساير مواردی که ميتواند باعث بوی دهان شود آنقدر نادر است که طرح آنها اصلا کاربرد عملی ندارد …..
افرادی هستند که دچار توهم بوی بد دهان هستند …. به اين صورت که دهانشان بو نميدهد ولی هميشه از اين وحشت دارند که دهانشان بو ميدهد …. اين توهم بعضی مواقع آنقدر شديد است که در روابط اجتماعی فرد اثر نامطلوب ميگذارد …. من اين بيماران را در چندين مورد مشاهده کرده ام و بارها بهشون گفته ام که بوی بدی ندارند ولی باز اين وسواس را دارند….. مشاوره با روانپزشک و علت يابی آن بسیار موثر خواهد بود.
غرغره کردن با دهانشويه های مختلف را حتما در دستور کار روزانه بهداشتی خود قرار دهيد ….. من دهانشويه ماتريکا که وطنی است و کاملا گياهی است و از عصاره مايع گل بابونه تهيه شده را تجربه کرده ام و برای بيماران هم توصيه ميکنم.