سرصفحه
تاريخچه و وضعيت رده هاي آگاهي – از گذشته تاكنون
به دنبال ايجاد و تاسيس نظميه در سال1253 شمسي با كمك افسر اتريشي و پيش بيني دفتر ثبت مسروقات در اين تشكيلات مي توان ادعا نمود كه اولین سنگ بناي آگاهي در آن زمان گذاشته شد .
زمان رياست مختارالسلطنه در سال 1288 شمسي با ايجاد گسترش و تغييرات در سازمان نظميه دايره اي به نام دايره تحقيق تاسيس كه رسيدگي به اعمال بزهکاران جنايي ،سارقین و …در اين دايره انجام مي شد .
در سال 1292 با آمدن چند نفر از افسران سوئدي يكي از آنان مسئول بررسي در مورد گسترش دايره تحقيق شد که ضمن گسترش اين دايره سازمان آن را به 7 شعبه افزایش و نام آن را به تامينات تغییردادند كه بعضي ادارات فعلي از جمله اداره كل تشخيص هويت جزئي از آن محسوب مي شد .
اولین زنی که در پلیس ایران مشغول به کار شد خانمی بود که در همین دوره توسط افسر سوئدی موسس تامینات به سمت ر یاست حسابداری نظمیه گمارده شد.
اداره تشخيص هويت كه شعبه هفتم تامينات محسوب مي شد داراي 2 قسمت انگشت نگاري و تن پيمايي بود ، بنابراين اولين مستند قانوني تشكيل تشخيص هويت در زمان سوئدي ها بین سال 92-1291 مي باشد .
اداره تامينات كه داراي 7 شعبه بود به جرايمي از قبيل قتل , سرقت , جرح , حمل اسلحه , سكه تقلبي , هتك ناموس , منافيات عفت , فريب اطفال , جيب بري , امور قمارخانه ها و مهمانخانه ها , كاروانسراها رسیدگی و تشخيص هويت مجرمان نیز بوسیله انگشت نگاري و تن پيمايي انجام مي شد .
سازمان و تشكيلات تامينات تا سال 1311 تغييري نيافت . لیکن بعد از رفتن سوئديها و تصدي افسران ايرانی بر اداره تامينات شعبه هفتم تامينات (تشخيص هويت) از تشكيلات نظميه جدا شده و به اداره محبس پيوست اين اداره نيز داراي دو دايره به نامهای دايره محبس و دايره سجل احوال مجرمان بود .
سال 1317 شمسي به دستور سرپاس مختاري اداره محبس به اداره زندانها و تامينات به اداره آگاهي تغيير نام يافت و اداره تشخيص هويت مجدداً به اداره آگاهي ملحق گرديد .
در سال 1326 زمان رياست يوسف خان بهرامي اداره آگاهي متشكل از 8 دايره قضايي شد كه هر دايره در 2 شعبه به جرايم مختلف رسيدگي مي كرد و كادر افسري آن نيز گسترش يافت .
سال 1329 آگاهي تهران تقريباً به صورت كنوني و با 15 شعبه و تقسيم جرايم به صورت مستقل مشغول به كار گرديد .
سال 1333 شمسي اداره تشخيص هويت بصورت واحدي مستقل در سازمان شهرباني وقت جاي گرفت و قبل از آن در سال 1306 تعداد 10 نفر از كاركنان اين اداره جهت آموزش امور پليسي و جرم شناسي به خارج از كشور اعزام گردیدیند .
در سال 1337 يكي از مستشاران خارجي تغييراتي در اداره آگاهي ايجاد نمود ، ازجمله بايگاني نوين و شعب آگاهي در بعضي از كلانتريها را راه اندازی نمود .
سال 1340 شعبه 17 به شعب آگاهي اضافه و شعب آگاهي مستقر در كلانتريها به آگاهي تهران ضميمه شدند.
سال1344 شعبه خدمات ماشيني نیز برای تسهیل در كشف جرايم تشکیل. وشعب آگاهي به كلانتري (كلانترشعبه) تغيير نام يافته و اداره آگاهي به 17 كلانتري و دو منطقه در تجريش و شهرري تثبيت شد .
سازمان آگاهي تا سال 1349 به این صورت باقي ماند ، در آن سال علاوه بر كلانتريهاي موجودكلانتريهاي آگاهي تجسس , گشت انتظامی شرق ، غرب و كلانتري 20 به سازمان آگاهي افزوده شد.
سال 1361 دايره اي به نام سركلانتري كه كلانتري هاي مبارزه باسرقت وسايط نقليه موتوري را سرپرستي مي نمود ايجاد و بالاخره در سال 1363 ضمن افزايش امكانات تاسيساتي كلانتري 9 با مسئوليت رسيدگي به وضعیت اتومبيلهاي مخدوش اعلامي از شماره گذاري راهنمايي و رانندگي تشكيل شد .
كمسيون تشديد مجازات سابقه داران كه اهرم مناسبي عليه مجرمين حرفه اي بود بعد از انقلاب منحل شد .
با توجه به رشد جمعيت و تغيير شگرد مجرمان ، همچنين احساس نياز به تقويت توان مقابله علمي با آنها در سال 1332 سازمان نوين اداره تشخيص هويت به منظور جمع آوري پيشينه بزه كاران از طريق حفظ و نگهداري آثار انگشت آنان ، تعيين هويت اجساد و اشخاص زنده و بررسي فني صحنه جرايم و اعمال روشهاي علمي و آزمايشگاهي با تجزيه و تحليل اسباب و آلات به دست آمده از صحنه هاي جرم پايه گذاري شد . در آغاز فعاليت اين اداره توجه مسئولان وقت بيشتر معطوف به بخش انگشت نگاري و تلاش مضاعف اين واحد صرف جمع آوري كارتهاي انگشت نگاري و بايگاني آنها گرديده بود و كمتر به آزمايشگاههاي تحقيقات جنايي توجه مي شد چون در آن زمان امور آزمايشگاهها علم جديدي در بخش كشف جرايم بود.
لذا در تمامي ندامتگاههاي كشور ماموران انگشت نگاري و عكاس اداره تشخيص هويت مستقر شده و به محض ورود هر زنداني از آن انگشت نگاري و عكس تهيه مينمودند ، اين عمل با روشهاي جديد عكاسي ديجيتالي هنوز ادامه دارد .سال 1346 تغييرات مختصري در سازمان تشخيص هويت روی داد ، از این پس به آزمايشگاههاي تحقيقات جنايي اهميت بيشتري داده شد چراكه به نوعي بانك اطلاعات جنايي به شمار مي رفت ، همزمان دفتر ارتباط پليس بين الملل نیزدر اداره مذكور تشكيل گرديد .
در سال 1352 با توجه به ضرورت برخوردار بودن از فناوري علمي كشف جرم مسئولان وقت تغييرات جديدي رادر سازمان بوجود آورده و تجهيزات مدرن تري در اختيار آزمايشگاههاي تحقيقات جنايي قرار دادند كه مي توان به تجهيزاتي نظير گازكروماتوگرافي , اسپكتروسكوپي , دستگاه اتوگاماسنيتليشن – بتاليكوئيد – سنيتليشن – الكتروفورز , دستگاه جذب اتمي , ماوراء بنفش , طيف سنج مادون قرمز و انواع ميكروسكوپهاي مقايسه اي اشاره نمود .
در سازمان جديد اداره تشخيص هويت چند قسمت اساسي ديده شد :
واحد اداري و پشتيباني مالي
بخش انگشت نگاري با دواير و شعب مختلف
آزمايشگاههاي تحقيقات جنايي شامل : بخشهاي بيولوژي , آسيب شناسي , شيمي , سم شناسي , اسلحه شناسي جنايي و بررسي اسناد مشكوك و دايره عكاسي فني
دفتر پليس بين الملل اينترپل
اداره تشخيص هويت تا پيروزي انقلاب با همين سازمان و تجهيزات به حيات خود ادامه داد. در سالهاي اخير به اين اداره كل توجه خاصي شده است ، تجهيزات بسيار پيشرفته روز دنيا و كارشناسان مجرب را در اختیار گرفته كه در بخش کربوطه شرح داده شده است.
در رابطه با آگاهي ، فعالیت دواير فوق تا زمان ادغام نيروهاي انتظامي (شهرباني،ژاندارمري و كميته انقلاب) ادامه داشت . بعد ازادغام تعدادي از كلانتريهاي اداره آگاهي منفصل و در سازمان آگاهي تهران بزرگ كه مشتمل بر هفت منطقه بو د استقرار يافت ، رسيدگي به جرائمي كه جنبه تخصصي چنداني نداشت به واحدهاي آگاهي مستقر در مناطق محول گرديد.مناطق هفت گانه مذكور از نظر تابعيت سازماني تحت نظر فرمانده منطقه مربوطه انجام وظيفه مي نمودند.
سال 1370 همزمان با ادغام نيروهاي انتظامي اداره كل آگاهي تحت تابعيت معاونت تحقيقات و كشف جرائم ناجا تشكيل گردید ، اداره كل مذكور وظيفه طراحي و برنامه ريزي،هماهنگي و هدايت،پشتيباني تخصصي،كنترل ونظارت رده هاي آگاهي سراسر كشور را عهده دار بود .
در زير مجموعه معاونت مذكور اداره كل تشخيص هويت نيز وظيفه مشابه با اداره كل آگاهي نسبت به رده هاي متناظر خود در استانها (مديريت هاي تشخيص هويت) را برعهده داشت.
سال 1380 بموجب تغييراتي كه در ساختار معاونت بوجود آمد معاونت تحقيقات و كشف جرائم به معاونت آگاهي تغيير نام يافته و اداره كل آگاهي نیزبه سه اداره كل ، مبارزه با جرائم جنايي ، مبارزه با جرائم خاص و رايانه ، مبارزه با سرقت تبديل شد. ضمنا اداره كل مبارزه با قاچاق كالا وارز كه به وظايف و وضعيت كلي آن در همين قسمت اشاره خواهد شد به اداره كل مبارزه با جرائم اقتصادي تغيير نام يافته و به این معاونت ملحق گرديد . بعلاوه با توجه به نياز سازمان جديد ، اداره كلی تحت عنوان طرح و توسعه ومركز تحقيقات كاربردي كشف جرائم و امنيت ، مركزاطلاعات جنايي ، مركز رايانه ، اداره پشتيباني تخصصي ، اداره اداري مالي و اداره بازرسي تخصصي در معاونت آگاهي تشكيل گرديد ، اداره عمليات ويژه نيز كه قبلاً يكي از ادارات زیر مجموعه اداره كل آگاهي بود ارتقاءیافته و مستقلا به مركز عمليات ويژه تغيير نام داد .
وضعيت موجود آگاهي ها
با پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي وتغيير و تحولات در اصلاح نظام اداري و زدودن آثار خشونت ستم شاهي و جايگزيني روشهاي اسلامي در سازمانها و ادارات دولتي، دواير آگاهي نيز از اين امر مستثني نبوده و با پاكسازي عناصر مسئله دار , تشكيل رده هاي عقيدتي سياسي و بكارگيري كاركنان خوشنام و واگذاري مسئوليت ها به آنان روشهاي صحيح با رأفت اسلامي در راستاي انجام وظايف محوله در دستور كار قرار گرفت . بطور كلي تذكرات و ارشادات لازم و نظارت مستمرتحولات مفيد و مثبتي را در اين اداره بوجود آورد.
با توجه به شرايط خاص اوايل انقلاب از جمله آزادي زندانيان حرفه ا ی و سوء استفاده این مجرمين از موقعیت پيش آمده ، دليلی شد برای سازماندهي مجدد واحدهاي آگاهي و آمادگي كاركنان در جهت انجام وظايف محوله که مجددا” فعاليت خود را با تعديل روشهاي كشف جرم آغاز و سعي نمودند هرگونه فعاليت را از مجرمين سلب نمايند .
با شروع جنگ تحميلي و حوادث ناگوار اوايل انقلاب که ناشي از اجراي نقشه هاي شوم دشمنان و فعاليت هاي خصمانه گروهكهاي معاند انقلاب و در تعاقب آن تحريمهاي اقتصادي ، تورم و گراني ناشي از آن , تبعات ساير عوامل نظير رشد جمعيت , توسعه شهرها و ايجاد شهركها , مهاجرت بي رويه روستاييان و جنگ زدگان , بيكاري و علل و عوامل متعدد ديگر سبب شد كه وقوع جرايم روند صعودي را طي نماید و از حالت ابتدايي خارج و تبديل به جرايم سنگين , سازمان يافته و شبكه اي شود . در مجموع شرايطي در كشور فراهم شد كه روز به روز به تعداد مجرمين حرفه اي و اتخاذ روشهاي مجرمانه افزوده شود. برای مقابله با شرايط و وضعيت پيش آمده پليس بويژه واحدهاي آگاهي از توسعه متناسب با گسترش جامعه در ابعاد مختلف برخوردار نبوده که در نتيجه حجم و گستردگي روزافزون ناهنجاريهاي اجتماعي و عوامل جرم زا بر تعداد كجروان افزوده شد، ادارات آگاهي عملا” قادر به فايق آمدن بر مشكلات موجود درون سازماني ( ناشي از بي انگيزه شدن پرسنل ، كمبود شديد امكانات و تجهيزات ، كاركنان ) و برون سازماني ( تعاملات و جلب همكاري ساير ارگانها ) نشده . عملا” عليرغم چند شيفت كار كردن قادر به جوابگويي به حجم بالاي مأموريتهاي ارجاعي نبودند .
هر چند كه در حال حاضر نيز نسبت كاركنان و تجهيزات به جرايم قابل مقايسه با استانداردهاي جهاني نبوده و روزانه به هر كارآگاه چند پرونده پيچيده جنايي محول مي شود كه پيگيري همه آنها در یک روزخارج از توان آنان بوده، لیكن با خدمات مضاعف و ايثارگري در انجام تكليف و وظيفه ايفاي نقش مي نمايند .
سازمان و تشكيلات
همانطور كه قبلا”اشاره شد در نتيجه تغيير و تحولات ايجاد شده بعد از پيروزي انقلاب اسلامي بخشي از مأموريتهاي آگاهي به واحدهاي ديگر واگذار گرديد ، از طرفي گستردگي و توسعه نهادهاي اجتماعي ، رشد جمعيت , گسترش و توسعه شهرها ، در مجموع افزايش و پيچيدگي جرايم ، حرفه اي و باندي شدن و اعمال روشهاي جديد مجرمانه باعث شد كه سازمان قبلي آگاهي نتواند جوابگوي حجم گسترده ماموريت های خود باشد، لذا در اجراي تدابير سردار فرماندهي محترم وقت ناجا مقرر گرديد كه بازنگري در سازمان و ساختار واحدهاي آگاهي در سراسر كشور صورت گيرد و قرارشد مأموريت بسيار مهم كشف جرم در قالب يك معاونت تمركز يابد ، واحدهايي تحت عناوين جديد متناسب با نياز جامعه و قوانين موضوعه در مجموعه معاونتهاي آگاهيها شكل گيرند ، پس از بررسي هاي كارشناسي در سال 1381 ادارات آگاهي سابق كه مأموريت اصلي آنها كشف جرايم واقعه بر عليه جان و مال افراد بود ، در قالب ادارات مبارزه با جرايم ( سرقت ، جنايي ، خاص و رايانه , جعل و كلاهبرداري, جرايم اقتصادي , قاچاق كالا و جرايم مالي ) شكل گرفت ، در كنار آن ادارات تشخيص هويت و ادارات پشتيباني كننده نظير طرح و توسعه ، مراكز پژوهش و تحقيقات كاربردي كشف جرايم رايانه و فني و اطلاعات جنايي و پشتيباني تخصصي و بازرسي فعاليت خود را آغاز نمودند.
سازمان جديد
ايجاد سازمان جديد آگاهي كشور متناسب با نياز روز گستردگي و پيچيدگي جرايم با ويژگيهاي خاصي كه بتواند پاسخگوي شرايط جديد مأموريت آگاهي كشور باشد در دستور كار قرار گرفت ، ساختار جديد با هدف تخصصي كردن مأموريت كشف جرايم با عناوين سازماني و پيش بيني واحدهايي از قبيل مراكز اطلاعات جنايي , تحقيقات و پژوهشهاي كاربردي , طرح و توسعه , عمليات ويژه , مبارزه با جرايم خاص رايانه اي , مجتمع آموزشي , پشتيباني عملياتي تخصصي و بازرسي تخصصي و توسعه ادارات كل قبلي به منظور رفع نارساييهاي سازمان قبلي با پويايي هرچه بيشتر و استفاده از امكانات و توان در سراسر كشور اجرا مي گردد ، در صورت تأمين نيروي انساني كيفي و تجهيزات برابر جداول سازماني جديد , تحول بزرگي در عمليات كشف جرم و كاهش ميزان فعاليت مجرمين و مهار آنان و در نتيجه امنيت مطلوب در كشور ايجاد خواهد شد .
ماموريت و وظايف
مأموريت :
هدايت و هماهنگي , طرح و برنامه ريزي , پشتيباني , كنترل و نظارت و ارزشيابي امور مربوط به كشف جرايم و تعقيب و دستگيري مجرمين و متهمين بجز مواردي كه در ساير معاونتها تصريح گرديده است .
اهم مأموريت :
مبارزه با جرايمي که شامل :
1- قتل . 2- آدم ربايي . 3- سرقتهاي مسلحانه . 4- سرقت به عنف ( يقه گيري , زور گيري ) . 5- تجاوز به عنف . 6- جيب بري . 7- كيف قاپي . 8- سرقت از منازل و اماكن . 9- سرقت از اماكن دولتي .10- سرقت وسايط نقليه . 11- سرقت هاي خرد و داخل خودرو . 12- سرقت محموله . 13- سرقت احشام . 14- كف زني , كشو زني , دخل زني 15- جرايم خاص رايانه اي ( ورود غير مجاز – برداشت غير مجاز – هرزه نگاري – اختلال) . 16- اختلاس و رشا و ارتشاء 17- جرايم اقتصادي ( قاچاق كالا و ارز ) . 18- كلاهبرداري . 19- جعل . 20- سرقت اسناد و مدارك دولتي . 21- جرايم پزشكي . 22- غصب عناوين و جعل عنوان . 23- جعل علائم صنعتي و تجاري وبدل اندازی. 24-خيانت در امانت . 25- شرارت ( باندي ) 26- آتش سوزي عمدي و تخريب می باشند.
وظايف :
به طور كلي وظايفي كه طبق قانون بعنوان ضابط قوه قضاييه بعهده رده هاي آگاهي محول گرديده است ،از قبيل مبارزه با قاچاق , كشف جرايم , بازرسي و تحقيق , حفظ آثار و دلايل جرم , دستگيري متهمين ، مجرمين و جلوگيري از فرار و اختفاء آنها , انجام امور مربوط به تشخيص هويت و كشف علمي جرايم با انجام اقداماتي نظير تهيه و اجراي طرح ها و دستورالعملهاي مربوط به كشف علمي جرايم. شناسايي و تعقيب مجرمين از طريق جمع آوري آثار و مدارك جرم و انجام آزمايشهاي علمي روي آثار و مدارك بدست آمده . مطالعه و تحقيق پيرامون علل ارتكاب جرم . شناخت و كشف جرايم با بكارگيري اصول علمي و مدارك بدست آمده ، نظارت بر اجراي آنها. بررسي روشها و پديده هاي جديد علمي و تكنيكي كه موجب كارايي بهتر و بيشتر ميگردد . تجزيه و تحليل جرايم و فعاليتهاي واحدهاي آگاهي .
در سازمان و تشكيلات پليس ساير كشورها همگام با رده هاي انتظامي كه وظيفه پيشگيري از وقوع جرم را به عهده دارند واحدهايي تحت عنوان پليس جنايي نيز پيش بيني گرديده كه وظيفه اش پيگيري و كشف جرايم پس از وقوع است .
در اوایل شکل گیری آگاهی یا همان تامینات روش برخورد با مجرمين به جهت سادگي انواع جرايم ، سنتي بودن جامعه و همچنين محدود بودن شهرها و جمعيت با روشهاي ابتدايي ، بيشتر قهر آميز و توام با خشونت انجام مي شد . البته تعداد مجرمين نيز انگشت شمار و اكثرا” نزد ماموران تامينات شناخته شده بودند پس از وقوع هر بزه معمو لا” در بين مظنونين مجرم اصلي توسط پليس شناخته مي شد . بر اساس اين روش تجربي هنوز هم اين باور غلط كه تمام مجرمين را مامورين آگاهي مي شناسند در ذهن مردم باقيمانده است . پس از تبديل نام تامينات به آگاهي در دهه 20 هـ . ش كماكان اين روش سنتي (برخورد قهر آميز با مجرمين )كه در آن زمان روشي نسبتا” موفق جلوه مي نمود , به عنوان راه كار اصلي كشف جرايم ادامه پيدا كرد . البته در اواخر دهه 40 و اوايل دهه 50 هـ . ش با تقويت نسبي اداره تشخيص هويت اندك پيشرفتهايي در برخورد علمي باجرايم در بين افسران جوان پليس شكل گرفت ليكن هنوز راهي طولاني برای تغيير روند سابق در پيش بود . روشهای سنتي با پيشرفت علوم و تكنولوژي و همچنين گسترش شهرها و افزايش جمعيت از كارآيي موثر برخوردار نبودند . همزمان با پيروزي انقلاب اسلامي زمينه براي تحول در واحدهاي پليسي بوجود آمد و قوانين اسلامي به تدريج جای روشهاي قديمي كه به غلط تنها راه مبارزه با جرايم را خشونت و برخورد قهر آميز مي دانست گرفت و آن روش ها منسوخ گرديد ، در این قوانین با توجه به رأفت اسلامي بيشتر توجه به اصلاح مجرم است نه تنبيه آن ، در كشف جرم نيز رويكرد به سمت استفاده از فن آوريهاي روز دنيا و روشهاي علمي قرار گرفته است.
در سالهاي اخیر خصوصا پس از تشكيل دانشكده پليس جنايي كشف علمي جرم در سرلوحه آموزشهاي كاركنان آگاهي قرار گرفته ، البته در سازمان جديد نيز با افزايش توان علمي و تخصصي كاركنان اين بخش وظايف مبارزه با كليه جرايم جنايي , سرقتها , جرايم خاص و رايانه اي و مبارزه با اخلال گران اقتصادي و قاچاقچيان نيز به معاونت آگاهي محول گرديد
تعاريف ومصاديق مربوط به سرقت اعم از عادي و مسلحانه
سرقت : ربودن مال و اشياء منقول غير , بدون رضاي او و برخلاف حق است (لنگرودي – ترمينولوژي حقوق) .
سرقت يا دزدي آن است كه شخص بالغ و عاقلي مال متعلق به ديگري را كه در جاي محفوظ نگهداري مي شود و بدون اطلاع صاحب آن ببرد (تحريرالوسيله ج1ص482) .
سرقت عبارت است از ربودن مال ديگري به طور پنهاني (ماده 197 ق م ا) .
سرقت عبارت است از اينكه انسان مال ديگري را به طور پنهاني بربايد .
سرقت عبارت است از ربودن متقلبانه يا مخفيانه مال منقول متعلق به ديگري (حقوق جزاي اختصاصي – دكتروليدي) .
سرقت عبارت است از ربودن متقلبانه شيء منقول متعلق به ديگري (حقوق جزاي اختصاصي – دكتر پاد) .
سرقت عبارت است از ربودن متقلبانه مال منقول متعلق به غير .
سرقت مستوجب حد : سرقت مستوجب حد عملي ارادي و عمدي شخص غير از پذر صاحب مال در غير سال قحطي در ربودن مخفيانه معادل 5/4 نخود طلاي مسكوك از مال ديگري توام با هتك حرز (حقوق جزاي اختصاصي – دكترشامبياتي) .
تعريف اجرايي و عملياتي : سرقت بطور كلي عبارت است از ربودن مال ديگري بطور پنهاني و يا آشكار با سوء استفاده از غفلت و عدم آگاهي و هوشياري لازم صاحب مال يا با زور و خشونت .
سرقت عبارت است از اينكه كسي چيزي را بدون اجازه صاحب آن بردارد يا برداشتن چيزي از ديگران بدون اطلاع و رضايت صاحبان آنها .
برداشتن مال ديگري به صورت پنهاني و دور از چشم صاحب آن .
ربودن مال غير به صورت پنهاني و قصد تملك .
ماده 197 قانون مجازات اسلامي : سرقت عبارت است از ربودن مال ديگري به طور پنهاني .
سرقت عادي : سارق بدون توسل به زور شيئي را مي ربايد .
سرقت جبري : يالص كه با توسل به زور و ارعاب و تهاجم بطور فردي يا دسته جمعي موجب سرقت مي شوند.
سرقت مسلحانه : سرقتي است كه با تهديد سلاح گرم توام است .
کلمه سارق (عربي) صفت فاعلي به معني دزد .
دزد : از ريشه زبان پهلوي , مصدر آن دزديدن است .
سارقه : صفت فاعلي به معني دزد زن .
راهزن (راهبند) : دزدي كه در بيابان و ميان راه جلوي مردم را بگيرد و اموال آنها را ببرد .
راهگر : عمل راهزني – دزدي و غارت اموال مسافران در راهها .
قطاع الطريق : قطاع يعني بسيار برنده و قطع كننده جمع قاطع است (عربي) .
کلمه لص : به معني دزد (عربي) لصوص جمع آن است .
جرايم مسلحانه بويژه سرقتهاي مسلحانه جبري , راهزني , اخاذي توام با تهديد سلاح گرم یا سرد كه گاهاً منجر به ضرب و جرح و قتل نیز مي گردد ، اثرات منفی بر امنيت جامعه گذاشته و باعث احساس عدم امنیت جانی و مالی ، هراس و تشويش اذهان و نارضايتي آحاد جامعه مي گردد ، به تبع آن سلب اعتماد از توان دستگاههاي برقرارکننده نظم و امنيت همچون قوه قضائيه نيروي انتظامي را به دنبال خواهد داشت .
از آنجائيكه در ايران اسلامي مي بايستي كليه آحاد جامعه از امنيت مطلوب برخوردار باشند تا در سايه آن بتوانند به زندگي عادي خود ادامه دهند و دولت نيز قادر باشد برنامه هاي سازندگي را در تمامي مراحل به اجرا بگذارد . باید توجه داشت امروزه پلیس به تنهائی در جامعه مسئول و جوابگوی مشکلات ناشی از کجروی ، جرائم و نا امنی نیست لذا بر مسئولين و ارگانها واجب است با همياري و همكاري طرحها و برنامه هاي اساسي و ويژه اي را در كوتاه مدت و بلند مدت در جهت ريشه يابي و ازبين بردن علل و عوامل جرم تهیه واجرا نمايند .
. هشدارهاي انتظامي جهت آگاه سازي مردم در نحوه فروش خودروهاي تصادفي
1- برابر مقرارت فروش خودروهاي تصادفي و فرسوده اي که غير قابل بازسازي بوده و از حيز انتفاع ساقط گرديده اند به اوراقچيان بايد با مجوز اوراقي صادره از راهنمايي و رانندگي صورت گيرد.
2- سارقين با استفاده از اسناد و پلاک خودروهاي تصادفي بر روي خودروهاي مسروقه و به کارگيري شيوه فني در تغيير مشخصات خودروهاي مسروقه به راحتي اقدام به فروش آن مي نمايند.
3- آيا مي دانيد سارقين و عاملين جرايم سرقت خودرو همانند کرکس به دنبال يافتن طعمه خود ( خودروهاي تصادفي9 مي باشند ت ااز اسناد و پلاک آنها بر روي خودروهاي مسروقه استفاده کنند.
4- آيا فکر کرده ايد خريداران خودروهاي تصادفي با خريد خودرو تصادفي و فرسوده شما چه اهدافي را دنبال مي کنند؟
5- آيا مي دانيد با فروش خودرو تصادفي خود به افراد ناباب زمينه سرقت يک دستگاه خودرو همانند خودرو خود را فراهم مي نماييد؟
6- آيا مي دانيد 90 % خودروهاي مسروقه 20 سال اخير که کشف نگرديده اند با استفاده از اسناد و پلاک
خودروهاي تصادفي سند نمره شده اند؟
7- سارقين و عاملين جرم جهت خريد خودروهاي تصادفي ممکن است با پيشنهاد مبالغ اغواکننده درصدد جلب موافقت شما در فروش خودرو تصادفي خود به آنان باشيد.
لذا هوشيارانه مراقب باشيد اغفال اينگونه افراد نشويد.
8- عاملين جرايم سرقت خودرو حتي ممکن است از طريق درج آگهي در جرايد در پي خريد خودروهاي تصادفي باشند.
9- همکاري شما با نيروي انتظامي در زمينه پيشگيري از سرقت خودرو و ايجاد جامعه اي توام با امنيت و آسايش براي هموطنان عزيز موثر خواهد بود
شگرد سارقين تحت عنوان مامور
اينگونه سارقين معمولاً با استفاه از خودروهاي مدل بالا با رنگ شخصي ( پيکان، پژو و پرايد) و همراه داشتن شيء شبيه بي سيم و سلاح تقلبي و ارائه کارت شناسايي جعلي تحت عنوان مامورين ( ناجا، مبارزه با مواد مخدر، آگاهي، اطلاعات و دادستاني) پس از شناسايي سوژه مورد نظر که غالباً از داخل بانکها و يا طلافروشي ها و مراکز معاملات تجاري، خرج مي شوند و يا از مسافرين هتل هاي اتباع خارجي و … مي باشند انتخاب نموده و با مراجعه به آنان تحت عنوان مظنونيت و يا اينکه وجوهات آنان مربوط به معاملات مواد مخدر و … مي باشد اقدام به بازرسي بدني، بررسي مدارک، وجوهات همراه و … مي نمايند و با ترساندن فرد از برخوردهاي بعدي او را مجاب به تسليم نموده و سپس در فرصتي مناسب اقدام به ربايش وجوه و اشياء قيمتي آنان مي نمايند. در برخي موارد نيز پس از بازرسي به سوژه اعلام رفع ظن نموده و از محل دور مي شوند اما فرد پس از گذشت مدتي با کنترل محتويات جيب خود ناگهان متوجه سرقت توسط اين قبيل سارقين مي شود. بعضاً يکي از همدستان سارقين در داخل بانک هنگام دريافت تراول چک توسط سوژه، ضمن به خاطر سپردن شماره هاي سريال و مشخشصات اسمي فرد، در طول مسير متوقف و با تطبيق شماره تراول چک سوژه با شماره هايي که از قبل تهيه کرده مدعي مسروقه بودن آن مي گردند. در بعضي موارد نيز سارقين پس از سوار کردن سوژه به خودروي مربوط به خودشان در مقابل اداراتي چون دادگستري، آگاهي و … متوقف و يکي از آنان به عنوان تعيين تکليف و کسب دستور رئيس وارد اماکن مذکور شده و پس از برگشت مدعي مي شود که بايد سوژه به محل ديگري انتقال يابد و سپس با توجه به اغواء سوژه او را به محل ديگر منتقل و اقدام به ربايش وجوه نقدي و اشياء قيمتي شخص مي نمايند.
توجه:
1- اکثر سارقيني که تحت عنوان مامور مبادرت به سرقت به عنف و زورگيري يا اخاذي مي نمايند طعمه خود را در مسير بانک تا مقصد به دام مي اندازند.
2- چنانچه قصد اخذ وجوهات با مبالغ هنگفت از بانک داريد سعي نماييد فرد ديگري را هم همراه داشته باشيد.
3- از به نمايش گذاشتن وجوهات نقدي و چک پول پس از دريافت از بانک حتي در پشت باجه خودداري نماييد.
4- از شمارش وجوهات و چک پول ها در خارج از بانک خودداري نماييد.
5- به هنگام خريد تمامي وجوهات و چک پول هاي خود را در معرض ديد افراد غير قرار ندهيد.
6- مواظب افرادي که تحت عنوان مامور به شما مراجعه مي کنند، باشيد.
7- افرادي که با لباس غير انتظامي و اتومبيل شخصي مدل بالا تحت عنوان مامور به شما مراجعه مي کنند و قصد بازرسي بدني شما را دارند از آنان کارت شناسايي خواسته و با تماس با پليس 110 و در حضور مامورين با لباس و اتومبيل انتظامي احراز هويت نماييد.
8- در صورت مراجعه افرادي که خود را مامور معرفي مي نمايند از در اختيار قرار دادن وجوهات و چک پول هاي خود به آنان خودداري نماييد.
9- سعي نماييد از عابرين براي نظارت برعملکرد کساني که خود را به شما مامور معرفي مي کنند تا حضور مامورين 110 استمداد بطلبيد.
10- سعي نماييد شماره اتومبيل و مشخصات ظاهري افراد و اسامي که با ارائه کارت شناسايي ( احتمالاً جعلي) خود را معرفي مي نمايند را، به خاطر بسپاريد و در صورت امکان يادداشت کنيد.
11- از سوار شدن در خودروهاي افراد ناشناس که خود را به شما مامور معرفي نموده و قصد سوارکردن شما را دارند تا حضور مامورين پليس 110 خودداري نماييد.
اطلاعيه در خصوص سرقت ناشي از مسموميت غذايي
با توجه به فرارسيدن تعطيلات نوروزي و افزايش حجم مسافرت ها در سطح کشور و احتمال سرقت وجوه نقدي و اشياء قيمتي مسافرين توسط سارقين با استفاده از شگردهاي جديد، توجه هموطنان را به اين نکته جلب مي کنيم که از جمله اين سرقت ها استفاده از مواد خوراکي و نوشيدني مسموم و بيهوش کننده مي باشد که ابتدا با طرح دوستي با افراد در داخل اتوبوس ها و کوپه هاي قطار و يا مراکز تفريحي و سياحتي و با تعارف نمودن مواد خوراکي و نوشيدني آلوده به مواد بيهوش کننده وجوه، طلاجات و ساير اشياء گرانبهاي آنان را سرقت نموده و متواري مي گردند، لذا لازم است هموطنان عزيز در طول مسافرت از قبول هر گونه مواد خوراکي و نوشيدني از افراد غريبه و افرادي که طرح دوستي با شما را برقرار نموده اند، جداً خودداري نموده و در صورت برخورد با موارد مشکوک مراتب را سريعاً به مامورين پليس اطلاع دهند. سرقت يکي از ناهنجاري هايي است که از زمان هاي گذشته تاکنون وجود داشته و اين در حالي است که تنها شيوه و شگرد سارقان تغيير کرده است.
وظایف اداره کل مبارزه با سرقت
اين اداره کل ، هدايت ستادي واحدهاي رسيدگي کننده به سرقت را در سراسر کشور برعهده دارد و بيشترين وظيفه اين اداره کل ، هدايت ستادي واحدهاي اجرايي مبارزه با سرقت در سراسر کشور و نيز تجزيه و تحليل آمار، اعلام نتايج آن به شهرستان ها در خصوص ازدياد يا کاهش کشف سرقت و تذکر دادن آن براساس تجزيه و تحليل است.
صدور بخشنامه، دستورالعمل و ارايه راهکارهاي جديد در ارتباط با شيوه هاي جديد کشف سرقت از ديگر وظايف اين اداره کل است.
هدايت واحدهاي عمل کننده در امورمبارزه با سرقت وسايل نقليه به خصوص خودرو را به عنوان شاخص ترين کار اداره کل مبارزه با سرقت و در اين زمينه هماهنگي و تعامل وسيعي بين چند استان کشور براي کشف سرقت و دستگيري سارقان صورت مي گيرد.
میزان سرقت در ایران و مقایسه آن با آمار جهانی
درصد سرقت در ايران نسبت به ساير کشورها خيلي کمتر است براساس آمار موجود تاکنون 28 نوع سرقت نظير خودرو، منزل، موتورسيکلت، جيب بري، کيف زني، سرقت به عنف، سرقت مسلحانه، سرقت اماکن و … وجود دارد.
پارکينگ هاي طبقاتي تاثيري در کاهش وقوع سرقت خودرو نداشته است.
وفور موتورسيکلت در جامعه، عدم رعايت اقدامات ايمني براي حفظ و نگهداري موتورسيکلت از سوي صاحبان اين وسيله نقليه ، باعث شده است تا سرقت موتورسيکلت بيشترين آمار سرقت را در کشور به خود اختصاص دهد.
افزايش خودرو، عدم نصب سيستم ايمني بر روي خودرو، رها کردن خودرو روشن بدون سرنشين در خيابان و در بيرون پارکينگ، از مهمترين عوامل سرقت اين وسيله نقليه به شمار مي رود.
کارآگاهان زماني که وارد صحنه جرم يا سرقت مي شود با توجه به مدارک، دلايل، قرائن و شواهدي که در صحنه جرم وجود دارد، تحقيقات خود را آغاز مي کند و با توجه به يافته هايي که از صحنه جرم به دست مي آورند ، به دنبال مجرم رفته و با اقدامات فني – پليسي موفق مي شوند، سارق را شناسايي و دستگير کنند.
بیشترین سرقت ها در جایی رخ مب دهد که مردم از اموال خود کمتر مراقبت و محافظت مي کنند.
سارقان زن
زنان سارق به تنهايي در زمينه جيب بري در اتوبوس ها، مراکز تفريحي، بازار، بازراچه ها، ايستگاه هاي مترو و … فعاليت مي کنند.
دو درصد سارقان زن هستند و گاهي اوقات از زنان در زمينه سرقت از منزل به عنوان مراقب استفاده مي شود.
سارقان در قالب فروشندگان اشیای عتیقه
اخيراً باندهاي سازمان يافته اي به شناسايي افراد علاقه مند به خريد و معامله اشياي عتيقه و نفيس در استان هاي کشور اقدام مي کنند و با اين بهانه به سرقت اموال آنها مي پردازند.
کلاهبرداران با نشان دادن اشياي عتيقه که اغلب تقلبي است، خريداران را به انجام معامله ترغيب و سپس با ترتيب دادن معاملات صوري ، آنها را به محل هاي خلوت کشانده و با ترفندهاي فريبکارانه نظير خوراندن داروي بيهوشي و يا ضرب و شتم، وجوه همراه آنها را به سرقت مي برند. مالباختگان در بيشتر موارد به دليل غيرقانوني بودن اين معاملات از شکايت عليه سارقان به پليس خودداري مي کنند.
با توجه به وقايع رخ داده ، چنانچه در معرض اين پيشنهادات واقع شدید از ورود به اين گونه معاملات غير قانوني که در آن علاوه بر زيان هاي مالي، بيم خطرات جاني نيز متصور است، به طور جدي خودداري کرده و مراتب را سريعا از طريق تلفن 110 به پليس اطلاع دهید.
مامور نماها
گاهي مشاهده شده که افرادي تحت عنوان مامور در جلوي بانک ها، مراکز خريد و فروش خودرو، بنگاه هاي معاملات ملکي، دفاتر ثبت و اسناد و … پرسه مي زنند و افرادي را که حامل پول نقد و تراول چک هستند، تعقيب و در محل هاي خلوت آنها را متوقف مي کنند و حين بازرسي از آنها، پول يا تراول چک هايشان را سرقت و از صحنه متواري مي شوند.
، مامورنماها در اغلب موارد طعمه هاي خود را به حمل مواد مخدر متهم مي کنند، شهروندان هنگامي که حامل وجه نقد هستند، در صورت مراجعه افرادي با لباس شخصي به آنها که قصد دارند با نشان دادن وسيله اي شبيه بي سيم، آنها را مورد بازرسي بدني قرار دهند، از مردم کمک بخواهند و يا اينکه سريع پليس 110 را در جريان قرار داده و درخواست کمک کنند تا پلیس اصالت فرد را بررسي کند.
سرقت توسط مامورنماها افزايش نيافته است ، ولي نياز است مردم با آگاهي جلوي اين کار را بگيرند.
مردم به هنگام برخورد با پليس نبايد ترس و ارعابي داشته باشند، شهروندان هنگام رويارويي با پليس يا مامورنماها، کارت شناسايي آنها را گرفته و با دقت بخوانند و همچنين توجه داشته باشند که وسيله نقليه آنها بايد داراي آرم باشد.
سرقت از منزل
هنگام مسافرت ، خانه هاي خود را به افراد امين جهت سرکشي بسپارید و يا اينکه در صورت امکان شب ها فردي را براي حضور در خانه معين کنید.
استفاده از چراغ هاي اتوماتيک و داراي تايمر در کاهش سرقت از منزل موثراست.
سرقت از کودکان
برخورد شديد قوه قضاييه با سارقان طلاجات کودکان باعث گردیده در سال جاري سرقت از کودکان به خصوص دختربچه ها کاهش پيدا کند.
رها کردن دختربچه ها همراه با طلا و جواهرات در خيابان براي سارقان ايجاد انگيزه مي کند، شهروندان باید از اين کار خودداري کنند و به سر و دست کودکان خود طلا و جواهر آويزان نکنند.
سرقت از طریق مسمومیت
سارقان با مسافران داخل اتوبوس، ترمينال هاي مسافربري، قطار و… طرح دوستي مي ريزند و سپس به آنها شيريني و آبميوه آغشته به داروهاي خواب آور و مسموم تعارف مي کنند و پس از بيهوش کردن مسافران، اموال آنها را به سرقت مي برند. مسافران و افرادی که به تنهایی مسافرت می کنند از پذیرفتن خوراکی و نوشیدنی و میوه از افراد ناشناس جدا خودداری کنند.
سرقت از شبکه های برق
سرقت از شبکه هاي برق در اماکني نظير باغات، محل هاي کم تردد، مناطق ويلايي و شبکه هاي برق صورت مي گيرد.
طي هماهنگي هايي که بين حراست وزارت نيرو و اداره کل مبارزه با سرقت ناجا صورت گرفته است، سرقت کابل هاي برق در سطح کشور رو به کاهش است.
سرقت از بانک
استفاده از ماموران انتظامي و سيستم هاي الکترونيکي بهترين راه پيشگيري از وقوع سرقت از بانک ها به شمار مي آيد.سرقت از بانک ها در ايران نسبت به ساير کشورها طي سال هاي گذشته کاهش چشمگيري يافته است.
معاونت انتظامي استان هاي سراسر کشور با هماهنگي فرمانداران هر ساله از کليه بانک هاي سراسر کشور بازديد کرده و در خصوص برطرف کردن نقاط ضعف آنها به مسوولان آنها تذکر مي دهند. سپس نقاط ضعف بانک ها به استان ها و اداره کل مبارزه با سرقت نيروي انتظامي اعلام مي شود و در کميسيون هاي مبارزه با سرقت که در سطح عالي برگزار مي شود، مطالب مطرح شده و از مسوولان بانک ها خواسته مي شود که در اين کميسيون ها شرکت کرده و در رفع نقايص خود بکوشند